„Minerve” zamówiona została w ramach programu rozbudowy floty francuskiej z 1930 roku. Oficjalny, sygnowany przez marynarkę projekt (o oznaczeniu T2), stworzony przez inż. Jeana-Jacques’a Roqueberta(inne języki), stanowił ulepszenie 600-tonowych typów Sirène, Ariane i Circé, uwzględniając też doświadczenia stoczni prywatnych przy budowie okrętów typów Argonaute, Diane i Orion. Usunięto większość wad poprzedników: okręty charakteryzowały się wysoką manewrowością i krótkim czasem zanurzenia; poprawiono też warunki bytowe załóg. Na jednostkach powiększono też liczbę wyrzutni torped do dziewięciu, jednak bez możliwości zabierania torped zapasowych.
„Minerve” zbudowana została w Arsenale w Cherbourgu (numer stoczniowy Q54). Stępkę okrętu położono 17 sierpnia 1931 roku, a zwodowany został 23 października 1934 roku.
Okręt wyposażony był w dziewięć wyrzutni torped: cztery stałe kalibru 550mm na dziobie, dwie kalibru 550mm na rufie oraz potrójny zewnętrzny obracalny aparat torpedowy kalibru 400mm. Łącznie okręt przenosił dziewięć torped, w tym sześć kalibru 550mm i trzy kalibru 400mm. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiemdziało pokładowe kalibru 75mm M1928 L/35 oraz dwa pojedyncze wielkokalibrowe karabiny maszynowe Hotchkiss kalibru 13,2mm L/76. Jednostka wyposażona też była w hydrofony.
Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 39 podoficerów i marynarzy.
Służba
„Minerve” weszła do służby w Marine nationale 15 września 1936 roku. Jednostka otrzymała numer ewidencyjny Q185. W momencie wybuchu II wojny światowej okręt pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, będąc jednostką flagową 12. dywizjonu 2. Flotylli okrętów podwodnych w Oranie (w skład którego wchodził ponadto bliźniaczy „Junon” oraz „Ondine” i „Orion”). Dowódcą jednostki był w tym okresie kmdr ppor. (fr. capitaine de corvette) R.J. Cherdel. 7 grudnia 1939 roku dowództwo okrętu objął kpt. mar. (fr. lieutenant de vaisseau) H.M.P. Bazin.
W czerwcu 1940 roku okręt nominalnie znajdował się w składzie 12. dywizjonu, a jego dowódcą był nadal kpt. mar. Bazin. „Minerve” przebywała w Cherbourgu, gdzie przechodziła remont mający trwać do 1 sierpnia. 18 czerwca, wobec zbliżania się wojsk niemieckich do portu w Breście, „Minerve” i „Junon” holowane przez francuskie holowniki „Zeelew” i „Nessus” opuściły bazę, w eskorcie pomocniczych patrolowców „Pessac” i „Sauterne”. Okręty podwodne, przejęte przez brytyjskie holowniki „Queens Cross” i „Watercock”, dotarły 20 czerwca w towarzystwie niszczycielaHMS „Broke” (D83)(inne języki) do Plymouth. Po podpisaniu zawieszenia broni między Francją a Niemcami, 3 lipca Brytyjczycy przeprowadzili operację Catapult, zajmując siłą wszystkie francuskie okręty znajdujące się w portach brytyjskich (w tym niesprawną „Minerve”).
We wrześniu 1940 roku „Minerve” weszła do służby w marynarce Wolnych Francuzów. Okręt otrzymał brytyjski numer taktyczny P26. 21 stycznia 1941 roku jednostka wyszła wraz z brytyjskim HMS „Undaunted” (N55)(inne języki) z Holy Loch do Dundee, w eskorcie uzbrojonego jachtu HMS „White Bear” (4.02). 10 kwietnia okręt (dowodzony przez kpt. mar. P.M. Sonneville’a) wziął udział w ćwiczeniach ZOP w Scapa Flow z krążownikiem ciężkim HMS „Exeter” (68). 18 kwietnia jednostka na południowy zachód od Stavangeru wykonała nieskuteczny atak na niemiecki parowiec. Następnego dnia okręt na północny zachód od Egersund (na pozycji 58°42′N5°34′E/58,7000005,566667) wystrzelił dwie torpedy w kierunku pływającego w służbie niemieckiej norweskiegozbiornikowca „Tiger” (3941BRT), jednak obie były niecelne. Od 13 do 29 maja 1941 roku jednostka znajdowała się na patrolu nieopodal południowo-zachodnich wybrzeży Norwegii. Po wykryciu w pobliżu Bergen pancernika „Bismarck” dowódcy „Minerve” wydano rozkaz przejścia na pozycję 61°53′N3°15′E/61,8833333,250000, jednak jednostka nie nawiązała kontaktu z wrogiem.
