Lactoris fernandeziana

*Lactoris fernandeziana*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	magnoliopodobne
Rząd	pieprzowce
Rodzina	kokornakowate
Rodzaj	Lactoris
Gatunek	Lactoris fernandeziana
	Nazwa systematyczna
	Lactoris fernandeziana Phil.; Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 15: 523 1865
	Multimedia w Wikimedia Commons

Lactoris fernandeziana – gatunek roślin z rodziny kokornakowatych z monotypowego rodzaju Lactoris R. A. Philippi, Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 15: 521. 1865. Endemit wyspy Robinson Crusoe (d. Más a Tierra) z archipelagu Juan Fernández, gdzie rośnie bardzo nielicznie. Przez długi czas w XX wieku znany był tylko z kilku okazów, w latach 90. XX wieku zinwentaryzowano jednak ok. tysiąca roślin tego gatunku. Rosną one w podszycie i w lukach w mglistych, górskich lasach i zaroślach. Gatunek zasiedla trudno dostępne, często bardzo strome stoki gór na rzędnych powyżej 500 m n.p.m. W uprawie jest bardzo trudny.

Morfologia

Pokrój: Krzew o wysokości ponad 0,3 m. Pędy są zielone, giętkie, parasolowato rozpostarte w różnych kierunkach, zgrubiałe w węzłach.
Liście: Skrętoległe, pojedyncze, drobne, wsparte okazałymi przylistkami przylegającymi do ogonka liściowego. Blaszka eliptyczna, całobrzega.
Kwiaty: Drobne, na krótkich szypułkach, położone odosiowo, pod liśćmi. Rozwijają się pojedynczo lub zebrane po 2–4 w wierzchotki. Okwiat składa się z trzech zielonych listków, uznawanych za kielich. Na tych samych roślinach występują kwiaty obupłciowe i żeńskie. W tych drugich pręcików brak lub wykształcone są jako prątniczki. W kwiatach obupłciowych pręcików jest 6 w dwóch okółkach. Słupkowie utworzone jest z trzech wolnych owocolistków rosnących w jednym okółku. W każdym znajduje się od 4 do 8 anatropowych zalążków. Na szczycie owocolistki zwężają się, znamię jest zbiegające.
Owoce: Mieszki z dziobkami. Nasiona drobne, zasobne w oleiste bielmo i z bardzo drobnym zarodkiem z dwoma liścieniami.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG V z 2026)

Rodzaj siostrzany dla kladu obejmującego podrodziny piestrzennikowych Hydnoroideae i kokornakowych Aristolochioideae w obrębie rodziny kokornakowatych Aristolochiaceae. Rodzina ta jest z kolei kladem bazalnym rzędu pieprzowce Piperales z kladu magnoliowych, będących jedną ze starszych linii rozwojowych okrytonasiennych.

Gatunek jest jedynym reliktem grupy powstałej co najmniej 69 milionów lat temu i stanowiącej najwyraźniej szeroko rozpowszechniony element flory kredowej na Gondwanie. L. fernandeziana przetrwał jako jedyny jej przedstawiciel (wyróżnianej w przeszłości jako rodzina Lactoridaceae Engler), co ciekawe – na izolowanej wyspie wulkanicznej mającej „tylko” ok. 4 milionów lat.

Inne systemy klasyfikacyjne

Rodzaj wyodrębniany był w wielu systemach klasyfikacyjnych w monotypową rodzinę Lactoridaceae, m.in. w systemie Englera (1888), Takhtajana (2009) i Cronquista (1981).

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-08-05] (ang.).
↑ Lactoris fernandeziana. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2016-08-05].
↑ Lactoris. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-08-05].
↑ Daniel J. Crawford et al.. Lactoris fernandeziana (Lactoridaceae) on the Juan Fernandez Islands: Allozyme Uniformity and Field Observations. „Conservation Biology”. 8, 1, s. 277–280, 1994. DOI: 10.1046/j.1523-1739.1994.08010277.x.
1 2 3 4 5 6 Gabriel Bernardello, Gregory J. Anderson, Patricio Lopez S., Maryke A. Cleland, Tod F. Stuessy, Daniel J. Crawford. Reproductive biology of Lactoris fernandeziana (Lactoridaceae). „American Journal of Botany”. 86, 6, s. 829-840, 1999.
↑ Marcia Ricci. Evaluation of conservation status of Lactoris fernandeziana Philippi (Lactoridaceae) in Chile. „Biodiversity & Conservation”. 10, 12, s. 2129–2138, 2001. DOI: 10.1023/A:1013189526734.
1 2 3 4 Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 56-57. ISBN 978-1-4020-9608-2.
1 2 3 4 5 6 7 Arthur Cronquist: An integrated system of classification of flowering plants. New York: Columbia University Press, 1981, s. 52-53. ISBN 0-231-03880-1.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-08-05] (ang.).

[3] Lactoris fernandeziana. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2016-08-05].

[ing-4] Lactoris. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-08-05].

[crawford-5] Daniel J. Crawford et al.. Lactoris fernandeziana (Lactoridaceae) on the Juan Fernandez Islands: Allozyme Uniformity and Field Observations. „Conservation Biology”. 8, 1, s. 277–280, 1994. DOI: 10.1046/j.1523-1739.1994.08010277.x.

[gabriel-6] 1 2 3 4 5 6 Gabriel Bernardello, Gregory J. Anderson, Patricio Lopez S., Maryke A. Cleland, Tod F. Stuessy, Daniel J. Crawford. Reproductive biology of Lactoris fernandeziana (Lactoridaceae). „American Journal of Botany”. 86, 6, s. 829-840, 1999.

[ricci-7] Marcia Ricci. Evaluation of conservation status of Lactoris fernandeziana Philippi (Lactoridaceae) in Chile. „Biodiversity & Conservation”. 10, 12, s. 2129–2138, 2001. DOI: 10.1023/A:1013189526734.

[armen-8] 1 2 3 4 Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 56-57. ISBN 978-1-4020-9608-2.

[cronquist-9] 1 2 3 4 5 6 7 Arthur Cronquist: An integrated system of classification of flowering plants. New York: Columbia University Press, 1981, s. 52-53. ISBN 0-231-03880-1.