Miejscowość znajdowała się od ok. 1250 na terytorium powstałej Nowej Marchii, pierwsza wzmianka pochodzi z 1305. Na przestrzeni wieków miała wielu właścicieli, najdłużej była w posiadaniu rodu von Sydow (1466–1691). Od 1945 leży w granicach Polski.
W miejscowości znajduje się kościół salowy w stylu gotyckim z 1. poł. XIV w., z wieżą dobudowaną w 1611.
Układ przestrzenny
Wieś ma charakter niewykształconej wielodrożnicy z czytelnym ulicowym układem zabudowy, w części płd. (chłopskiej) w formie czworoboku zorientowanego na osi północ – południe po obu stronach rzeki Kurzycy. Zabudowa złożona z niewielkich, dwu- i trzybudynkowych zagród, o nieregularnych działkach siedliskowych; dominują budynki murowane, wzniesione na pocz. XX w. oraz sporadycznie ryglowe stodoły z końca XIX w. Zespół folwarczny uległ dewaloryzacji i dezintegracji.
Nazwa
Niemiecka nazwa pochodzi prawdopodobnie od Voigt "wójt" i Dorf "wieś". W XIV w. mogła tu istnieć siedziba wójta terytorialnego ziemi mieszkowickiej.
Identyfikacja Kurzycka z wsią Carkzowe jest błędna - nazwa ta jest wymieniana w dokumencie templariuszy z 31 grudnia 1262, w którym Jan i Otton z dynastii askańskiej zawierają ugodę z Widekindem (Widekinusem), mistrzem templariuszy w Niemczech i krajach słowiańskich, na mocy którego templariusze w zamian za zrzeczenie się praw do miejscowości leżących przy drodze do Gorzowa (oppidum – prawdopodobnie przedlokacyjna osada targowa pod Kostrzynem, Kłośnica, Warniki, Dąbroszyn, Pudignowe i Witnica) oraz dóbr komandorii w Myśliborzu, otrzymują potwierdzenie posiadania komandoriichwarszczańskiej wraz z dziesięcioma wsiami (Bogusław, Carkzowe?, Cychry, Dargomyśl, Dębno, Gudzisz, Krześnica, Nyvik?, Oborzany, Sarbinowo). Wieś Carkzowe prawdopodobnie przestała istnieć już w średniowieczu, a znajdowała się na terenie lasu Karrheide, na północny zachód od Dębna. W tej okolicy w XVIII i XIX w. istniały obiekty terenowe o podobnym nazewnictwie – zanikające jezioro Karrzee, bagno Karfenn, łęg Karrbruch i łąka Karre.
Nazwa na przestrzeni wieków: Voghedystorp 1305; Vogtzstorp 1337; Voydsdorp 1338;Neystorp (Voystorp) 1368; Vogtsdorf 1837; Voigtsdorf do 1945.
Obecna nazwa miejscowości nawiązuje do rzeki Kurzycy (niem. Kuritz Fliess, ale też Kunitz Fliess 1850).
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Historia
VIII-poł. X w. – na obszarze w widłach Odry i dolnej Warty krzyżują się prądy osadnicze z Wielkopolski, Pomorza i ziemi lubuskiej (Dolnych Łużyc). Brak wśród historyków zgody co do przynależności plemiennej tego terytorium, zatem za częścią badaczy przyjmuje się, iż wpływ plemienia Lubuszan sięgał na północy do Myśliborza, po czym w kierunku Pomorza znajdowały się tereny zamieszkane przez plemię Pyrzyczan. Mieszkańcy zajmowali się głównie gospodarką rolniczo-hodowlaną.
960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską
1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty.
