Margaret Mead

Margaret Mead
Ilustracja
Mead (1948)
Data i miejsce urodzenia

16 grudnia 1901
Filadelfia

Data i miejsce śmierci

15 listopada 1978
Nowy Jork

Zawód, zajęcie

antropolożka kulturowa

Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Margaret Mead (ur. 16 grudnia 1901 w Filadelfii, zm. 15 listopada 1978 w Nowym Jorku) – amerykańska antropolożka kulturowa. Badała ludy Oceanii i wyróżniła trzy typy kultury: postfiguratywną, kofiguratywną i prefiguratywną.

Autorka głośnej książki Dojrzewanie na Samoa. Opis wolnej miłości ludów pierwotnych, który w niej zawarła, przyczynił się do rewolucji seksualnej lat 60. XX wieku.

Laureatka Nagrody Kalinga od UNESCO.

Życiorys

Edukacja i kariera

Mead (ok. 1950)

Mead uzyskała tytuł licencjata w Barnard College w 1923, a następnie rozpoczęła studia pod kierunkiem profesora Franza Boasa i Ruth Benedict na Uniwersytecie Columbia, uzyskując tytuł magistra w 1924.

W 1925 wyruszyła do prowadzenia prac terenowych na Samoa. W 1926 dołączyła do Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku jako asystentka kustosza zbiorów etnologicznych. Doktoryzowała się na Uniwersytecie Columbia w 1929.

Mead badała ludy Oceanii. Do 1939 odbyła pięć wypraw terenowych. Pierwsza badania miały miejsce na wyspie Taʻū (archipelag Samoa, 1925–1926), drugie na wyspie Manus (północno-wschodnie wybrzeże Nowej Gwinei, 1928–1929), następnie badała Omahów (1930) i nowogwinejskie plemiona (1931–1933), a na koniec mieszkańców Bali (1936–1938). W trakcie badań doszła do wniosku, że za zachowania człowieka odpowiedzialne są warunki środowiskowe, a nie genetyka. Jest autorką licznych publikacji, w tym najbardziej znanej (i kontrowersyjnej) pracy Dojrzewanie na Samoa (wyd. polskie 1986), w której opisała idylliczne życie preindustrialnej społeczności.

Podczas II wojny światowej, Mead była sekretarzem wykonawczym komisji ds. nawyków żywieniowych przy Krajowej Radzie Naukowej. W latach 1946–1969 pełniła funkcję kustosza etnologii w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej. W 1948 została członkinią Amerykańskiej Akademii Sztuki i Nauki. Uczyła w The New School w Nowym Jorku oraz w Bernard College na Uniwersytecie Columbia, gdzie w latach 1954–1978 pełniła funkcję adiunkta. W latach 1968–1970 była profesorem antropologii oraz przewodniczącą Wydziału Nauk Społecznych w Lincoln Center na Uniwersytecie Fordham, gdzie założyła wydział antropologii. W 1960 pełniła funkcję prezesa Amerykańskiego Towarzystwa Antropologii, zajmowała także różne stanowiska w Amerykańskim Stowarzyszeniu Postępu Nauki, na przykład w 1976 była jego prezesem, a w 1976 przewodniczącą komitetu wykonawczego rady dyrektorów. Była rozpoznawalną postacią w środowisku akademickim. Podążając za przykładem Ruth Benedict, Mead w swoich badaniach skoncentrowała się na zjawiskach związanych z wychowaniem dzieci, kształtowaniem się osobowości oraz relacjami tych zjawisk z kulturą. W późniejszym okresie życia, Mead była mentorem wielu młodych antropologów i socjologów, w tym Jean Houston.

Mead (1972)

Mead zmarła na raka trzustki 15 listopada 1978 roku.

Znana była z odważnych wypowiedzi na temat praw kobiet i moralności seksualnej.

Popularnym aforyzmem jej autorstwa była wypowiedź:

Nigdy nie wątp, że mała grupa myślących i oddanych obywateli może zmienić świat. W rzeczywistości tak zawsze się działo.

Życie prywatne

Jej matką była Emily Fogg, nauczycielka i działaczka społeczna, a ojcem Edward Sherwood Mead, profesor na uniwersytecie w Pensylwanii. Margaret miała dwie młodsze siostry i brata: Elizabeth Mead (1909–1983) była artystką i nauczycielką, żoną Williama Steiga, ilustratora i rysownika komiksów, natomiast Priscilla Ann "Pam" Mead (1911–1959) była absolwentką University of Chicago i pierwszą żoną autora Leo Rostena. Brat Richard został profesorem.

Trzykrotnie wychodziła za mąż: pierwszym mężem był Luther Cressman (1923–1928), Amerykanin, studiował teologię, a później zajmował się antropologią. Drugi mąż (w latach 1928–1935) Nowozelandczyk Reo Fortune był absolwentem University of Cambridge. Trzecie i trwające najdłużej małżeństwo (w latach 1936–1950) Mead zawarła z antropologiem Gregorym Batesonem. Ich córka, Mary Catherine Bateson(inne języki) (1939–2021), również została antropolożką.

