Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury
Ilustracja
Ogłoszenie laureata literackiej Nagrody Nobla w 2008
Nagroda za

osiągnięcia literackie

Przyznający

Akademia Szwedzka

Państwo

 Szwecja

Pierwsze rozdanie

1901

Strona internetowa

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury – osoby wyróżnione przez Akademię Szwedzką literacką Nagrodą Nobla. Ustanowiona testamentem Alfreda Nobla z 1895 roku jest przyznawana od 1901. W latach 1901–2026 wyróżnione zostały 123 osoby.

Zasady przyznawania nagrody

Wolą Alfreda Nobla było, aby nagroda trafiła w ręce osoby, która stworzy najbardziej wyróżniające się dzieło w kierunku idealistycznym. Jako organ przyznający nagrodę Nobel wskazał Akademię Szwedzką. Została ona założona na wzór Akademii Francuskiej przez króla Gustawa III w 1786. Akademia składa się z 18 członków, znanych jako De Aderton („Osiemnastu”). W jej skład wchodzą szwedzcy pisarze, poeci, filolodzy i historycy. Członkowie Akademii wybierani są dożywotnio. Nad wyborem laureata pracuje Komitet Noblowski, składający się z czterech lub pięciu osób, wybrany spośród członków Akademii na okres trzech lat.

Nazwiska kandydatów do wyróżnienia mogą być zgłaszane przez członków Akademii Szwedzkiej oraz innych akademii i instytucji o podobnym charakterze. Prawo to otrzymali także uniwersyteccy profesorowie literatury i filologii, laureaci literackiej Nagrody Nobla oraz przewodniczący stowarzyszeń odpowiedzialnych za twórczość literacką w poszczególnych krajach. Nominacje pozostają niejawne przez 50 lat.

Cykl pracy

Cykl pracy nad przyznawaniem nagrody wygląda następująco:

Wrzesień
Członkowie Komitetu Noblowskiego wysyłają około 600–700 formularzy do osób uprawnionych do nominacji. Nominacje muszą być zgłaszane do 31 stycznia następnego roku, nominujący nie mogą wystawiać własnej kandydatury, powinni także oprócz nazwiska, dołączyć motywację, jednak nie jest to wymagane.
Luty
Komitet tworzy listę i przekazuje Akademii do zatwierdzenia.
Kwiecień
Komitet wybiera 15–20 nazwisk kandydatów wstępnych do rozpatrzenia przez Akademię.
Maj
Komitet zawęża listę do 5 finalistów do rozpatrzenia przez Akademię.
Czerwiec–sierpień
Członkowie Akademii zapoznają się z twórczością kandydatów, członkowie Komitetu przygotowują raport na temat każdego z kandydatów.
Wrzesień
Dyskusja nad twórczością kandydatów.
Październik
Członkowie Akademii w głosowaniu większościowym wybierają jednego spośród piątki kandydatów.
Grudzień
10 grudnia w Sztokholmie odbywa się uroczysta Ceremonia Wręczenia Nagrody Nobla.

Statystyki

W latach 1901–2025 literacka Nagroda Nobla została przyznana 118 razy (siedmiokrotnie Nagrody nie przyznano), przy czym wyróżnione zostały 122 osoby. W latach 1904, 1917, 1966, 1974 Akademia Szwedzka nagrodziła po dwie osoby. Do roku 2025 wśród laureatów znalazło się 18 kobiet. Najmłodszym laureatem był nagrodzony w 1907 Rudyard Kipling (miał wówczas 41 lat), najstarszą wyróżnioną osobą była nagrodzona w 2007, Doris Lessing; w chwili ogłoszenia nominacji miała 88 lat.

Pierwszym laureatem literackiej nagrody Nobla został Sully Prudhomme. Otrzymał on wówczas 150 782 SEK, od roku 2023 wartość pełnej nagrody to 11 mln SEK.

Do 2024 roku dwie osoby odmówiły przyjęcia nagrody. W 1958 Akademia nominowała Borisa Pasternaka, który początkowo zaakceptował wyróżnienie, później jednak odmówił ze względu na naciski władz ZSRR. Jean-Paul Sartre nie przyjmował żadnych nagród za swoją działalność literacką, czym motywował odmowę przyjęcia nagrody w 1964 roku.

