Lepista

Gąsówka
Ilustracja
Gąsówka bladoniebieskawa (Lepista glaucocana)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

pieczarkowate

Rodzaj

gąsówka

Nazwa systematyczna
Lepista (Fr.) W.G. Sm.
J. Bot., London 8: 248 (1870)
Typ nomenklatoryczny

Paxillus lepista Fr. 1838

Lepista (Fr.) W. G. Sm. (gąsówka) – rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Cechy charakterystyczne

Według 10 edycji Dictionary of the Fungi do rodzaju Lepista należy około 50 gatunków. Naziemne grzyby saprotroficzne. Kapelusze suche, częściowo higrofaniczne. Grzyby z kształtu podobne do Tricholoma (gąski) i Clitocybe (lejkówki). Blaszki od zatokowato przyrośniętych do zbiegających. Wysyp zarodników biały, kremowy do cielistoróżowego, nieamyloidalny. Zarodniki szorstkie, rzadko gładkie, okrągławe do eliptycznych, bez pory rostkowej, trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

W 1849 r. Elias Fries utworzył takson Paxillus sect. Lepista, w 1870 r. Worthington George Smith zamienił go na rodzaj Lepista. Gatunkiem typowym jest Paxillus lepista Fr. 1838. Polską nazwę nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka, gąska, lejkówka, różanka. Synonimy naukowe: Paralepista Raithelh., Paxillus sect. Lepista Fr., Rhodopaxillus Maire.

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-05-13] (ang.).
  2. ↑ P.M. Kirk, P.F. Cannon, D.W. Minter, J.A. Stalpers, Dictionary of the Fungi (10th ed.), Wallingford: CABI, 2008, s. 369, ISBN 978-0-85199-826-8.
  3. ↑ E. Gerhardt, Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
  4. 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 404–407, ISBN 83-89648-09-1.
  5. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
  6. 1 2 3 Lepista (gąsówka) [online], grzyby.pl [dostęp 2026-02-04] (ang.).
  7. 1 2 Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-17].
  8. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
  9. ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-04-30].