Mead miała również wyjątkowo bliskie stosunki z Ruth Benedict, jedną z jej wykładowczyń. W swoim pamiętniku Mary Catherine Bateson zaznacza, że związek pomiędzy Benedict i Mead był częściowo intymny. Mead nigdy nie mówiła otwarcie o swoim biseksualizmie, jednak można tak wnioskować na podstawie szczegółów jej związku z Benedict. Stwierdziła też ona, że orientacja seksualna danej osoby może rozwijać się przez całe życie.

W ostatnich latach życia współpracowała z antropolożką Rhodą Métraux(inne języki). Z listów, które do siebie pisały, opublikowanych w 2006 za zgodą córki Mead jasno wynika, że łączył je romantyczny związek.

Dojrzewanie na Samoa

 Osobny artykuł: Dojrzewanie na Samoa.

W przedmowie Dojrzewania na Samoa (Coming of Age Samoa), Franz Boas, napisał doniośle:

Uprzejmość, skromność, dobre maniery, zgodność z określonymi normami etycznymi są uniwersalne, ale to co stanowi uprzejmość, skromność, bardzo dobre maniery i precyzyjne standardy etyczne nie są uniwersalne. Dobrze jest wiedzieć, że normy różnią się w najbardziej nieoczekiwany sposób.

Mead na New York Academy of Sciences (1968)

Ustalenia Mead sugerowały, że społeczność ignoruje zarówno chłopców, jak i dziewczęta, dopóki nie osiągną wieku około 15–16 lat. Wcześniej, dzieci nie mają pozycji społecznej w społeczności. Mead stwierdziła również, że małżeństwo jest uważane za procedurę społeczną i gospodarczą, w której brane są pod uwagę bogactwo, pozycja i umiejętność współpracy męża z żoną.

W 1983, pięć lat po śmierci Mead, nowozelandzki antropolog Derek Freeman, opublikował książkę Margaret Mead and Samoa: The Making and Unmaking of an Anthropological Myth, w której zakwestionował główne wnioski Mead o seksualności Samoa w społeczeństwie. Wskazywał, że społecznością samoańską wcale nie kieruje większa swoboda obyczajów niż innymi społecznościami prymitywnymi, a dane zebrane przez Mead były raczej fantazjami informujących ją miejscowych dziewcząt i nie spełniały kryteriów naukowości. Krytyka wywołała kontrowersje. Grupa badaczy starała się wykazać, że jest ona oparta na wątpliwej metodyce i na gotowych tezach. Niezależnie od tego, jej opis wolnej miłości ludów pierwotnych przyczynił się do rewolucji seksualnej lat 60. XX wieku.

W 1999 Freeman opublikował kolejną książkę The Fateful Hoaxing of Margaret Mead: A Historical Analysis of Her Samoan Research włączając w to wcześniej niedostępny materiał. Od tego momentu większość antropologów bardzo krytycznie podchodziło do argumentów Freemana. Częsta krytyka była spowodowana tym, że Freeman źle interpretował badania i wywiady Mead.

Spuścizna

19 stycznia 1979 prezydent Jimmy Carter ogłosił, że przyznaje Mead pośmiertnie Medal Wolności. Andrew Young, amerykański ambasador przy ONZ, wręczył nagrodę córce Mead w specjalnym programie, sponsorowanym przez American Museum of Natural History, gdzie spędziła wiele lat swojej kariery. Cytat z mowy wygłoszonej na jej cześć:

Margaret Mead była zarówno uczennicą cywilizacji, jak i jej wzorem. Milionom odbiorców przedstawiła kluczowe zrozumienie antropologii kulturowej: wyraziła, że zróżnicowane wzorce kulturowe wyraża się podstawową jednostką ludzką. Opanowała tę dyscyplinę, ale także przekroczyła ją. Dzielna, niezależna, mówiąca zrozumiale, nieustraszona, pozostaje wzorem dla młodych i nauczycieli, od których wszystkiego można się uczyć.

Teledysk do „If Everyone Cared” zespołu Nickelback kończy się jej cytatem: „Nigdy nie wątp, że mała grupa myślących i oddanych obywateli może zmienić świat. W rzeczywistości tak zawsze się działo”.

Ponadto, istnieje kilka szkół nazwanych imieniem Margaret Mead w Stanach Zjednoczonych: Gimnazjum w Elk Grove Village (Illinois), szkoły podstawowe w Sammamish (Waszyngton) i w Sheepshead Bay (Brooklyn, Nowy Jork).

