Morpheis impeditus

	Morpheis impeditus
	(Wallengren, 1860)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	motyle
Podrząd	Glossata
Infrarząd	motyle różnoskrzydłe
Nadrodzina	Cossoidea
Rodzina	trociniarkowate
Podrodzina	Zeuzerinae
Rodzaj	Morpheis
Gatunek	Morpheis impeditus
Synonimy
	Phragmataecia impedita Wallengren, 1860; Endoxyla strigillata Felder, 1874; Xyleutes strigillata (Felder, 1874); Xyleutes (Neocossus) strigillata (Felder, 1874); Xylotrypa strigillata (Felder, 1874); Morpheis strigillata (Felder, 1874);
	Phragmataecia impedita Wallengren, 1860; Endoxyla strigillata Felder, 1874; Xyleutes strigillata (Felder, 1874); Xyleutes (Neocossus) strigillata (Felder, 1874); Xylotrypa strigillata (Felder, 1874); Morpheis strigillata (Felder, 1874);

Morpheis impeditus – gatunek motyla z rodziny trociniarkowatych i podrodziny Zeuzerinae.

Taksonomia i ewolucja

Kladogram rodzaju wg Najdenowa i innych (2026)

M. comisteus

	M. xylotribus

	M. votani

M. mathani

	M. impeditus

	M. pyracmon

M. putridus

	M. cognatus

	M. clenchi

M. humboldti

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1860 roku przez Hansa D.J. Wallengrena na łamach „Wiener entomologische Monatschrift” pod nazwą Phragmataecia impedita. Miejsce typowe nie jest znane; ongiś błędnie przypuszczano że jest nim Australia. W 1874 roku Cajetan Felder opisał go niezależnie pod nazwą Endoxyla strigillata, jako miejsce typowe wskazując La Platę w Argentynie. Pod tą ostatnią nazwą gatunek ten niezależnie wyznaczony został typem nomenklatorycznym podrodzaju Xyleutes (Neocossus) w 1916 roku przez Constanta V. Houlberta oraz typem nomenklatorycznym rodzaju Xylotrypa w 1918 roku przez Alfreda J. Turnera.

W 1933 roku synonimizacji E. strigillata z Ph. impedita dokonał Max Gaede, aczkolwiek w 1980 roku Julian P. Donahue potraktował je jako osobne gatunki. Donahue umieścił je w przywróconym rodzaju Morpheis, z którym zsynonimizował wspomniane taksony Neocossus i Xylotrypa, tym samym podając jako pierwszy stosowaną obecnie kombinację.

Opartej na molekularnej analizie filogenetycznej rewizji rodzaju Morpheis dokonali w 2026 roku Artem Najdenow i współpracownicy. M. strigillatus wylistowali jako synonim M. impeditus. Według wyników tej analizy omawiany gatunek zajmuje pozycję siostrzaną dla M. pyracmon.

Morfologia

Głowa samca cechuje się beżowymi wypustkami członów czułków. Tło obu par skrzydeł jest szare, ciemniejsze niż u innych gatunków z rodzaju. Wzór, zwłaszcza na przednich skrzydłach, jest dobrze wykształcony, złożony z cienkich, falistych, zakrzywionych, w większości połączonych, ciemnych pasków o szerokości bardziej jednolitej niż u gatunków pokrewnych. Zagęszczenie wzoru na przednim skrzydle tworzy podłużny, nieregularny, ciemny pas przylegający do jego przedniej krawędzi. W przeciwieństwie do M. xylotribus pole między brzegiem kostalnym przedniego skrzydła a jego żyłką kubitalną przednią ma barwę reszty tła. Samcze genitalia mają wyrostki boczne juksty o formie prętowatej, niezmodyfikowanej, pozbawionej bocznych rozszerzeń. Wyrostek (harpe) na spodniej stronie walwy jest prosty, brodawkowaty, słabiej rozwinięty niż u M. cognatus, M. clenchi i M. mathani.

Ekologia i występowanie

Do roślin żywicielskich gąsienic tego motyla należą cytrusy i wierzby.

Owad neotropikalny, południowoamerykański, podawany z Boliwii, południowo-zachodniej Brazylii, Paragwaju, Urugwaju i północnej Argentyny.

