Mariusz Walter

Mariusz Walter

Mariusz Walter (2019)
Data i miejsce urodzenia	4 stycznia 1937 Lwów
Data i miejsce śmierci	13 grudnia 2022 Warszawa
Zawód	reżyser filmów dokumentalnych i programów telewizyjnych, dziennikarz, przedsiębiorca
Współmałżonek	Bożena Walter
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Mariusz Antoni Walter (ur. 4 stycznia 1937 we Lwowie, zm. 13 grudnia 2022 w Warszawie) – polski reportażysta, reżyser filmów dokumentalnych, pracownik naukowy, menedżer, producent, współwłaściciel Grupy ITI, założyciel telewizji TVN, przedsiębiorca. Od 1 stycznia 2013 do 2018 honorowy prezes Grupy ITI.

Życiorys

Był synem Marii z domu Kozłowskiej (we Lwowie prowadziła pracownię i haftu artystycznego, zm. 1980) i Karola Waltera (1891–1940, sędzia we Lwowie, ofiara zbrodni katyńskiej). Miał brata Zygmunta (ur. ok. 1930, zm. 1990) i siostrę Michalinę (ur. ok. 1934, po mężu Horst). Był siostrzeńcem aktora i reżysera Janusza Warneckiego. Pochodził z zamożnej rodziny. We Lwowie mieszkał przy ul. Akademickiej 6 (rodzina posiadała jeszcze kamienicę przy ul. Kraszewskiego 12).

Jako dziecko wraz z bliskimi uniknął aresztowania przez NKWD i deportacji w głąb ZSRR w 1940. Mając dwa lata w chwili aresztowania jego ojca w 1939 został z bratem wyprowadzony z domu tylnym wyjściem. Następnie wychowywał się w stolicy, gdzie w 1944 przetrwał powstanie warszawskie. Następnie przebywał w Pruszkowie i Sochaczewie, a po wojnie trafił do Kasinki Małej, gdzie na krótko osiadł z rodziną.

Ukończył naukę w technikum budowlanym w Krakowie. Przez kilka miesięcy pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie instalacyjnym. Ukończył studia na Wydziale Inżynierii Sanitarnej Politechniki Śląskiej w Gliwicach, broniąc pracy dyplomowej pt. „Odsalanie słonych wód kopalnianych w kopalni Makoszowy”. Podczas studiów mieszkał w domu prof. Stanisława Fryze. Po uzyskaniu dyplomu zamieszkał w Warszawie.

Pracę w mediach rozpoczął w redakcji studenckiego radiowęzła. Po ukończeniu studiów został reporterem w Polskim Radiu Katowice, w którym odbył staż w audycji Śląski Magazyn Informacyjny, a następnie został sprawozdawcą sportowym. Terminował u boku sprawozdawcy sportowego Witolda Dobrowolskiego, kilka razy obsługiwał kolarski Wyścig Pokoju.

W lutym 1963 rozpoczął pracę w Telewizji Polskiej jako dziennikarz sportowy i reporter dokumentalista. Dla TVP zrealizował kilka krótkometrażowych filmów dokumentalnych na podstawie własnego scenariusza, w tym Autobus z napisem „Koniec” (1971, na bazie obserwacji przy Wyścigu Pokoju), za który otrzymał m.in. Grand Prix „Złotego Smoka” na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie i główną nagrodę na Międzynarodowych Dniach Filmów Sportowych w Oberhausen, oraz Potomków Sebastiana Grzyba (1972) nagrodzonych Brązowym Lajkonikiem na Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie. Współtworzył także program telewizyjny Turniej Miast oraz był pomysłodawcą i twórcą Studia 2 (1974–1983), pierwszego wielogodzinnego bloku programowego w historii polskiej telewizji. Zainicjoważ też program Świadkowie (stanowiący ujawnianie relacji ludzi znających historie i losy innych), Progi i bariery. W 1978 został redaktorem naczelnym Redakcji Widowisk Publicystycznych i Form Dokumentalnych Studia-2 TVP. Po rozpoczęciu stanu wojennego został zawieszony w obowiązkach zawodowych, a w 1983 zakończył pracę w telewizji publicznej.

W latach 1967–1983 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wchodził w skład egzekutywy Oddziałowej Organizacji Partyjnej w Komitecie Zakładowym PZPR przy Komitecie do spraw Radia i Telewizji. Jerzy Urban w lutym 1983 zaproponował gen. Czesławowi Kiszczakowi utworzenie w ramach MSW PRL zespołu, który miał prowadzić czarną propagandę antysolidarnościową i kampanię na rzecz poprawy wizerunku służb podległych MSW w społeczeństwie; do zespołu rekomendował Waltera, którego określił jako „najzdolniejszego redaktora telewizyjnego w Polsce, organizatora i koncepcjonistę”, „członka PZPR”, ale „raczej profesjonalistę niż polityka”. Koncepcja utworzenia zespołu została odrzucona przez MSW. Walter nie wiedział o planach powstania tego organu, a dowiedział się o nich dopiero z IPN-u.

