Mutagen

Mutagen (z łac. dokonujący zmiany) – czynnik wywołujący mutacje, czyli zmieniający materiał genetyczny.

Najważniejsze z nich:

mutageny chemiczne:
- niektóre kwasy (np. kwas azotawy)
- aminy (np. anilina)
- pestycydy
- niektóre trujące środki bojowe (iperyt jako czynnik alkilujący DNA)
- barwniki wiążące DNA (interkalujące)
- benzopiren w dymie tytoniowym
- dioksyny
- niemal wszystkie związki aromatyczne
- substancje alkilujące (np. siarczan dimetylu)
- reaktywne formy tlenu (np. rodniki HO^•)
- alkaloid kolchicyna
- analogi zasad azotowych (np. 5-bromouracyl)
- dichromian potasu
- mikotoksyny (np. aflatoksyna B1)
- cisplatyna (indukuje powstawanie wiązań krzyżowych w cząsteczkach DNA)
mutageny fizyczne:
- promieniowanie jonizujące
- wysoka temperatura
- szok termiczny
- bodźce traumatyczne – urazy
mutageny biologiczne:
- niektóre wirusy (różyczki i opryszczki, retrowirusy)
- pierwotniaki wywołujące toksoplazmozę
- grzyby pleśniowe

Do wykrycia siły mutagenu stosuje się test Amesa.

Zobacz też

↑ WitoldW. Mizerski WitoldW., BeataB. Bednarczuk BeataB., RomanR. Mizerski RomanR., IwonaI. Mizerska IwonaI., Tablice biologiczne, wyd. 6, Warszawa: Grupa Wydawnicza Adamantan, 2013, s. 487, ISBN 978-83-7350-243-7, OCLC 891265110 .
↑ Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 96, ISBN 83-7183-240-0, OCLC 749698778 .
↑ Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .
↑ cis-Diaminedichloroplatinum, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 2767 [dostęp 2016-12-30] (ang.).