Jedyny raz nagrodę przyznano pośmiertnie – w 1931 otrzymał ją Erik Axel Karlfeldt. Od 1974 roku Statut Fundacji Nobla zabrania pośmiertnych wyróżnień, o ile śmierć nie nastąpiła po ogłoszeniu nominacji.

Zgodnie z wolą fundatora, laureaci mają być wybierani bez względu na ich narodowość; sama nagroda zaś ma charakter międzynarodowy. W latach 1901–2017 najczęściej nagradzani byli pisarze tworzący w języku angielskim (29 wyróżnień), następnie – francuskim (14 nagrodzonych) i niemieckim (13 laureatów).

Nagroda

Uroczyste wręczenie wyróżnień ma miejsce w budynku filharmonii sztokholmskiej każdego 10 grudnia – w dniu rocznicy śmierci fundatora. Stockholms Konserthus jest gospodarzem uroczystości od 1926 roku. Każdy laureat w czasie uroczystości wręczenia wyróżnień otrzymuje oprócz nagrody pieniężnej także medal oraz dyplom. Medal, zaprojektowany przez Erika Lindberga, przedstawia młodego mężczyznę siedzącego pod wawrzynem, słuchającego i spisującego pieśń Muzy. Nad tym obrazem umieszczona jest inskrypcja pochodząca z Eneidy:

Inventas vitam iuvat excoluisse per artes

Na dole medalu wygrawerowane są imię i nazwisko nagrodzonego oraz napis ACAD. SUEC. oznaczający Akademię Szwedzką. Na odwrocie medalu umieszczona została podobizna fundatora. Dyplom literackiej Nagrody Nobla nie ma stałego wyglądu. Rokrocznie, po ogłoszeniu nazwiska laureata, dyplom projektowany jest z odniesieniem do jego twórczości. Od 2004 za projekty dyplomów dla laureatów literackiego Nobla odpowiedzialna jest Karin Mamma Andersson. Treść dyplomu jest niezmienna i jest ona kaligrafowana po szwedzku.

