Panorama miasta spod kościoła św. Barbary | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Kraj | |||||
| Burmistrz |
Lukáš Seifert | ||||
| Powierzchnia |
33,05 km² | ||||
| Wysokość |
254 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2025) |
| ||||
| • liczba ludności |
21 642 | ||||
| • gęstość |
640 os./km² | ||||
| Kod pocztowy |
284 01 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
S | ||||
Położenie na mapie kraju środkowoczeskiego | |||||
Położenie na mapie Czech | |||||
| Strona internetowa | |||||
| Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
| Państwo | |
|---|---|
| Typ |
kulturowy |
| Spełniane kryterium |
II, IV |
| Numer ref. | |
| Region |
Europa i Ameryka Północna |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę |
1995 |
| 49°56′54,4019″N 15°16′05,6132″E/49,948445 15,268226 | |
ⓘ (niem. Kuttenberg, łac. Mons Cuthna, Montes Cuthnenses) – stolica powiatu Kutná Hora w kraju środkowoczeskim, w Czechach w odległości ok. 65 km od Pragi. Populacja miasta wyniosła w 2025 21 642 mieszkańców.
Znaleziska archeologiczne świadczą o tym, że obszar wokół wzgórza Kaňk (obecnie dzielnica miasta) był zamieszkany przez Celtów w okresie halsztackim i lateńskim. Na terenie osady celtyckiej pomiędzy Libenicami a Kaňkiem odkryto w 1981 liczne znaleziska ceramiczne datowane na V–I wiek p.n.e. Jednym z najważniejszych odkryć jest piec hutniczy z około 10 kilogramami żużla z II–I wieku p.n.e., zawierający ślady pirytynitu, chalkopirytu, sfalerytu oraz miedzi, co świadczy również o wczesnej podziemnej działalności górniczej na wzgórzu Kaňk.
Kutná Hora swoje początki zawdzięcza odkryciu złóż srebra w XIII wieku, choć pierwsze ślady wydobycia srebra na tym terenie sięgają już X wieku. W osadzie Malín, dzisiaj części Kutnej Hory, wybijano małe srebrne monety zwane denarami, o czym świadczy napis MALIN CIVITAS na monetach z lat 985–995.
W 1142 w okolicy Sedlca założono opactwo Sedlec — pierwszy cysterski klasztor w Czechach — przez mnichów z opactwa Waldsassen w Bawarii. Problemy ekonomiczne opactwa rozwiązało odkrycie złóż srebra w pobliżu, co przyciągnęło nowych osadników, zwłaszcza z pobliskich niemieckojęzycznych regionów. Wydobycie srebra rozpoczęto w 1260. W początkowym okresie górnictwa powstało kilka bezimiennych osad. Pierwsza wzmianka o Kutnej Horze (pod łacińską nazwą Mons Cuthna) pochodzi z 1289.
W 1300 król Wacław II wydał nowy królewski kodeks górniczy Ius Regale Montanorum, który regulował wszystkie aspekty administracyjne i techniczne związane z kopalniami. Kutná Hora stała się centralnym miejscem mennictwa Królestwa Czeskiego, a mennica została przeniesiona z Igławy do Włoskiego Dworu (Vlašský dvůr), gdzie wprowadzono reformę monetarną przy udziale włoskich ekspertów. W tym okresie miasto stało się drugim co do ważności miastem Królestwa Czeskiego po Pradze.
W XIV wieku Kutná Hora stała się jednym z najważniejszych miast Królestwa Czeskiego, a jej bogactwo opierało się na wydobyciu srebra. W 1300 król Wacław II przeniósł królewską mennicę z Igławy do Kutnej Hory, gdzie wprowadzono reformę monetarną i rozpoczęto bicie groszy praskich. Miasto stało się centrum finansowym kraju, a jego znaczenie podkreślały liczne przywileje nadane przez królów z dynastii Luksemburgów. W tym okresie powstały najważniejsze zabytki, takie jak Kościół św. Barbary, Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sedlcu oraz Włoski Dwór, który służył jako rezydencja królewska i mennica. W 1485 w Kutnej Horze przyjęto tzw. Pokój Religijny, który potwierdzał długotrwałą tolerancję religijną w Królestwie Czeskim.
