.jpg) Maxwell Anderson (1938) | |
| Data i miejsce urodzenia |
15 grudnia 1888 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
28 lutego 1959 |
| Zawód, zajęcie | |
James Maxwell Anderson ( ur. 15 grudnia 1888 w Atlantic, zm. 28 lutego 1959 w Stamford) – amerykański dramaturg, pisarz, poeta, dziennikarz i autor tekstów. Zdobywca nagrody Pulitzera w dziedzinie dramatu (1933).
Urodził się 15 grudnia 1888 na farmie niedaleko Atlantic w stanie Pensylwania, jako syn Williama Lincolna Andersona, drwala, a później strażaka kolejowego i baptystycznego kaznodziei oraz Charlotte Perrimeli Stephenson. Rodzina przeprowadziła się do Andover w stanie Ohio w 1890, kolejno do Richmond Center, a następnie do Townville w Pensylwanii, a w 1895 do Edinboro, gdzie Anderson po raz pierwszy poszedł do szkoły podstawowej. Mieszkali w McKeesport, w New Brighton i Harrisburgu w Pensylwanii, następnie przenieśli się do Jefferson w Ohio w 1901, potem do Algony w Iowa, a w 1904 do New Hampton, gdzie Anderson po raz pierwszy uczęszczał do szkoły średniej. W 1907 ponownie przenieśli się do Jamestown w Dakocie Północnej. Rok później (1908) Anderson ukończył szkołę średnią. W 1911 poślubił Margaret Ethel Haskett, para miała troje dzieci.
Studiował na Uniwersytecie Dakoty Północnej (uzyskując dyplom w 1911) i Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. Po ukończeniu studiów pracował jako wykładowca oraz dziennikarz w San Francisco, a w 1918 przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie kontynuował działalność dziennikarską i rozpoczął twórczość dramatopisarską.
Zmarł 28 lutego 1959 w Stamford w Connecticut.
Debiutował sztuką The White Desert (1923, Biała pustynia), inspirowaną doświadczeniami z życia akademickiego w Dakocie Północnej. Rozgłos przyniosła mu napisana wspólnie z Laurence’em Stallingsem pacyfistyczna sztuka What Price Glory? (1924, Jaka jest cena chwały), tematycznie związana z I wojną światową. Wydał też Saturday’s Children (1927).
Opublikował dwie sztuki historyczne. W 1930 zapoczątkował dramatem Elisabeth the Queen (Królowa Elżbieta) cykl historycznych dramatów pisanych wierszem i w 1933 Mary of Scotland (1933). Do tego nurtu utworów z dziejów Anglii i Szkocji: należy też Anne of the Thousand Days (1948, Anna Tysiąca Dni), z historii Francji Joanna z Lotaryngii (1946), a także dramaty odnoszące się do przeszłości Stanów Zjednoczonych: Night Over Taos (1932, Noc nad Taos) i Valley Forge (1934).
Anderson, posługując się często formą dramatu wierszowanego, rzadko już wówczas stosowaną, ujmował swoje postacie z perspektywy nowoczesnej psychologii. Styl jego dramatów historycznych łączył elementy języka współczesnego z nawiązaniami do tradycji elżbietańskiej; poszczególne partie utworów były pisane zarówno białym wierszem, jak i prozą.
Wyznawane przez niego poglądy liberalne znalazły wyraz w dramatach o tematyce współczesnej, takich jak Gods of Lightning (1928, Bogowie piorunów) i dramat poetycki Winterset (1935, Opowieść zimowa), inspirowanych sprawą Nicoli Sacco i Bartolomea Vanzettiego, satyryczna sztuka polityczna Both Your Houses (1933, Obydwie wasze izby), za którą dostał Nagrodę Pulitzera w dziedzinie dramatu., czy alegoryczny dramat High Tor (1936), podejmujący konflikt między tradycyjnym indywidualizmem a nowoczesną filozofią biznesu.
Napisał również sztuki Key Largo (1939), poświęconą Amerykaninowi walczącemu w hiszpańskiej wojnie domowej, dramaty z okresu II wojny światowej The Eve of St. Mark (1942, Wigilia św. Marka) i Storm Operation (1944, Operacja szturmowa), a także późniejsze utwory sceniczne: Truckline Cafe (1946, Kawiarnia na trasie), Barefoot in Athens (1952, Boso w Atenach) oraz The Bad Seed (1955, Złe nasienie).
Anderson ogłosił ponadto tom poezji You Who Have Dreams (1925, Wy, którzy macie sny) oraz zbiory esejów The Essence of Tragedy (1938, Istota tragedii) i Off Broadway (1940, Poza Broadwayem).