Przypisy

↑ H.D.J. Wallengren. Lepidopterologische Mittheilungen. „Wiener entomologische Monatschrift”. 4, s. 33–46, 161–176, 1860.
1 2 3 4 5 Artem E. Naydenov , Roman V. Yakovlev, Galina N. Shapoval, Fernando C. Penco, Anna E. Romanovich, Nazar A. Shapoval. Taxonomic Revision and Molecular Phylogeny of the Genus Morpheis Hübner, [1820] (Lepidoptera: Cossidae). „Insects”. 17 (5), 2026. DOI: 10.3390/insects17050458.
↑ C.C. Felder C.C., Reise der Österreichischen Fregatte Novara um die Erde, in den Jahren 1857, 1858, 1859, unter den Befehlen des Commodore B. von Wüllerstorf-Urbair, [w:] C.C. Felder, A.F.A.F. Rogenhofer (red.), Zoologischer Theil. Bd. 2, Abtheil. 2: Lepidoptera. Heft 4; Kaiserlich-Königliche Hof- und Staatsdruckerei, Vienna 1874, s. 9 .
1 2 J.P. Donahue. Resurrection of the genus Morpheis (Cossidae), with description of a new species in the cognatus group from southern Arizona. „Journal of the Lepidopterists' Society”. 34, s. 173–181, 1980.
↑ C.C. Houlbert C.C., Sur la distribution géographique des Xyleutes (Lép. Zeuzeridae) et description de sept espèces nouvelles, [w:] Études de Lépidoptérologie Comparée (Charles Oberthür); Fascicule XI bis, Rennes: Impr. Oberthür, 1916, s. 63–120 .
↑ A.J. Turner. Observations on the lepidopterous family Cossidae and on the classification of the Lepidoptera. „Transactions of the Entomological Society of London”. 66, s. 155–190, 1918.
↑ M.M. Gaede M.M., Cossidae, [w:] A.A. Seitz (red.), Die Gross-Schmetterlinge der Erde. Vol. 10. Die Indo-Australischen Spinner und Schwärmer, Stuttgart: Alfred Kernen Verlag, 1933, s. 807–824 .

[Wallengren-1] H.D.J. Wallengren. Lepidopterologische Mittheilungen. „Wiener entomologische Monatschrift”. 4, s. 33–46, 161–176, 1860.

[Naydenovetal-2] 1 2 3 4 5 Artem E. Naydenov , Roman V. Yakovlev, Galina N. Shapoval, Fernando C. Penco, Anna E. Romanovich, Nazar A. Shapoval. Taxonomic Revision and Molecular Phylogeny of the Genus Morpheis Hübner, [1820] (Lepidoptera: Cossidae). „Insects”. 17 (5), 2026. DOI: 10.3390/insects17050458.

[Felder-3] C.C. Felder C.C., Reise der Österreichischen Fregatte Novara um die Erde, in den Jahren 1857, 1858, 1859, unter den Befehlen des Commodore B. von Wüllerstorf-Urbair, [w:] C.C. Felder, A.F.A.F. Rogenhofer (red.), Zoologischer Theil. Bd. 2, Abtheil. 2: Lepidoptera. Heft 4; Kaiserlich-Königliche Hof- und Staatsdruckerei, Vienna 1874, s. 9 .

[Donahue-4] 1 2 J.P. Donahue. Resurrection of the genus Morpheis (Cossidae), with description of a new species in the cognatus group from southern Arizona. „Journal of the Lepidopterists' Society”. 34, s. 173–181, 1980.

[Houlbert-5] C.C. Houlbert C.C., Sur la distribution géographique des Xyleutes (Lép. Zeuzeridae) et description de sept espèces nouvelles, [w:] Études de Lépidoptérologie Comparée (Charles Oberthür); Fascicule XI bis, Rennes: Impr. Oberthür, 1916, s. 63–120 .

[Turner-6] A.J. Turner. Observations on the lepidopterous family Cossidae and on the classification of the Lepidoptera. „Transactions of the Entomological Society of London”. 66, s. 155–190, 1918.

[Gaede-7] M.M. Gaede M.M., Cossidae, [w:] A.A. Seitz (red.), Die Gross-Schmetterlinge der Erde. Vol. 10. Die Indo-Australischen Spinner und Schwärmer, Stuttgart: Alfred Kernen Verlag, 1933, s. 807–824 .