1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje z czasem Nowa Marchia
8.10.1305 – wieś wzmiankowana w dokumencie margrabiów Ottona i Waldemara jako Voghedystorp (per manus Gherardi de Voghedystorp, nostre curie Notarii Gerhard z Voghedystorp, notariusz margrabiów brandenburskich)
1320-1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich
1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Vogtzstorp w ziemi mieszkowickiej: Vogtzstorp habet LII mansos, dos IIII, Henningus et Nicolaus de vogtzstorp pro seruicio XIIII mansos ut dicunt, pactus VI modis silliginis et tot auene sed quondam IX modis, taberna deserta, Molendinum desertum – wieś liczy 52 łany, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikami zobowiązanym do służby konnej są Henning i Mikołaj von Vogtzstorp posiadający 14 łanów jak twierdzą (czyli jest to nieudokumentowane), pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 6 półkorców (modis) żyta i tyle samo owsa, a czasami 9 półkorców, karczma (taberna) jest opuszczona, młyn opuszczony.
20.09.1338 – margrabia Ludwik nadaje w lenno Mikołajowi (Nycolao) Voydsdorp posiadłości we wsi; miał on obowiązek wystawienia jeźdźca ciężkozbrojnego (dextrarii)
1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą
przed? 1571-po? 1583 – wieś przejściowo w posiadaniu rycerza Christopha von Tischberg
1608 – ród von Sydow ma we wsi dwór, wymienianych jest dwóch członków rodziny
1637 – we wsi jest 8 chłopów małorolnych (zagrodników)
Najpóźniej 1664 – Heinrich von Sydow sprzedaje połowę majątku Wolfowi Heinrichowi von Horker; jego siostra była żoną Christopha von Sydow z Kurzycka (zm. przed 1643)
1673 – kościół w Kurzycku jest filą kościoła w Mieszkowicach
1691 – starosta (niem. Landrath) Heine (Heinrich) Detlov von Pfuhl (Pfuel) z Schulzendorf nabywa drugą połowę majątku od Hansa Ehrenreicha (Młodszego) von Sydow
1696 – Heine von Pfuhl nabywa część majątku należącą do Wolfa Heinricha von Horker
1718 – we wsi jest 1 chłop pełnorolny Wulff z 2 łanami ziemi oraz 7 chłopów małorolnych (zagrodników): Düffel, Steinkopf, Stoltz, Gesche i Stiller z łanem ziemi
1776 – prawa do majątku nabywa Henriette Gottliebe von Kleist, z domu Schrötter, żona kapitana Alexandra Georga Wilhelma von Kleist (ur. 1731, zm. 1809)
1779 – prawa do majątku nabywa Ernst Bogislav von Wobeser (ur. 6.02.1724, zm. 14.03.1801, właściciel majątku w Bielinie)
1801 – syn Ernsta, Karl Georg Friedrich von Wobeser z Bielina, sprzedaje prawa do majątku von Rohrowi z Oegeln
1802-1805 – właścicielem majątku o wielkości 3478 mórg jest radca domeny (dzierżawca domeny, niem. Amtsrath) Eisenhart (nabył go za cenę 20 000 talarów)
1805 – majątek dziedziczy córka radcy Eisenharta, Charlotte; 25.03.1807 wychodzi ona za mąż za Christiana Friedricha Vorpahl, starszego kapelana w Mieszkowicach (w latach 1792–1809)
1806-1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej.