Główne koncepcje

Wzory kultury

Margaret Mead wyróżniła 3 typy kultury:

Twórczość

Jako jedyna autorka

Jako redaktorka i współautorka

Przypisy

  1. ↑ Wojciech Kruszelnicki. Cała prawda o Dojrzewaniu na Samoa. O kontrowersji Margaret Mead – Derek Freeman. „Tematy z Szewskiej”. 6, s. 147-150, 2011. Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego. Wrocław. ISSN 1898-3901. [dostęp 2023-08-20].
  2. ↑ Laureates [online] [dostęp 2025-05-15] [zarchiwizowane z adresu 2025-03-29] (ang.).
  3. ↑ Bateson 1984: 117–118; Lapsley 1999.
  4. ↑ Caffey and Francis 2006.
  5. ↑ Margaret Mead w bazie Notable Names Database (ang.).
  6. ↑ Franz Boas, Wstęp w Margaret Mead, Dorastanie w Samoa.
  7. ↑ John Shaw, Derek Freeman, Who Challenged Margaret Mead on Samoa, „The New York Times”, źródło 2014-01-18.
  8. ↑ Wojciech Kruszelnicki. Cała prawda o „Dojrzewaniu na Samoa”. O kontrowersji Margaret Mead – Derek Freeman. „Tematy z Szewskiej”. 6, s. 147–150, 2011. ISSN 1898-3901. [dostęp 2020-11-20]. (pol.).
  9. ↑ Zob.
    • George Appell, Freeman’s Refutation of Mead’s Coming of Age in Samoa: The Implications for Anthropological Inquiry, „Eastern Anthropology”, 37, 1984, s. 183–214 (ang.).
    • Ivan Brady, The Samoa Reader: Last Word or Lost Horizon?, „Current Anthropology”, 32 (4), 1991, s. 263–282, DOI: 10.1086/203989 (ang.).
    • Richard Feinberg, Margaret Mead and Samoa: Coming of Age in Fact and Fiction, „American Anthropologist”, 90 (3), 1988, s. 656–663, DOI: 10.1525/aa.1988.90.3.02a00080 (ang.).
    • Eleanor Leacock, Anthropologists in Search of a Culture: Margaret Mead, Derek Freeman and All the Rest of Us, „Central Issues in Anthropology”, 8 (1), 1988, s. 3–20, DOI: 10.1525/cia.1988.8.1.3 (ang.).
    • Robert I. Levy, Mead, Freeman, and Samoa: The Problem of Seeing Things as They Are, „Ethos”, 12 (1), 1984, s. 85–92, DOI: 10.1525/eth.1984.12.1.02a00060 (ang.).
    • Mac Marshall, The Wizard from Oz Meets the Wicked Witch of the East: Freeman, Mead, and Ethnographic Authority, „American Ethnologist”, 20 (3), 1993, s. 604–617, DOI: 10.1525/ae.1993.20.3.02a00080 (ang.).
    • Bonnie A. Nardi, The Height of Her Powers: Margaret Mead’s Samoa, „Feminist Studies”, 10 (2), 1984, s. 323–337, DOI: 10.2307/3177870, JSTOR: 3177870 (ang.).
    • Allan Patience, Josephy Smith, Derek Freeman in Samoa: The Making and Unmaking of a Biobehavioral Myth, „American Anthropologist”, 88 (1), 1987, s. 157–162, DOI: 10.1525/aa.1986.88.1.02a00160 (ang.).
    • David B. Paxman, Freeman, Mead, and the Eighteenth-Century Controversy over Polynesian Society, „Pacific Studies”, 1 (3), 1988, s. 1–19 (ang.).
    • Nancy Scheper-Hughes, The Margaret Mead Controversy: Culture, Biology, and Anthropological Inquiry, „Human Organization”, 43 (1), 1984, s. 85–93, JSTOR: 44125657 (ang.).
    • Paul Shankman, The History of Samoan Sexual Conduct and the Mead-Freeman Controversy, „American Anthropologist”, 98 (3), 1996, s. 555–567, DOI: 10.1525/aa.1996.98.3.02a00090 (ang.).
    • R.E. Young, S. Juan, Freeman’s Margaret Mead Myth: The Ideological Virginity of Anthropologists, „Australian and New Zealand Journal of Sociology”, 21, 1985, s. 64–81, DOI: 10.1177/144078338502100104 (ang.).
  10. ↑ Paul Shankman, The Trashing of Margaret Mead: Anatomy of an Anthropological Controversy, University of Wisconsin Press, 2009, s. 47–71.
  11. ↑ Jimmy Carter: Presidential Medal of Freedom Announcement of Award to Margaret Mead. The American Presidency Project. 19 stycznia 1979, źródło 2014-01-18.
  12. ↑ Pipher, Margaret Mead; with an introduction by Mary (2004). Coming of age in Samoa: a psychological study of primitive youth for western civilisation (1st Perennial Classics ed., [9. Dr.]. ed.). New York: Perennial Classics. ISBN 978-0-688-05033-7.
  13. ↑ Mead, Margaret (2001). Growing up in New Guinea: a comparative study of primitive education (1st Perennial Classics ed.). New York: HarperCollins. ISBN 978-0-688-17811-6.
  14. ↑ Mead, Margaret (2001). Male and female (1st Perennial ed. ed.). New York: Perennial. ISBN 978-0-06-093496-5.
  15. ↑ Lutkehaus, Margaret Mead; with a new introduction by Nancy (1995). Blackberry winter: my earlier years. New York: Kodansha International. ISBN 978-1-56836-069-0.

Bibliografia