Marian Opania
Życiorys
Urodził się jako drugi syn Juliana i Jadwigi. Jego ojciec był oficerem piechoty Wojska Polskiego, zginął w powstaniu warszawskim.
W 1960 ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. A.J. ks. Czartoryskiego w Puławach. W 1964 został absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.
Należał do grupy najciekawszych młodych aktorów rozpoczynających swoją karierę na początku lat 60. W 1962 wcielając się w rolę Miśka w noweli Warszawa w filmie ''Miłość dwudziestolatków” (L’amour à vingt ans) Andrzeja Wajdy zadebiutował na dużym ekranie. W teatrze zadebiutował w 1964 rolą Księcia Edwarda w sztuce „Edward II” Christophera Marlowe’a w reżyserii Stanisława Bugajskiego, na scenie Teatru Klasycznego w Warszawie.
Za role Pawła w Skoku i Truchaczka (młodego bohatera wydarzeń „czarnej niedzieli” w Bydgoszczy w 1939) w Sąsiadach, Opania otrzymał w 1970 Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego. W tych latach wielokrotnie wcielał się w postacie nadwrażliwych młodzieńców, czasem zawadiackich, szarpanych nadziejami i rozterkami swojego wieku. Jedną z jego najbardziej złożonych ról był Tadeusz, bohater filmu Antoniego Krauzego – „Palec Boży” z 1972, młody prowincjusz walczący o zrealizowanie swoich marzeń.
Wystąpił w filmie „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy (1981), który otrzymał Złotą Palmę na 34. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, wielu dziełach komediowych m.in. w serialu Stanisława Barei „Zmiennicy” (1986), filmie „Rozmowy kontrolowane” Sylwestra Chęcińskiego (1991) czy „Saunie” Filipa Bajona (1992). Występował jako profesor Zybert w serialu TVP2 „Na dobre i na złe” (1999) i jako ojciec tytułowej bohaterki w serialu TVN „Prawo Agaty” (2012), w filmach „Mała matura 1947” Janusza Majewskiego (2010), „Wałęsa. Człowiek z nadziei” Andrzeja Wajdy (2013) oraz „Bogowie” Łukasza Palkowskiego (2014) i innych.
W 2016 zagrał w komedii „7 rzeczy, których nie wiecie o facetach” w reżyserii Kingi Lewińskiej. W teatrze Opania występował m.in. w spektaklach Józefa Szajny w warszawskim Teatrze Studio. Występował także w spektaklach muzycznych, m.in. w „Brelu” Emiliana Kamińskiego i Wojciecha Młynarskiego (1985) oraz w „Wysockim” (1989) czy „Hemarze” (1987).
Od 1965 związany jest z Teatrem Telewizji, gdzie wziął udział w prawie stu spektaklach. Wystąpił w około dwustu przedstawieniach Teatru Polskiego Radia.
W latach 1964–1971 występował w Teatrze Klasycznym w Warszawie, następnie w Teatrze Studio (1971–1977), Teatrze Kwadrat (1978) i Teatrze Komedia (1979–1981). Od 1981 jest aktorem Teatru Ateneum w Warszawie. Na deskach teatru gra monogram „W progu” Glena Bergera w reżyserii Bartosza Konopki, którego premiera odbyła się 12 czerwca 2013.
Znany z wykonań piosenki aktorskiej, z występów w kabaretach i ról komediowych. Współpracował m.in. z Teatrem Scena Prezentacje w Warszawie. Przez wiele lat współpracował z Marcinem Wolskim i kabaretem „60-tka”. Wraz z Wiktorem Zborowskim tworzył kabaret „Super-duo”. Wykonywał pieśni Włodzimierza Wysockiego, Bułata Okudżawy, Jacques’a Brela w tłumaczeniu Wojciecha Młynarskiego, teksty Antoniego Słonimskiego, Juliana Tuwima, Mariana Hemara, Jonasza Kofty, Marcina Wolskiego czy Jana Pietrzaka.
W 2015 nagrał płytę z piosenkami Leonarda Cohena i Jaromira Nohavicy – Opania Cohen Nohavica.