1 lipca „Minerve” znajdowała się w Scapa Flow, wchodząc w skład brytyjskiej 9. Flotylli okrętów podwodnych. 5 sierpnia okręt powrócił do Scapa z patrolu przeprowadzonego w okolicy Wysp Owczych. 19 października jednostka wyszła z bazy na Wyspach Owczych na patrol pod wybrzeże Norwegii, atakując nieskutecznie 29 października pływający dla Niemiec norweski parowiec; 4 listopada „Minerve” zawinęła do Dundee. 22 listopada okręt wyszedł z Dundee i udał się do Scapa Flow, skąd 25 listopada wyszedł na kolejny patrol na wody okalające Norwegię.
W styczniu 1942 roku „Minerve” znajdowała się w składzie 9. Flotylli, przechodząc remont, a jej dowódcą był nadal kpt. mar. Sonneville. 12 lutego okręt wyszedł z Lerwick na patrol pod południowe wybrzeże Norwegii, powracając do bazy 14 lutego; na kolejną misję pod Norwegię jednostka wyszła 18 lutego. W drugiej połowie maja w pobliżu sektora „Minerve” przeszedł zespół niemieckich okrętów składający się z krążownika ciężkiego „Lützow” i niszczycieli Z4 „Richard Beitzen”, Z10 „Hans Lody”, Z27(inne języki) i Z29(inne języki), płynący ze Świnoujścia do Kristiansandu. Na przełomie maja i czerwca okręt wziął udział w operacji zabezpieczenia konwoju PQ-16. Na początku lipca okręt skierowano w rejon Wyspy Niedźwiedziej, by zabezpieczyć przejście kolejnego arktycznego konwoju, PQ-17. 12 lipca jednostka wraz z HMS „Trident” (N52)(inne języki) wyszła ze Scapa Flow w rejs do Dundee, w eskorcie uzbrojonego trawlera HMS „Loch Monteith” (FY135).
W 1943 roku „Minerve” trafiła do stoczni na remont połączony z modernizacją, który objął m.in. demontaż dwóch wkm kal. 13,2mm i instalację pojedynczego działka przeciwlotniczego Oerlikon kal. 20mm Mark II/IV. 10 października 1943 roku okręt, znajdujący się na powierzchni w odległości 300Mm na zachód od Brestu, stał się celem omyłkowego ataku Liberatora z RAF Coastal Command pilotowanego przez Micka Ensora. Odpalone przez samolot rakiety kal. 127mm spowodowały śmierć dwóch członków załogi „Minerve” i ciężkie uszkodzenia uniemożliwiające manewr zanurzenia. Jednostka została odnaleziona przy pomocy radionamiernika HF/DF przez brytyjski niszczyciel eskortowyHMS „Wensleydale” (L86)(inne języki) i doprowadzona do portu. Po tym zdarzeniu jednostka została odstawiona do rezerwy.
↑Labayle-Couhat 1971 ↓, s.84 podaje, że okręt na powierzchni rozwijał prędkość 14,29 węzła, a w zanurzeniu 9,3 węzła.
↑McMurtrie 1937 ↓, s.208 i McMurtrie 1941 ↓, s.193 podają, że zasięg nawodny wynosił 3000Mm przy prędkości 10 węzłów, a podwodny 78Mm przy prędkości 5 węzłów.
↑Gogin 2020 ↓ podaje, że okręt zabierał 51 ton paliwa.
Paul E.Fontenoy:Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare).Santa Barbara, California:ABC-CLIO,2007. ISBN1-85367-623-3.(ang.).
RobertGardiner,RogerChesneau:Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946.London:Conway Maritime Press,1980. ISBN0-85177-146-7.(ang.).
Marine nationale
