Michorzewo

Michorzewo
wieś
Ilustracja
Pałac w Michorzewie
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

nowotomyski

Gmina

Kuślin

Liczba ludności (2022)

763

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-316

Tablice rejestracyjne

PNT

SIMC

0587583

Położenie na mapie gminy Kuślin
Mapa konturowa gminy Kuślin, w centrum znajduje się punkt z opisem „Michorzewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Michorzewo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Michorzewo”
Położenie na mapie powiatu nowotomyskiego
Mapa konturowa powiatu nowotomyskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Michorzewo”
Ziemia52°22′25″N 16°20′57″E/52,373611 16,349167

Michorzewo (pol. hist. Michorzewo Mokre, Nowe Miechorzewo, niem. Groß Michelsdorf, 1939-1945 Michenau) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Kuślin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Podział

Integralne części wsi Michorzewo
SIMCNazwaRodzaj
0587590Krystianowoczęść wsi
0587608Łazczęść wsi

Nazwa

W średniowieczu wieś inaczej się nazywała i miała dwuczłonową nazwę. Po raz pierwszy miejscowość odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1399 pod nazwą „Mechorzewo Mokre”, 1400 „Mechorzewo dicto Mokoc”, „w Mechorzewe”, 1401 „Mokre Myechorzewo”, 1430 „Myechorzewo”, 1431 „Mocromochorzewo”, 1434 „Mokre Michorzewo”, 1481 „Nowe Miechorzewo” .

Nazwa wsi ma wywodzić się od Michora – benedyktyna z kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Lubiniu. Pierwotnie było to Michorzewo Mokre w odróżnieniu od Michorzewa Suchego - obecnego Michorzewka. Przejściowo wieś nazywała się „Nowe Miechorzewo”. Dzisiejsza nazwa obowiązuje od 1890 roku.

Historia

Tereny, na których powstała miejscowość były być może zasiedlone znacznie wcześniej niż odnotowały to historyczne zapisy ponieważ na terenie wsi archeolodzy zidentyfikowali przypadkowe znalezisko kilku fragmentów naczyń glinianych z IX-XI wieku.

Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Początkowo wieś była własnością szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z rodu Rzeszotarzewskich, a później także do Mościców, Będlewskich, Bnińskich herbu Łodzia i Opalińskich herbu Łodzia. W 1434 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1431 była siedzibą własnej parafii. W 1510 należała do dekanatu Grodzisk .

Pierwsze zachowane informacje o miejscowości pochodzą zapisów sądowych z 1399. Mikołaj Rotenburg toczył wówczas proces z Wojciechem Rzeszotarzewskim o 17 grzywien czynszu rocznego. Został on zasądzony na wprowadzenie go w posiadanie Michorzewa. Jeśli zapłaci Wojciechowi pieniądze przed Bożym Narodzeniem, wówczas nie będzie obowiązany do płacenia czynszu od nich, a jeśli będzie je trzymać, to w trzecim roku powinien je w całości spłacić wraz z czynszem. W 1400 Mikołaj Rotenburg zasądzony został na zapłacenie kary Miczkowi z Ptaszkowa.

W 1400 kasztelan kaliski Świętosław z Szubina mąż Wichny z Grodziska Wielkopolskiego toczył spór sądowy z Mirosławem zwanym Jastkułka noszącego odmiejscowe nazwisko od nazwy wsi Jaskółki, który dowodzi, że Świętosław zastawił mu w Michorzewie 6 grzywien czynszu za 30 grzywien. W 1401 Tycz Bar z Opalenicy, uposażając plebana opalenickiego, dał mu 3 ostrowy, m. in. ostrów w swojej dziedzinie Michorzewo wraz z wolną zagrodą obok starego cmentarza w pobliżu dworu sołtysa. Według zawartej umowy pleban mógł te ostrowy osuszyć i wykarczować.

W latach 1404-1411 właścicielem we wsi był kasztelan poznański Mościc ze Stęszewa. W 1404 toczył on proces z Borkiem z Grodziska, który wygrał od Mościca 60 grzywien. Zgodnie z dokumentami starosty generalnego wielkopolskiego za tą kwotę zastawiono Opalenicę wraz z okolicznymi wsiami z czego wyłączono trzy wsie, jakie Mościc już wcześniej miał w zastawie i jakie miały przy nim mają pozostać, w tym m. in. Michorzewo. W 1411 woźny sądu ziemskiego zeznał, że wprowadził Wyszotę z Kórnika i Mikołaja Będlewskiego w posiadanie 7 dziedzin tegoż Mościca na sumę 800 grzywien, w tym m. in. Michorzewo Mokre i Michorzewo Suche czyli obecne wsie Michorzewo i Michorzewko. W 1418 wieś należała do Wichny Miechorzewskiej. W latach 1430-1431 odnotowano Hinczkę z Michorzewa.