Życie prywatne
Żonaty z Anną, z którą poznali się w 1960. Mają dwoje dzieci, aktora Bartosza Opanię oraz córkę Magdalenę. Jest rzeźbiarzem amatorem.
Filmografia
- Miłość dwudziestolatków (L’amour a vingt ans) – Warszawa (Misiek, 1962)
- Beata (Olek Smoleński „Ramzes”, 1964)
- Augenblick des friedens – Abitur, matura (Kazio Kominek, 1965)
- Podziemny front odc. Przeprawa (6, „Wicek”, 1965)
- Don Gabriel (harcerz Snitka, 1966)
- Morderca zostawia ślad (Zenek, 1967)
- Opowieści niezwykłe odc. Ja gorę! (Walek, 1967)
- Skok (Paweł, 1967)
- Stajnia na Salvatorze („Dudek”, członek grupy Michała, 1967)
- Westerplatte (żołnierz, 1967)
- Lalka (kamieniarz Węgiełek, 1968)
- Ostatni po Bogu (marynarz Wątorek, 1968)
- Stawka większa niż życie odc. Ściśle tajne (3, Kazik Truchanowicz, 1968)
- Do przerwy 0:1 odc. Pożegnanie z wakacjami (7, młody robotnik w szpitalu, 1969)
- Sąsiedzi (1969, harcerz Truchaczek, 1969)
- Czterej pancerni i pies odc. Klin (17), Pierścienie (18), Tiergarten (19), Brama (20, kapral podchorąży Marian Łażewski „Zadra”, 1970)
- Prawdzie w oczy (Wacek, 1970)
- Prom (Arent, 1970)
- Kłopotliwy gość (strażak Przesieka, 1971)
- Perła w koronie (Albert, 1971)
- Ocalenie (Szczeniak, 1972)
- Palec Boży (Tadeusz Kasprzak, 1972)
- Poślizg (Mały, 1972)
- Droga (serial TV, 1973) odc. Stan wyjątkowy (6, 1973)
- Sobie król (1973)
- Awans (magister Marian Grzyb, 1974)
- Gościnny występ (1974)
- Ile jest życia odc. Nauka chodzenia (5), Izba tonów (6), Rola główna (10, 1974)
- Pełnia nad głowami (Frączak, zastępca przewodniczącego, 1974)
- Bezkresne łąki (kierowca, 1976)
- Sytuacje rodzinne odc. Trochę wielkiej miłości (1976)
- Indeks. Życie i twórczość Józefa M. (redaktor naczelny, 1977)
- Wszyscy i nikt – (Glina, funkcjonariusz MO, 1977)
- Zaległy urlop (Dybczak, 1978)
- Zielona miłość – (Heniek, pacjent w szpitalu, 1978)
- Golem (lekarz „tworzący” Pernata, 1979)
- Gwiazdy poranne (Janek, 1979)
- Czułe miejsca (monter 13-04 (kolega Jana), 1980)
- Człowiek z żelaza (Winkel, 1981)
- Dreszcze (Zbyszek, chłopak druhny przewodniczki, 1981)
- On, ona, oni odc. On (dyrektor fabryki, 1981)
- Przyjaciele odc. Praca (3, 1981)
- Przypadki Piotra S. (1981)
- Wierne blizny (Globus, 1981)
- Matka Królów (adwokat Stasia, 1982)
- Popielec odc. Herod (5, Wykukal, 1982)
- Śpiewy po rosie (kierowca ciężarówki, 1982)
- Wyłap (1982)
- Stan wewnętrzny (dziennikarz Maciek Sumiński, 1983)
- Wedle wyroków twoich... (fotograf Mach, 1983)
- Przyspieszenie (operator, 1984)
- Kronika wypadków miłosnych (pan Kieżuń, listonosz, 1985)
- Bohater roku (redaktor naczelny, 1986)
- Maskarada (Krzysztof, reżyser filmu „Mistrz sportu”, 1986)
- Weryfikacja („Siwy”, członek komisji weryfikacyjnej, 1986)
- Zmiennicy odc. Ceny umowne (1), Dziewczyna do bicia (3), Spotkania z Temidą (13), Pocałuj mnie, Kasiu (14), Nasz najdroższy (15, Ceglarek, 1986)
