Le Serf

Le Serf
ilustracja
Le Serf, The Art Institute of Chicago
Autor

Henri Matisse

Rodzaj

posąg

Data powstania

1900–1903

Medium

brąz

Wymiary

ok. 92 cm

Miejsce przechowywania
Lokalizacja

różne muzea (odlewy)

Le Serf – rzeźba autorstwa Henriego Matisse’a z 1900–1903.

Historia

Od ok. 1895 do 1907 Henri Matisse mieszkał i wynajmował atelier przy 19 quai Saint-Michel w Paryżu. W 1900 rozpoczął naukę rzeźby i przez kolejne trzy lata pracował pod kierunkiem Émile-Antoine’a Bourdelle’a, najpierw w Institut Rodin, a następnie w Académie de la Grande Chaumière. Lata 1900–1913 byłym pierwszym okresem aktywności rzeźbiarskiej Matisse’a, równoległej do jego wczesnej kariery malarskiej. W przypadku rzeźby „Le Serf” Matisse dopiero zaczynał rzeźbić i nie opanował jeszcze typowego dla dziewiętnastowiecznych akademików warsztatu technicznego.

Malarz nie traktował rzeźby jako przypadkowego hobby. Rzeźbienie stanowiło uzupełniające studium dla malarstwa: dawało możliwość bezpośredniego doświadczenia masy, ciężaru i objętości ludzkiego ciała. Le Serf był wyjątkowym eksperymentem rzeźbiarskim Matisse’a.

Pierwsza duża figura Matisse’a wykonana w glinie wyraźnie czerpie inspirację z Kroczącego mężczyzny Auguste’a Rodina, pierwotnie nazywanego Studium do św. Jana Chrzciciela (fr. Étude pour Saint-Jean-Baptiste). Matisse nie tylko zapożyczył ideę wykonania od Rodina, lecz zatrudnił modela Giovanniego Bevilacquę, przypominającego staturą Cesidia Pignatelliego, którego najmował Rodin. Bevilacqua, woźnica, z pochodzenia Włoch, był zatrudniony przez Matisse’a i Marqueta do przetransportowania płócien na Salon Niezależnych (fr. Salon des Indépendants). Na Rodinie zrobiła wrażenie surowa budowa oraz siła Pignatelliego. Matisse namalował Bevilacquę najpierw w 1900 – Akt męski (fr. Académie d’homme), Museum of Modern Art w Nowym Jorku i na kolejnym Akcie męskim (fr. Académie d’homme), z ok. 1900–1901, Musée Cantini w Marsylii – a następnie sportretował w 1901 – Portret Bevilacquy (fr. Portrait de Bevilacqua), Musée des Beaux-Arts w Bordeaux.

Dzięki zachowanej fotografii z 1903, wykonanej w atelier Matisse’a, wiadomo, że pierwotny gliniany posąg posiadał ręce. Później wykonano model gipsowy, który był wystawiany w 1904 i ponownie w 1906. Obok wczesnych odlewów w brązie, już nie posiadających rąk, wykonanych w 1908, istnieją egzemplarze odlewane później, zwłaszcza około 1931.

Odlewy

Rzeźby Matisse’a, z niewielkimi wyjątkami, były zasadniczo wykonywane w edycjach po 10 egzemplarzy, również Le Serf. Niektóre odlewy są możliwe do zlokalizowania, inne nie.

Numer Datowanie egzemplarza Kolekcja Rozmiary Źródło
1/10 ok. 1908 Art Institute of Chicago (nr 1949.202) 91,5 × 30,5 × 34,3 cm
3/10 datowane przez muzeum na ok. 1905 Pinakothek der Moderne(inne języki), Monachium (nr B 60) 93 × 33 × 30 cm
6/10 odlany przed 1929 San Francisco Museum of Modern Art (nr 50.6095) 91,7 × 37,8 × 33 cm
7/10 – Musée Matisse de Nice (nr 63.2.102) 92,3 × 32 × 30 cm

Przypisy

  1. ↑ Henri Matisse. Etude pour Le Pont Saint Michel. centrepompidou.fr. [dostęp 2026-09-04]. (fr.).
  2. ↑ Carrie Pilto: Deal two. oracles.editionpatrickfrey.com. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  3. 1 2 Rodin and modernism. musee-rodin.fr. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  4. 1 2 More Matisse, Please!. new.artsmia.org. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  5. ↑ The Serf. artic.edu. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  6. ↑ Magdalena Dabrowski: Timeline of Art History. Henri Matisse (1869–1954). metmuseum.org, 2004-10-01. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  7. 1 2 William Tucker: Notes on “Le Serf”. newcriterion.com, 2023-12. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  8. ↑ John Elderfield: Matisse in the Collection of the Museum of Modern Art: Including Remainder-Interest and Promised Gifts. New York: The Museum of Modern Art, 1978, s. 28. ISBN 0-87070-470-2. [dostęp 2026-07-18]. (ang.).
  9. ↑ Henri Matisse. Male Model. moma.org. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  10. ↑ Académie d’homme. navigart.fr. [dostęp 2026-09-04]. (fr.).
  11. ↑ Portrait de Bevilacqua. pop.culture.gouv.fr. [dostęp 2026-09-04]. (fr.).
  12. ↑ Portrait de Bevilacqua. musba-bordeaux.fr. [dostęp 2026-09-04]. (fr.).
  13. 1 2 The Serf. publications.artic.edu. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  14. ↑ Alicia Legg: The sculpture of Matisse. New York: The Museum of Modern Art’s, 1972, s. 50.
  15. ↑ Henri Matisse (1869-1954). Der Sklave, um 1905. sammlung.pinakothek.de. [dostęp 2026-09-04]. (niem.).
  16. ↑ Henri Matisse. Le Serf (The Serf). sfmoma.org. [dostęp 2026-09-04]. (ang.).
  17. ↑ Le Serf, Paris. tresors.nice.fr. [dostęp 2026-09-04]. (fr.).