W 1434 Przedpełk Mościc z Koźmina oraz ze Stęszewa sprzedał Michorzewo za 280 grzywien, z zastrzeżeniem prawa wykupu, Janowi i Wojciechowi braciom z Młodawska. W 1435 sprzedał z zastrzeżeniem prawa wykupu Wawrzyńcowi z Bieczyn Michorzewo Mokre i Michorzewo Suche za 600 grzywien. W 1435 sprzedał Dobrogostowi z Szamotuł miasto Opalenicę wraz z wsiami, w tym m. in. Michorzewo Mokre.

W 1445 kasztelan gnieźnieński Piotr Bniński z Bnina otrzymał od braci niedzielnych Andrzeja i Wojsława z Gryżyny miasto Opalenicę wraz z wsiami, a wśród nich m. in. Michorzewo Mokre i Michorzewo Suche. W zamian dał im za to połowę wsi Darnowo i 6000 grzywien szer. groszy. W 1445 zapowiedział dziedziny Opalenica wraz z wsiami, a wśród nich m. in. Michorzewo Mokre.

W 1457 nastąpił podział majątku pomiędzy braćmi Bnińskimi. Piotr Bniński otrzymał część dóbr w podziale dóbr po ojcu kasztelanie gnieźnieńskim Piotrze Bnińskim z Bnina. Od swoich braci przyrodnich Piotra kanonika poznańskiego i Macieja Mosińskiego otrzymał miasto Opalenica z wsiami, m. in. Michorzewo Mokre i Miechorzewo Suche.

Od drugiej połowy XVIII wieku do II wojny światowej Michorzewo należało do rodziny Sczanieckich. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) Michorzewo należało do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodzicki, lutomyślski oraz lwowkowski, współczesne nazewnictwo bukowski, grodziski, nowotomyski, lwówecki. Michorzewo należało do okręgu bukowskiego i było siedzibą majętności o tej samej nazwie, której właścicielami była rodzina Sczanieckich. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 366 mieszkańców i 35 dymów (domostw).

W miejscowości był przystanek kolejowy Michorzewo.

Urodzeni w miejscowości

W Michorzewie urodził się Kazimierz Filip Wize (1873–1953), syn administratora tutejszego majątku, biolog, lekarz psychiatra i filozof.

Zabytki

Wnętrze kościoła NMP i Wszystkich Świętych
Widok pałacu przed 1912

Barokowo-klasycystyczny kościół NMP i Wszystkich Świętych pochodzi z lat ok. 1797 - 1800. Jest budowlą salową, z wieżą o ostrosłupowym zwieńczeniu od zach. Wyposażenie wnętrza pochodzi z końca XVIII i pocz. XIX w., a witraże zaprojektował na pocz. XX w. Stefan Matejko z Krakowa (bratanek i uczeń Jana). Na chórze wśród stiukowej dekoracji w stylu Ludwika XIV znajduje się kartusz z monogramem fundatorki kościoła starościny średzkiej Anastazji Sczanieckiej. Dwie barokowe rzeźby świętych na balustradzie chóru pochodzą z poprzedniej, jeszcze drewnianej świątyni. Kościół otoczony jest murem powstałym w tym samym czasie, w którego narożnikach wzniesiono 2 kwadratowe kaplice - kostnice.Po płd.- wsch. stronie kościoła pochowana została Emilia Sczaniecka, której staraniem w 1883 r. kościół gruntownie odremontowano. W sąsiedztwie znajduje się cmentarz grzebalny, a na nim stare nagrobki z XIX i pocz. XX w. Znajduje się tu też park krajobrazowy (8,4 ha), rozplanowany w 1 poł. XIX w., ale raczej o młodszym zadrzewieniu. W parku wznosi się pałac neoklasyczny z ok. 1910 r., o rzucie zbliżonym do litery H. Ma tu obecnie siedzibę Ośrodek Rehabilitacyjno-szkoleniowy Wielkopolskiego towarzystwa Stwardnienia Rozsianego i udarów mózgu. W sąsiedztwie położony jest zespół zabudowań folwarcznych, z gorzelnią z pocz. XX w. Zbudowana została na podmurówce z kamienia polnego. Składa się z części mieszkalnej, magazynu i dwukondygnacyjnej aparatowni z kominem o wysokości ok. 28 m. W 1979 r. nastąpiła modernizacja gorzelni. Stan obecny dobry. Sprzęt i urządzenia z pocz. wieku nie zachowały się. W czasie wojny na strychu przechowywano cenne sprzęty i porcelanę Sczanieckich.

Ludzie związani z Michorzewem‎ ‎

 Z tym tematem związana jest kategoria: ‎‎Ludzie związani z Michorzewem‎.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 774 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 79466.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Gąsiorowski 1992 ↓, s. 111-113.
  5. ↑ List of all names of the place Groß Michelsdorf between 1900 and 1990 - Former eastern territories [online], ehemalige-ostgebiete.de [dostęp 2025-09-04].
  6. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ GUS. Rejestr TERYT
  8. 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 198-201.
  9. ↑ KSNG [online], ksng.gugik.gov.pl [dostęp 2022-01-12].
  10. ↑ Wielkopolska ciekawie.Emilia Sczaniecka [dostęp 2021-08-17]

Bibliografia