Lista laureatów

Rok Imię i nazwisko Państwo Język Uzasadnienie
1901 Sully Prudhomme  Francja francuski za „wybitne osiągnięcia poetyckie, a zwłaszcza za idealizm, doskonałość artystyczną oraz niezwykłe połączenie duchowości i intelektu”
1902 Theodor Mommsen  Cesarstwo Niemieckie niemiecki „największy żyjący mistrz sztuki pisarstwa historycznego, ze szczególnym uwzględnieniem jego monumentalnego dzieła Historia Rzymu”
1903 Bjørnstjerne Bjørnson  Norwegia norweski za „wzniosłą i różnorodną poezję, która zawsze odznaczała się świeżością natchnienia i niezwykłą czystością ducha oraz za talent epicki i dramatyczny”
1904 Frédéric Mistral  Francja oksytański za „świeżość i oryginalność pełnych natchnienia utworów poetyckich, prawdziwie oddających realia życia oraz ducha narodu”
José Echegaray  Hiszpania hiszpański za „liczne zasługi dla odrodzenia tradycji hiszpańskiego dramatu”
1905 Henryk Sienkiewicz  Królestwo Polskie polski za „wybitne osiągnięcia w dziedzinie epiki i rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu”
1906 Giosuè Carducci  Włochy włoski „nie tylko za głęboką wiedzę i krytyczny umysł, ale przede wszystkim za twórczą energię, świeżość stylu i siłę liryczną, tak charakterystyczną dla jego poetyckich arcydzieł”
1907 Rudyard Kipling  Wielka Brytania angielski za „zmysł obserwacyjny, dojrzałość idei i wybitny talent prozatorski”
1908 Rudolf Eucken  Cesarstwo Niemieckie niemiecki za „poszukiwanie prawdy, przenikającą wszystko siłę myśli, szeroki horyzont, bystrość i sugestywność, z którymi bronił on i rozwijał filozofię idealistyczną”
1909 Selma Lagerlöf  Szwecja szwedzki „w hołdzie wielkiemu idealizmowi, błyskotliwej wyobraźni i duchowej przenikliwości, które wyróżniają jej utwory”
1910 Paul Heyse  Cesarstwo Niemieckie niemiecki za „artyzm i idealizm, które demonstrował na przestrzeni całej swojej długiej i płodnej twórczo drogi jako poeta liryczny, dramaturg, powieściopisarz i autor znanych na całym świecie nowel”
1911 Maurice Maeterlinck  Belgia francuski za „wielostronną działalność literacką, a w szczególności za utwory dramatyczne, wyróżniające się bogactwem wyobraźni i poetycką fantazją”
1912 Gerhart Hauptmann  Cesarstwo Niemieckie niemiecki „przede wszystkim w uznaniu jego płodnej, różnorodnej i wybitnej działalności w dziedzinie sztuki dramatycznej”
1913 Rabindranath Tagore  Indie Brytyjskie bengalski i angielski za „pełne głębokiego uczucia, oryginalne i przepiękne wiersze, w których z wyjątkowym mistrzostwem wyraziło się jego myślenie poetyckie, będące, według jego własnych słów, częścią literatury Zachodu”
1914 nagrody nie przyznano
1915 Romain Rolland  Francja francuski za „wielki idealizm utworów literackich, za współczucie i za umiłowanie prawdy, z którą opisuje on różne charaktery ludzkie”
1916 Verner von Heidenstam  Szwecja szwedzki jako „najbardziej widoczny przedstawiciel nowej ery w literaturze światowej”
1917 Karl Gjellerup  Dania duński za „różnorodną twórczość poetycką i wzniosłe ideały”
Henrik Pontoppidan  Dania duński za „prawdziwe opisanie życia współczesnego Danii”
1918 nagrody nie przyznano
1919 Carl Spitteler  Szwajcaria niemiecki za „niezrównany epos Wiosna olimpijska”
1920 Knut Hamsun  Norwegia norweski za „powieść Błogosławieństwo ziemi”
1921 Anatole France  Francja francuski za „błyskotliwe osiągnięcia literackie wyróżniające się wykwintnością stylu, głębokim humanizmem i prawdziwie galijskim temperamentem”
1922 Jacinto Benavente  Hiszpania hiszpański za „błyskotliwe mistrzostwo, z jakim kontynuuje tradycje hiszpańskiego dramatu”
1923 William Butler Yeats  Irlandia angielski za „uduchowioną twórczość poetycką, oddającą w najwyższej formie artystycznego ducha narodowego”
1924 Władysław Reymont  Polska polski za „wybitny epos narodowy, powieść Chłopi”