- Opowiadanie wariackie (Antoni Tomicz „Einstein”, 1987)
- Dekalog VIII (dziekan, 1988)
- Dotknięci (aktor występujący z Marią, 1988)
- Pięć minut przed gwizdkiem (Leon Misiak, 1988)
- Piłkarski poker (Bolo, 1988)
- Goryl, czyli ostatnie zadanie... (Szef, 1989)
- Napoleon odc. Le 18 Brumaire (1, Collot, 1990)
- Superwizja (Kuba, 1990)
- Rozmowy kontrolowane (Zenon Zambik, generał SB, 1991)
- Sauna (Jurij, 1992)
- Człowiek z... (Wityński, były działacz opozycyjny, 1993)
- Do widzenia wczoraj. Dwie krótkie komedie o zmianie systemu odc. Skok, Betores (Stefan, 1993)
- Pajęczarki (hurtownik, 1993)
- Wesoła noc smutnego biznesmena (1993)
- Panna z mokrą głową (doktor Zenobiusz Lipień, 1994)
- Panna z mokrą głową (serial TV, doktor Zenobiusz Lipień, 1994)
- Gracze (Wacha, członek kierownictwa sztabu wyborczego Wałęsy, 1995)
- Ekstradycja 2 odc. 9 (minister, 1996)
- Ekstradycja 3 odc. 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10 (Tomasz Osowski, minister współpracy z zagranicą, 1998)
- Siedlisko (Wacław Kotula, sołtys Panistrugi, 1998)
- Lot 001 odc. Obcy (9, 1999)
- Na dobre i na złe (profesor Tadeusz Zybert, dyrektor naczelny szpitala, od 1999)
- 13 posterunek 2 odc. 22, 42 (tata Kasi, 2000)
- Weiser (ksiądz proboszcz, 2000)
- Garderoba damska odc. Reklama (3), Wywiad (5), Oczarowanie (11) (Bodzio, mąż Doroty, 2001)
- Marszałek Piłsudski (oficer wywiadu w sztabie XII Armii Czerwonej, 2001)
- Czarna plaża (2001)
- Chopin. Pragnienie miłości (Jan, służący Chopina, 2002)
- Zerwany (2002)
- Królewska ruletka (Kierownik, 2003)
- Dogrywka (stary, 2003)
- Cudownie ocalony (Mikołaj Biesaga, 2004)
- Komornik (Chełst, 2005)
- Dobrze (Starzec, 2006)
- Wszystko (Andrzej, 2007)
- Bulionerzy (dziadek Leon Bystrzycki, 2004–2008/2011)
- Złodziej w sutannie (ksiądz Wojciech Staromłyński, 2008)
- Niania (Stefan Maj, ojciec Frani, 2009)
- Enen (profesor Dębicki, 2009)
- Po prostu chcę (Jan Bajera, 2009)
- Piksele (samobójca, 2010)
- Mała matura 1947 (profesor Schlapka, germanista, 2010)
- Śluby panieńskie (szlachcic, 2010)
- Ojciec Mateusz (Roman Nocul, 2011)
- Prawo Agaty (Andrzej Przybysz, ojciec Agaty, 2012–2015)
- Rozmowy ze śmiercią (dziennikarz, 2012)
- Wałęsa. Człowiek z nadziei (Winkel, sceny archiwalne, 2013)
- Matka brata mojego syna (Wincenty Laskus, 2013)
- Wkręceni (major Grygalewicz, 2014)
- Bogowie (prof. Jan Nielubowicz, 2014)
- 7 rzeczy, których nie wiecie o facetach (ojciec Stefana, 2016)
- Czarny mercedes (ogrodnik, 2019)
- Koniec świata, czyli kogel-mogel 4 (Leopold Kapusta, 2022)
- Mój agent odc. 11 (on sam, 2023)
- Dalej jazda! (Józiek, 2024)
- Baby boom, czyli kogel-mogel 5(Leopold Kapusta, 2024)
- Dalej jazda! 2 (Józiek, 2026)
Identyfikatory zewnętrzne: