Monacyt

Monacyt
Ilustracja
Kryształ monacytu; pochodzenie: Rostadheia, Iveland, Norwegia
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

fosforan ceru, lantanu, neodymu, toru, itru i prazeodymu ((Ce, La, Nd, Th, Y, Pr)PO4)

Twardość w skali Mohsa

5–5,5

Przełam

muszlowy, nierówny/nieregularny

Łupliwość

doskonała, wyraźna

Pokrój kryształu

ziarnisty, tabliczkowy-spłaszczony, słupkowy lub klinowaty

Układ krystalograficzny

jednoskośny

Klasa krystalograficzna

pryzmatyczna

Właściwości mechaniczne

kruchy

Gęstość

4,6–5,5 g/cm³

Właściwości optyczne
Barwa

czerwona, czerwonobrunatna, brunatna, pomarańczowa, żółta, czasem zielonkawa

Rysa

biała, szarobiała

Połysk

tłusty, diamentowy, półdiamentowy, szklisty, półszklisty, żywiczny, woskowy

Współczynnik załamania

1,770–1,860 (dwuosiowy)

Inne

dwójłomność: 0,060 dyspersja (optyka): słaba pleochroizm: słaby

Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza

8.AD.50

Multimedia w Wikimedia Commons

Monacyt – minerał, mieszana sól kwasu fosforowego, ceru i kilku lantanowców. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gr. monazeis = jedyny lub monaxo = być samotnym; nawiązując do rzadkości występowania.

Właściwości

Występuje w postaci drobnych ziarn (wrostków w innych minerałach), skupień ziarnistych oraz luźnych ziarn (w aluwiach). Często wykazuje znaczne zawartości innych pierwiastków. Niekiedy tworzy bardzo duże (do 40 kg) i doskonale wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym-spłaszczonym, słupkowym lub klinowatym. Może zawierać uran oraz wszystkie pierwiastki ziem rzadkich; jego częstym składnikiem bywa wapń.

Bywa silnie promieniotwórczy, tym bardziej im większa zawartość uranu lub toru. Jest kruchy, przezroczysty, jest izostrukturalny z krokoitem.

Występowanie

Najczęściej występuje w skałach magmowych, przede wszystkim kwaśnych, głównie pegmatytach. Duże, narosłe kryształy bywają spotykane w druzach i szczelinach skalnych. W postaci drobnych wrostków powszechnie występuje w granitoidach, sjenitach i granodiorytach. Rzadziej w skałach metamorficznych (stanowi ich główny składnik zawierający tor). Gromadzi się również w piaskach monacytowych z powodu odporności na wietrzenie. Współwystępuje zazwyczaj z kwarcem, muskowitem, albitem, kasyterytem, rutylem, cyrkonem, klinochlorem, mikroklinem i anatazem.

Miejsca występowania:

Zastosowanie

Stanowi ważne źródło uzyskiwania ceru i innych pierwiastków ziem rzadkich oraz toru. Ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie. Duże, ważące nawet kilka kilogramów, kryształy spotykane są w pegmatytach granitowych. Pięknie wykształcone okazy znajdowane są na Madagaskarze, w USA i w Norwegii.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Monazite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-21] (ang.).

Bibliografia

Ta sekcja od 2021-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

Linki zewnętrzne