1925 George Bernard Shaw  Wielka Brytania angielski za „twórczość naznaczoną idealizmem i humanizmem, za przenikliwą satyrę, która często łączy się z wyjątkowym pięknem poetyckim”
1926 Grazia Deledda  Włochy włoski za „poetyckie dzieła, w których z jaskrawą plastycznością opisuje życie jej ojczystej wyspy, a także za głębię w podejściu do ludzkich problemów w całości”
1927 Henri Bergson  Francja francuski jako „znak uznania dla jego jaskrawych i podtrzymujących wiarę w życie idei, a także dla wyjątkowego mistrzostwa, z jakim te idee były wcielane”
1928 Sigrid Undset  Norwegia norweski za „niezapomniany opis skandynawskiego średniowiecza”
1929 Thomas Mann  Niemcy niemiecki „przede wszystkim za wielką powieść Buddenbrookowie, która stała się klasyką współczesnej literatury, i której popularność nieustannie rośnie”
1930 Sinclair Lewis  Stany Zjednoczone angielski za „szlachetnie podniosłą i różnorodną poezję, która zawsze wyróżniała się świeżością natchnienia i rzadko spotykaną czystością ducha”
1931 Erik Axel Karlfeldt  Szwecja szwedzki za „poezję Erika Axel Karlfedta”
1932 John Galsworthy  Wielka Brytania angielski za „wielką sztukę prozatorską której szczytem jest Saga rodu Forsyte’ów”
1933 Iwan Bunin brak flagi apatryda (biała emigracja) rosyjski za „surowe mistrzostwo, z którym rozwija on tradycje klasycznej literatury rosyjskiej”
1934 Luigi Pirandello  Włochy włoski za „twórczą śmiałość i wynalazczość w odrodzeniu sztuki dramaturgicznej i scenicznej”
1935 nagrody nie przyznano
1936 Eugene O’Neill  Stany Zjednoczone angielski za „prawdziwość i głębię utworów dramatycznych, traktujących w nowy sposób gatunek tragedii”
1937 Roger Martin du Gard  Francja francuski za „siłę artystyczną i prawdę w przedstawieniu człowieka, a także najbardziej odczuwalnych problemów współczesnego życia”
1938 Pearl Buck  Stany Zjednoczone angielski za „wspaniały epicki opis życia chińskich chłopów i za biograficzne arcydzieła”
1939 Frans Eemil Sillanpää  Finlandia fiński za „głębokie przeniknięcie w życie fińskich chłopów i wyborne opisanie ich obyczajów w więzi z przyrodą”
1940 nagrody nie przyznano
1941 nagrody nie przyznano
1942 nagrody nie przyznano
1943 nagrody nie przyznano
1944 Johannes Jensen  Dania duński za „rzadko spotykaną siłę i bogactwo poetyckiej wyobraźni połączone z duchowym umiłowaniem nauki i odrębnością stylu twórczego”
1945 Gabriela Mistral  Chile hiszpański za „poezję prawdziwego uczucia, czyniącą jej imię symbolem idealistycznych dążeń dla całej Ameryki Łacińskiej”
1946 Hermann Hesse  Niemcy
 Szwajcaria
niemiecki za „szlachetnie podniosłą i różnorodną poezję, która zawsze wyróżniała się świeżością natchnienia i rzadko spotykaną czystością ducha”
1947 André Gide  Francja francuski za „głębokie i znakomite artystycznie utwory, w których ludzkie problemy przedstawione są z nieustraszonym umiłowaniem prawdy i głęboką przenikliwością psychologiczną”
1948 Thomas Stearns Eliot  Wielka Brytania angielski za „wydatny wkład nowatorski we współczesną poezję”
1949 William Faulkner  Stany Zjednoczone angielski za „znaczny i unikatowy z artystycznego punktu widzenia wkład w rozwój współczesnej powieści amerykańskiej”
1950 Bertrand Russell  Wielka Brytania angielski za to, że jest „jednym z najbłyskotliwszych przedstawicieli racjonalizmu i humanizmu, nieustraszonym bojownikiem o wolność słowa i wolność myśli na Zachodzie”
1951 Pär Lagerkvist  Szwecja szwedzki za „siłę artystyczną i absolutną niezależność sądów pisarza, który próbował w swej twórczości odnaleźć odpowiedzi na wieczne pytania stojące przed ludzkością”
1952 François Mauriac  Francja francuski za „głęboką przejrzystość duchową i siłę artystyczną, którą ukazuje w swoich powieściach dramat ludzkiego życia”
1953 Winston Churchill  Wielka Brytania angielski za „wielkie mistrzostwo utworów o charakterze historycznym i biograficznym, a także błyskotliwą sztukę oratorską, z pomocą której bronił najwyższych ludzkich wartości”