1807-1811 – reformy gospodarcze Steina- Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach (najpierw w królewszczyznach, następnie w dobrach prywatnych); w zamian za uwłaszczenie dziedzic otrzymywał od chłopa odszkodowanie pieniężne, w postaci robocizny w określonym czasie lub części ziemi, przy czym to nie mogło przekroczyć połowy gospodarstwa chłopskiego
1813 – majątek Kurzycko nabywa zarządca domeny (niem. Amtsmann) Kranz z Jahnsfelde
1816 – obowiązek uwłaszczenia chłopów w Prusach ograniczono do gospodarstw sprzężajnych, tj. posiadających co najmniej dwa zwierzęta pociągowe (konie lub woły)
1817 – po śmierci Kranza majątek dziedziczy jego córka, żona zarządcy Funka z Chwarszczan
1849 – majątek dziedziczy ich córka Rosalie Funk, stanu wolnego
1850 – uwłaszczenie chłopów w Prusach rozszerzono na wszystkie gospodarstwa chłopskie, aczkolwiek do tego czasu wielu chłopów zostało przez panów usuniętych z ziemi lub zbankrutowało
1852 – po śmierci Rosalie Funk majątek przechodzi w posiadanie jej siostry, żony aptekarza Haase ze Świebodzina
po 1908 – od rodziny Goltz majątek nabywa kapitan w stanie spoczynku Erich Baarth (syn byłego starosty powiatu poznańskiego wschodniego, Arthura Baartha); liczy on 1092 ha ziemi
1928 – ziemie wsi (wspólnoty) liczą 125,9 ha, zaś majątku 933,4 ha
od 1945 – napływ osadników, głównie ze wschodnich kresów (Wileńszczyzna, okolice Lwowa)
XII.1963 – powstaje placówka duszpasterska w Kurzycku, wydzielona z parafii Mieszkowice, obejmująca miejscowości: Czelin, Gozdowice, Kurzycko, Kłosów, Stary Błeszyn, Stare Łysogórki. Obsługuje ją dotychczasowy wikariusz mieszkowicki ks. Lech Stasiewski.
25.04.1973 – erygowanie parafii Kurzycko; siedzibą parafii jest Czelin, gdzie zbudowano plebanię
02.12.2000 – ustanowienie parafii pw. Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Czelinie, kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kurzycku staje się filialnym
Ludność
Liczba ludności w ostatnich 3 wiekach (wieś i majątek):
Ludowy Zespół Sportowy Zjednoczeni Kurzycko-Kłosów – założony 14.06.1975, barwy: czerwone, prezes: Józef Chrobak
Atrakcje turystyczne
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła – salowy w stylu gotyckim, z kamienia polnego, ciosów granitowych i cegły, zbudowany w 1. poł. XIV w., z wieżą dobudowaną w 1611 i przebudowaną pod koniec XIX w. Wewnątrz znajduje się wczesnobarokowy ołtarz z 1704 mistrza Hattenkerella z Morynia.
Zespół folwarczny – z przełomu XIX i XX w., uległ dekompozycji i dewaloryzacji. Zabudowa podwórza gospodarczego zachowana fragmentarycznie, zdewaloryzowana, o zmienionej funkcji części obiektów. Podwórze gospodarcze rozbudowano po zach. stronie drogi wiejskiej o współczesną fermę trzody chlewnej, zaś wzdłuż drogi w zach. części miejscowości usytuowano kolonię mieszkalna pracowników dawnego PGR.
Park dworski – założony w 2. połowie XIX w., powierzchnia 8,9 ha. Zachował się w formie zwartego pasa zieleni obu stronach rzeki Kurzycy. W parku kilka drzew pomnikowych. W płn.-wsch. części znajdują się ruiny grobowca właścicieli folwarku, układ nekropolii nieczytelny. Pałac posadowiony pierwotnie poza podwórzem folwarcznym, został rozebrany w latach 70. XX w.
↑EdmundBurzyński:Zakon rycerski templariuszy na ziemiach Polski piastowskiej i na Pomorzu Zachodnim.Wodzisław Śląski:Wydawnictwo Templum,2010,s.82. ISBN978-83-929218-7-5.
↑EdwardRymar:Studia i materiały z dziejów Nowej Marchii i Gorzowa: szkice historyczne.Gorzów Wlkp.:Towarzystwo Przyjaciół Archiwum i Pamiątek Przeszłości,1999,s.8-9. ISBN83-909122-1-X.
↑LudwigGollmert:Das Neumärkische Landbuch Markgraf Ludwigs des Älteren vom Jahre 1337. Nach einer neu aufgefundenen Handschrift des vierzehnten Jahrhunderts.Frankfurt am Oder:1862,s.11.
↑OttoBüsch,WolfgangNeugebauer:Moderne preussische Geschichte, 1648-1947: eine Anthologie.T.52.Cz.3.Berlin, Nowy Jork:de Gruyter,1981,s.357. ISBN978-3-11-008324-8.
52°45′32″N 14°28′09″E/52,758889 14,469167