W XV wieku, podczas wojen husyckich, Kutná Hora stanęła początkowo po stronie Zygmunta Luksemburskiego, jednak po serii zwycięstw husytów miasto zostało zdobyte, a klasztor w Sedlcu spalony. W 1422 doszło do wygnania części niemieckich górników oraz dwóch wielkich pożarów, które zniszczyły miasto. Wydobycie srebra zostało wstrzymane, a produkcja monet znacznie spadła. W 1469 wznowiono wydobycie srebra, a w 1471 we Włoskim Dworze odbył się zjazd, na którym wybrany został król Czech Władysław II Jagiellończyk. Natomiast w 1485 w Kutnej Horze przyjęto tzw. Kutnohorský náboženský mír, który potwierdzał długotrwałą tolerancję religijną.
W XVI wieku Kutná Hora zaczęła tracić na znaczeniu z powodu wyczerpywania się złóż srebra. W 1543 zamknięto najsłynniejszą kopalnię Osel, a w 1547 zakończono produkcję groszy praskich. W 1625, po bitwie na Białej Górze, miasto zostało zmuszone do rekatolicyzacji, co doprowadziło do emigracji wielu mieszkańców i upadku gospodarki. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało dwukrotnie splądrowane przez wojska szwedzkie, co pogłębiło jego kryzys. W 1625 zamknięto kopalnie w strefie Kaňk, a mennica produkowała monety z obcego srebra. W 1628 miasto odzyskało swoje przywileje, ale dotyczyły one tylko katolickich mieszkańców.
W XVII i XVIII wieku Kutná Hora starała się odbudować swoją pozycję, jednak próby przywrócenia wydobycia srebra okazały się nierentowne. W 1727 zamknięto mennicę, a w 1812 w dawnym klasztorze cystersów w Sedlcu otwarto fabrykę tytoniu. W XIX wieku miasto stało się ośrodkiem rzemiosła i handlu, a w 1823 pożar zniszczył większość domów we wschodniej części miasta.
W 1905 ukończono odbudowę Katedry św. Barbary, a w 1934 odkryto galerię herbów, w której znajdowały się herby trzech najważniejszych miast czeskich: Pragi, Wrocławia i Kutnej Hory. W okresie międzywojennym Kutná Hora była miastem zabytków i turystyki, a w 1995 została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Kutná Hora jest podzielona na 12 dzielnic:
Ważnymi zabytkami Kutnej Hory są m.in.:
W Kutnej Horze funkcjonuje kilka muzeów:
Publiczne galerie sztuki funkcją w mieście dwie:
Fabryka wyrobów tytoniowych została założona w Kutnej Horze w 1812 i mieści się w budynkach dawnego klasztoru cysterskiego w Sedlcu. W 1882 rozpoczęto produkcję papierosów. Od 1992 zakład należy do firmy Philip Morris ČR, oddziału międzynarodowego koncernu Philip Morris International. W Kutnej Horze przedsiębiorstwo zatrudnia ponad 800 osób.
Największym pracodawcą z siedzibą w Kutnej Horze jest Foxconn Technology CZ, producent podzespołów elektronicznych, zatrudniający ponad 1500 pracowników.
Przez miasto przebiega droga I/2 z Pragi do Pardubic.
Kutná Hora położona jest na liniach kolejowych Kolín – Havlíčkův Brodo i Kutná Hora – Zruč nad Sázavou. Miasto obsługiwane jest przez cztery stacje: Kutná Hora hlavní nádraží, Kutná Hora město, Kutná Hora předměstí i Kutná Hora-Sedlec.
W 2026 w ramach Pražská integrovaná doprava działały linie autobusowe zapewniające połączenia komunikacyjne z Kutnej Hory m.in. do Pragi, Čáslava, Kolína, Uhlířské Janovic, Sázavy, Týneca nad Labem, Zbraslavic, Zruča nad Sázavou, Soběšína, Malešova i Kácova.
W mieście od 1928 działa klub piłkarski SK Sparta Kutná Hora, a od 2015 klub unihokeja FBC Kutná Hora.
Na osiedlu Klimeška znajduje się miejska wielofunkcyjna hala sportowa z widownią na 400 miejsc siedzących, miejscami noclegowymi, 2 kortami do squasha, gabinetem masażu, siłownią, salą treningową bez widowni, kortem tenisowym, a także zapleczem dla sportowców w postaci 9 szatniami z sanitariami.
Również na osiedlu Klimeška działa aquapark, który jednocześnie jest siedzibą klubu sportowego TJ SPARTA Kutna Hora. W ramach klubu funkcjonują m.in. sekcje: pływacka, piłki ręcznej, szachów, kręgli, piłki siatkowej, siatkówki plażowej oraz tenisa.
Odtworzenie miasta w jego kształcie z 1403 zostało zaprezentowane w czeskiej grze fabularnej Kingdom Come: Deliverance II.