1954 Ernest Hemingway  Stany Zjednoczone angielski za „mistrzostwo artystycznej narracji znacząco ukazanej ostatnio w utworze „Stary człowiek i morze” oraz za wpływ jaki wywiera na współczesny styl literacki”
1955 Halldór Laxness  Islandia islandzki za „wyrazistą siłę epicką, która odrodziła wielką sztukę prozatorską Islandii”
1956 Juan Ramón Jiménez  Hiszpania hiszpański za „poezję liryczną, wzór wielkiego ducha i czystości artystycznej w hiszpańskiej poezji”
1957 Albert Camus  Francja francuski za „ogromny wkład w literaturę, ukazującą znaczenie ludzkiego sumienia”
1958 Boris Pasternak  Związek Radziecki rosyjski za „znaczące osiągnięcia we współczesnej poezji lirycznej, a także za kontynuowanie tradycji wielkiej prozy epickiej”
1959 Salvatore Quasimodo  Włochy włoski za „poezję liryczną, która z klasyczną żywiołowością wyraża tragiczne doświadczenie naszych czasów”
1960 Saint-John Perse  Francja francuski za „wzniosłość i obrazowość”, które „odzwierciedlają uwarunkowania naszych czasów”
1961 Ivo Andrić  Jugosławia serbsko-chorwacki za „siłę daru epickiego, pozwalającą w całej pełni odsłonić ludzkie losy i problemy związane z historią jego kraju”
1962 John Steinbeck  Stany Zjednoczone angielski za „realistyczny i poetycki dar, połączony z subtelnym humorem i ostrym widzeniem spraw socjalnych”
1963 Jorgos Seferis  Grecja grecki za „wybitne utwory liryczne, oddające pokłon światu starożytnych Hellenów”
1964 Jean-Paul Sartre  Francja francuski za „bogatą w idee, przesiąkniętą duchem wolności i poszukiwaniami prawdy twórczość, mającą ogromny wpływ na nasze czasy”
1965 Michaił Szołochow  Związek Radziecki rosyjski za „siłę artystyczną i prawdziwość epopei o dońskim kozactwie w przełomowych dla Rosji czasach”
1966 Samuel Agnon  Izrael hebrajski za „głęboko oryginalną sztukę prozatorską, przenikniętą żydowskimi motywami ludowymi”
Nelly Sachs  Niemcy Zachodnie,
 Szwecja
niemiecki za „wybitne utwory liryczne i dramatyczne, analizujące los narodu żydowskiego”
1967 Miguel Ángel Asturias  Gwatemala hiszpański za „wybitne osiągnięcia twórcze, u podłoża których leży zainteresowanie obyczajami i tradycją Indian Ameryki Łacińskiej”
1968 Yasunari Kawabata  Japonia japoński za „mistrzostwo pisarskie, które oddaje istotę japońskiej świadomości”
1969 Samuel Beckett  Irlandia angielski/francuski za to, że „w nowych dla dramatu i prozy formach ukazuje wzniosłość człowieka w jego skrajnym opuszczeniu”
1970 Aleksandr Sołżenicyn  Związek Radziecki rosyjski za „siłę moralną, zaczerpniętą z tradycji wielkiej literatury rosyjskiej”
1971 Pablo Neruda  Chile hiszpański za „poezję, która z nadzwyczajną siłą wyrażała los całego kontynentu”
1972 Heinrich Böll  Niemcy Zachodnie niemiecki za „twórczość, w której szeroki ogląd rzeczywistości łączy się z wielką sztuką tworzenia charakterów, twórczość, która stała się ważnym wkładem w odrodzenie niemieckiej literatury”
1973 Patrick White  Australia angielski za „epickie i psychologiczne mistrzostwo, dzięki któremu odkryty został nowy literacki kontynent”
1974 Eyvind Johnson  Szwecja szwedzki za „sztukę powieściową, przeglądającą się w czasie i przestrzeni i służącą wolności”
Harry Martinson  Szwecja szwedzki za „twórczość, w której jest wszystko – od kropli rosy po kosmos”
1975 Eugenio Montale  Włochy włoski za „znaczące osiągnięcia w poezji, która odznaczała się przenikliwością oraz wyrażaniem zupełnie pozbawionych iluzji poglądów na życie”
1976 Saul Bellow  Kanada,
 Stany Zjednoczone
angielski za „humanizm i subtelną analizę współczesnej kultury, łączące się w jego twórczości”
1977 Vicente Aleixandre  Hiszpania hiszpański za „wybijającą się twórczość poetycką, która odzwierciedla sytuację człowieka w kosmosie i we współczesnym społeczeństwie i stanowi świadectwo odrodzenia hiszpańskiej poezji w okresie międzywojennym”
1978 Isaac Bashevis Singer  Polska,
 Stany Zjednoczone
jidysz za „pełną uczucia sztukę prozatorską która wyrastając z polsko-żydowskich tradycji kulturowych porusza jednocześnie odwieczne problemy”
1979 Odiseas Elitis  Grecja grecki za „twórczość poetycką, która w nurcie greckiej tradycji z odczuwalną siłą i intelektualną precyzją maluje walkę człowieka o wolność i niezależność”
1980 Czesław Miłosz Polska Polska,
 Stany Zjednoczone
polski za to, że „z bezkompromisową jasnością postrzegania wyraził warunki, na jakie jest wystawiony człowiek w świecie ostrego konfliktu”
1981 Elias Canetti  Wielka Brytania niemiecki za „utwory, odznaczające się światopoglądowym bogactwem i siłą artystyczną”
1982 Gabriel García Márquez  Kolumbia hiszpański za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”
1983 William Golding  Wielka Brytania angielski za „powieści, które dopomagają zrozumieć warunki funkcjonowania człowieka we współczesnym świecie”
1984 Jaroslav Seifert  Czechosłowacja czeski za „przenikniętą zmysłowością, otwartością i bogactwem kreatywnej fantazji, która daje obraz ludzkiej niezłomności i wielostronności”
1985 Claude Simon  Francja francuski za „połączenie w swej twórczości porządków: poetyckiego i malarskiego”, a także za „głębokie zrozumienie roli czasów w przedstawieniu człowieka”
1986 Wole Soyinka  Nigeria angielski za to, że „w szerokiej perspektywie kulturowej i z poetyckim kolorytem kształtuje dramat istnienia”
1987 Iosif Brodski  Związek Radziecki,
 Stany Zjednoczone
rosyjski (poezja), angielski (proza) za „uniwersalne wartości całokształtu twórczości literackiej, odznaczające się jasnością myśli i poetycką siłą”
1988 Nadżib Mahfuz  Egipt arabski został wyróżniony jako ten, który „przez swoje dzieła bogate w niuanse – które bywały realistyczne z fotograficzną precyzją, a czasami bywały dwuznaczne – stworzył arabski styl narracji, który można zastosować do całości gatunku ludzkiego”
1989 Camilo José Cela  Hiszpania hiszpański za „bogatą i mocną prozę, która z powściągliwym współczuciem ukazuje bezbronne istnienie człowieka”
1990 Octavio Paz  Meksyk hiszpański za „namiętne pisarstwo z szerokimi horyzontami, cechującymi się inteligencją emocjonalną i humanistyczną uczciwością”
1991 Nadine Gordimer  Południowa Afryka angielski otrzymała ją jako ta, która „przez swą wspaniałą epikę stała się wielkim dobrodziejstwem dla ludzkości”
1992 Derek Walcott  Saint Lucia angielski za „poetycki całokształt wielkiej jasności, wspartej historyczną wizją, wynikiem wielokulturowego zaangażowania”
1993 Toni Morrison  Stany Zjednoczone angielski otrzymała ją za to, że „w powieściach charakteryzujących się siłą wizji literackiej i poetyckich wartości, przedstawia najważniejsze problemy amerykańskiej rzeczywistości”
1994 Kenzaburō Ōe  Japonia japoński za „siłę i poezję w tworzeniu wyimaginowanego świata, w którym życie i mit składają się na poruszający obraz sytuacji człowieka we współczesnym świecie”
1995 Seamus Heaney  Irlandia angielski za „dzieła o lirycznej piękności i etycznej głębi, które chwalą cuda dnia codziennego i żywą przeszłość”
1996 Wisława Szymborska  Polska polski za „poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości”
1997 Dario Fo  Włochy włoski jako ten, „który rywalizuje z błaznami średniowiecznymi w krytykowaniu władzy oraz popieraniu godności uciskanych”
1998 José Saramago  Portugalia portugalski za dzieło, które „przypowieściami, podtrzymywanymi przez wyobraźnię, współczucie i ironię, stale umożliwia nam pojmowanie iluzorycznej rzeczywistości”
1999 Günter Grass  Niemcy niemiecki jako ten, którego „swawolne czarne bajeczki portretują zapomnianą twarz historii”
2000 Gao Xingjian  Francja chiński za „dzieło o uniwersalnej istotności, gorzkim wglądzie oraz językowy geniusz, które otworzyły nowe ścieżki przed chińskim powieściopisarstwem i dramatem”
2001 V.S. Naipaul  Wielka Brytania angielski za „jednolitą perspektywę narracyjną i nieprzekupną skrupulatność, zmuszających do zobaczenia dzisiejszych skutków przeszłości”
2002 Imre Kertész  Węgry węgierski za „powieści, które przeciwstawiają osobiste doświadczenie jednostki wobec brutalnej bezstronności historii”
2003 John Maxwell Coetzee  Południowa Afryka angielski książki laureata odznaczają się „analityczną błyskotliwością i wymownymi dialogami”
2004 Elfriede Jelinek  Austria niemiecki za „demaskowanie absurdalności stereotypów społecznych w powieściach i dramatach”
2005 Harold Pinter  Wielka Brytania angielski za „odkrywanie przepaści pod codzienną gadaniną i wymuszanie wejścia do zamkniętych przestrzeni ucisku”
2006 Orhan Pamuk  Turcja turecki jako ten, który „w poszukiwaniu melancholijnej duszy swojego rodzinnego miasta odkrył nowe symbole zderzenia i przenikania się kultur”
2007 Doris Lessing  Wielka Brytania angielski „jej epicka proza jest wyrazem kobiecych doświadczeń; przedstawia je z pewnym dystansem, sceptycyzmem, ale też z ogniem i wizjonerską siłą”
2008 Jean-Marie Gustave Le Clézio  Francja,
 Mauritius
francuski za „nowe odkrycia, poetycką przygodę i sensualną ekstazę, badanie człowieczeństwa ponad i poza granicami cywilizacji”
2009 Herta Müller  Niemcy niemiecki jako ta, „która łącząc intensywność poezji i szczerość prozy przedstawia świat wykorzenionych”
2010 Mario Vargas Llosa  Peru hiszpański za „odwzorowanie struktur władzy i stanowcze obrazy indywidualnego oporu, buntu i porażki”
2011 Tomas Tranströmer  Szwecja szwedzki za „zwięzłe, przejrzyste obrazy, które dają nam świeży dostęp do rzeczywistości”
2012 Mo Yan  Chiny chiński jako ten, „który z halucynacyjnym realizmem łączy opowieści ludowe, historię i współczesność”
2013 Alice Munro  Kanada angielski jako „mistrzyni współczesnego opowiadania”
2014 Patrick Modiano  Francja francuski za „sztukę pamięci i dzieła, w których uchwycił najbardziej niepojęte ludzkie losy i odkrywał świat czasu okupacji”
2015 Swiatłana Aleksijewicz  Białoruś rosyjski za „polifoniczny pomnik dla cierpienia i odwagi w naszych czasach”
2016 Bob Dylan  Stany Zjednoczone angielski za „stworzenie nowych form poetyckiej ekspresji w ramach wielkiej tradycji amerykańskiej pieśni”
2017 Kazuo Ishiguro  Wielka Brytania angielski jako ten, „który w powieściach o potężnej sile emocjonalnej odsłonił otchłań pod naszym iluzorycznym poczuciem łączności ze światem”
2018 Olga Tokarczuk  Polska polski za „wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia”
2019 Peter Handke  Austria niemiecki za „wpływową pracę, która z językową pomysłowością badała peryferie i specyfikę ludzkiego doświadczenia”
2020 Louise Glück  Stany Zjednoczone angielski za jej „niepowtarzalny, poetycki głos, który surowym pięknem czyni indywidualne istnienie powszechnym”
2021 Abdulrazak Gurnah  Tanzania,
 Wielka Brytania
angielski za „bezkompromisową i współczującą penetrację skutków kolonializmu i losu uchodźcy w przepaści między kulturami i kontynentami”
2022 Annie Ernaux  Francja francuski za „odwagę i kliniczną przenikliwość, z jaką odkrywa korzenie, alienacje i zbiorowe ograniczenia osobistej pamięci”
2023 Jon Fosse  Norwegia nynorsk za „jego nowatorskie sztuki i prozę, które dają wyraz niewysłowionemu”
2024 Han Kang  Korea Południowa koreański za „intensywną prozę poetycką, która mierzy się z historycznymi traumami i obnaża kruchość ludzkiego życia”
2025 László Krasznahorkai  Węgry węgierski za „jego fascynującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki”
2026 Anne Carson  Kanada,
 Islandia
angielski za „śmiałą i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla współczesnej literatury”