W 1967 za wyreżyserowany przez siebie film dokumentalny Beczka, morze, ludzie (1966) otrzymał nagrodę Złotą Fregatę na Festiwalu Filmów Morskich w Szczecinie. Od 1973 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, a w latach 1979–1984 prowadził wykłady na Uniwersytecie Śląskim.

W 1976 poznał Jana Wejcherta, z którym przez kolejne cztery lata organizował mecze pokazowe tenisisty Wojciecha Fibaka. Po zakończeniu pracy w TVP planował założyć biuro turystyczne, ale Wejchert namówił go do pracy w jego przedsiębiorstwie Konsuprod. W 1984, wraz z Wejchertem, założył firmę ITI (International Trading and Investment), która początkowo zajmowała się produkcją chipsów oraz kręceniem reklam telewizyjnych i filmów na zamówienie, a później – po uzyskaniu koncesji od władz PRL – również sprowadzaniem sprzętu elektronicznego z zagranicy i dystrybucją w Polsce filmów na kasetach wideo. Z Wejchertem założył także Contal International Ltd, firmę zajmującą się importem sprzętu elektronicznego oraz współtworzył spółkę TV7, która w 1994 bez powodzenia ubiegała się o koncesję telewizyjną. W 1996 z Wejchertem stworzył stację telewizyjną TVN, której został prezesem, a w 2001 przekazał kierownictwo nad nią synowi, Piotrowi. Był pomysłodawcą całodobowego kanału informacyjnego TVN24, który rozpoczął nadawanie 9 sierpnia 2001. Po odejściu z TVN założył firmę deweloperską Mawal.

Od 1995 należał do Polskiej Rady Biznesu.

Życie prywatne

18 kwietnia 1965 poślubił Bożenę Bukrabę, dziennikarkę i długoletnią spikerkę TVP w okresie PRL, z którą miał syna, Piotra (ur. 1967), producenta filmowego, i córkę, Sandrę (ur. 1973), producentkę telewizyjną. Miał dom w Kosarzyskach.

21 grudnia 2022 został pochowany na cmentarzu w Wilanowie.

Miejsce na liście najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost”

• 2013 – miejsce 34. (850 mln zł)
• 2012 – miejsce 33. (750 mln zł)
• 2011 – miejsce 28. (850 mln zł)
• 2009 – miejsce 44. (510 mln zł)
• 2008 – miejsce 27. (1200 mln zł)
• 2007 – miejsce 22. (1200 mln zł)
• 2006 – miejsce 16. (1000 mln zł)
• 2005 – miejsce 29. (500 mln zł)
• 2004 – miejsce 34. (450 mln zł)

Źródło: Wprost.

Nagrody

• Jego film Pierwszy. Szósty zdobył nagrodę Miasta Wenecji w kategorii „Dokument” podczas Prix Italia – 1971
• Film dokumentalny Autobus z napisem „Koniec” Cortina d’Ampezzo (Międzynarodowy Festiwal Filmów Sportowych) Puchar Miasta Cortina d’Ampezzo w dziale Filmów Telewizyjnych (XXVIII Festiwal)
• Trzykrotny Laureat Brązowego Lajkonika
• SuperWiktor – 1996
• Nagroda „Gwiazda Telewizji Polskiej” wręczona z okazji 50-lecia TVP „za nowatorskie programy telewizyjne, stworzenie nowej jakości w rozrywce i publicystyce telewizyjnej” – 2002
• Laureat Nagrody Specjalnej Zarządu Konfederacji Lewiatan, przyznawanej osobom wybitnie zasłużonym na polu kultury, polityki, nauki, życia publicznego i gospodarki – 2012.

Odznaczenie

Postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 7 listopada 2001 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi w działalności telewizyjnej”.

Upamiętnienie

W 2023 jego żona Bożena Walter zainicjowała rodzinną Fundację im. Bożeny i Mariusza Walterów, która od 2024 przyznaje nagrody imienia Mariusza Waltera dla twórców mediów tworzących wartościowe treści.

Przypisy

Bibliografia

• Grzegorz Majchrzak. Towarzysz Urban proponuje. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2006. Instytut Pamięci Narodowej. ISSN 1641-9561. 
• Artykuł i wywiad z Mariuszem Walterem w „Newsweek”.
• Stanisław Maliszewski. Powstańcze losy rodziny Walterów. „Almanach Muzealny”. Nr 6, s. 231–242, 2010. 
• Mariusz Walter, Zofia Turowska: Miłość i telewizja. Warszawa: Wydawnictwo Marginesy, 2025. ISBN 978-83-68549-17-1.
• Mariusz Walter. Wszystko za wszystko. W: Jerzy Janicki: Cały Lwów na mój głów... Alfabet lwowski. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1993, s. 196-197. ISBN 83-7066-474-1.

Linki zewnętrzne

• Mariusz Walter w bazie IMDb (ang.)
• Mariusz Walter w bazie Filmweb
• Mariusz Walter w bazie filmpolski.pl
• Nagroda Mariusza Waltera