Ludwik Rajchman

Ludwik Rajchman
Ilustracja
Ludwik Rajchman (pocz. XX wieku)
Data i miejsce urodzenia

1 listopada 1881
Warszawa

Data i miejsce śmierci

13 lipca 1965
Chenu

Zawód, zajęcie

bakteriolog
działacz społeczny
Założyciel i prezes UNICEF

Narodowość

Polska

Tytuł naukowy

Profesor akademicki

Alma Mater

Kazański Uniwersytet Państwowy

Dzieci

Jan Rajchman (informatyk w USA)

Krewni i powinowaci

Helena Radlińska (siostra, pedagog), Aleksander Rajchman (brat, matematyk), Michał Ludwik Baliński (wnuk, matematyk)

podpis
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Ludwik Rajchman z wnukiem Michałem Balińskim (1942)

Ludwik Witold Rajchman (ur. 1 listopada 1881 w Warszawie, zm. 13 lipca 1965 w Chenu) – polski bakteriolog i działacz społeczny żydowskiego pochodzenia, jeden z założycieli UNICEF, wolnomularz[niewiarygodne źródło?].

Wczesne życie i edukacja

Syn Aleksandra i Melanii z Hirszfeldów. Ukończył III Gimnazjum w Warszawie w 1900 roku. Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej. Po masakrze robotników folwarcznych w Łaniętach w marcu 1905 roku, wydał odezwę wzywającą do strajków rolnych. Współautorami odezwy, sygnowanej przez Ludowe Koło Oświaty, byli m.in. Konstanty Krzeczkowski, Stefan Wolff i Stefan Julian Brzeziński (współzałożyciel Polskiego Związku Ludowego). Rajchman przemycił odezwę z Krakowa do Królestwa Polskiego. Po rozłamie w PPS na IX zjeździe w Wiedniu w 1906 roku, przyłączył się do PPS-Lewicy. Za działalność w czasie rewolucji 1905 roku został aresztowany. Po czterech miesiącach pobytu w więzieniu został uwolniony dzięki pomocy finansowej teściów. Musiał opuścić Królestwo Polskie przez co wyjechał do Kazania, aby to tam nostryfikować dyplom lekarski. Następnie pojechał do Francji, by w latach 1907–1909 studiować w Instytucie Pasteura w Paryżu. W 1919 zorganizował Państwowy Centralny Zakład Epidemiologiczny w Warszawie (przemianowany później na Państwowy Zakład Higieny), którego był pierwszym dyrektorem.

Emigracja i działania za granicą

W latach 1920–1921 był współorganizatorem Komisji Epidemiologicznej Ligi Narodów. W 1929 i 1930–1931 przebywał w Chinach jako doradca medyczny Czang Kaj-szeka i Song Ziwena, w latach 1931–1939 ekspert Narodowej Rady Ekonomicznej do Spraw Odbudowy Chin, 1940–1943 doradca Song Ziwena, jako specjalny przedstawiciel Chin w USA.

Dziedzictwo

Był pomysłodawcą i współzałożycielem UNICEF – Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci. Dzięki jego inicjatywie w latach 1948–1951, w 22 krajach na całym świecie wykonano około 30 milionów badań lekarskich i dostarczono 17 milionów szczepionek przeciwko gruźlicy.

W marcu 2018 roku powstała Fundacja na rzecz Polskiej Młodzieży im. Ludwika Rajchmana, której celem była pomoc młodzieży w osiąganiu sukcesów na rynku pracy oraz w rekrutacji na uniwersytety, poprzez zniesienie barier finansowych i pomoc merytoryczną.

Rodzina

Był ojcem informatyka Jana Rajchmana i dziadkiem matematyka Michała Ludwika Balińskiego, oraz pradziadkiem pisarki Marty Balińskiej, która wydała jego dobrze przyjętą biografię. Jego siostrą była Helena Radlińska pedagog, a bratem Aleksander Rajchman matematyk.

Willa Ludwika Rajchmana

Na ulicy Słonecznej (obecnie pod numerem 25, przed latami 30. XX wieku pod numerem 3) w Warszawie znajduje się Willa Ludwika Rajchmana. Willa znajduje się nieopodal dawnej siedziby Państwowego Zakładu Higieny. W 1925 roku w willi zamieszkiwała Maria Tarnowska (ze Światopełk-Czetwertyńskich). W 1930 roku willa została sprzedana Janowi Hołyńskiemu. W późniejszym czasie willa była rezydencją ambasadora Meksyku.

W 2024 roku willa była jedną z siedzib I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Maharadży Jam Saheba Digvijay Sinhji w Warszawie.

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ SĘP, Forpoczty masonerii w Polsce, „Myśl Narodowa” 1933 nr 30, s. 345.
  2. ↑ Masoni: Towarzysze i zegarmistrzowie. s. newsweek.pl. [dostęp 2021-12-15].
  3. ↑ Henryk Korczyk, Ludwik Witold Rajchman [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2019-11-22] (pol.).
  4. 1 2 3 Ludwik Witold Rajchman. www.ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2015-07-20].
  5. ↑ Katarzyna Gauza: Rewolucja 1905, "Strajki rolne – to słuszna broń". rewolucja1905.online. [dostęp 2024-11-04]. (pol.).
  6. ↑ Balińska 2012 ↓, s. 60.
  7. ↑ Historia | Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny [online], web.archive.org, 14 lipca 2018 [dostęp 2019-04-21] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-14].
  8. ↑ Polski naukowiec współzałożycielem UNICEF / Aktualności / O nas / UNICEF Polska – pomagamy dzieciom [online], www.unicef.pl [dostęp 2019-06-17].
  9. ↑ Balińska 2012 ↓, s. 7.
  10. ↑ Krajowy Rejestr Sądowy.
  11. ↑ Ludwik Rajchman Foundation » Patron [online], rajchman.org [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  12. ↑ Mikołaj Gliński, Biografia Ludwika Rajchmana po latach po polsku [online], Culture.pl [dostęp 2019-06-17] (ang.).
  13. ↑ Balińska 2012 ↓, s. 33.
  14. 1 2 Łukasz Wolski, Willa Ludwika Rajchmana – Słoneczna 25 (pierwotnie nr 3) [online], Fundacja Warszawa 1939, 7 lipca 2024 [dostęp 2025-05-27].
  15. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 630 „za zasługi na polu narodowem i humanitarnem”.

Bibliografia

Linki zewnętrzne