Neptunit

Neptunit
Ilustracja
Neptunit z Hrabstwa San Benito w Kalifornii
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

KNa2Li(Fe2+,Mn)2Ti2[O/Si4O11]2 (krzemian potasu, sodu, litu, żelaza, manganu i tytanu)

Twardość w skali Mohsa

5–6

Przełam

muszlowy

Łupliwość

dobra lub doskonała

Pokrój kryształu

słupkowy, pryzmatyczny, gruboziarnisty, tabularny

Układ krystalograficzny

jednoskośny

Właściwości mechaniczne

kruchy

Gęstość

3,19–3,23 g/cm3

Właściwości optyczne
Barwa

czarna, brunatnoczarna, czerwonobrunatna

Rysa

brunatna

Połysk

szklisty

Współczynnik załamania

1,690–1,736 (dwuosiowy)

Inne

dwójłomność: 0,029–0,045 dyspersja (optyka): silna pleochroizm: X = jasnożółty; Y = żółto-pomarańczowy; Z = ciemnoczerwony

Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza

9.EH.05

Neptunit – bardzo rzadki minerał z rodziny krzemianów. Neptunit został nazwany w 1893 roku przez szwedzkiego mineraloga Gustava Flinka (1848–1931) na cześć Neptuna, rzymskiego boga morza. Nazwa ta została nadana ze względu na bliskie powiązanie neptunitu w jego typowej lokalizacji w Narssârssuk na Grenlandii z egirynem nazwanym na cześć Ægira, boga morza i zwierząt morskich w mitologii nordyckiej.

Właściwości

Występuje w postaci słupkowych kryształów o wielościennej formie, zwykle doskonale wykształconych. Często tworzy zbliźniaczenia. Ma formę kryształów wrosłych i narosłych. Tworzy skupienia zbite. Jest nieprzezroczysty, czasami słabo przeświecający oraz piezoelektryczny. Posiada muszlowy przełam oraz szklisty połysk. Najczęściej koloru czarnego. Czerwonobrunatna odmiana zasobna w mangan nazywana jest neptunitem manganowym.

Występowanie

Jest minerałem akcesorycznym występującym w niektórych skałach magmowych, głównie w syenitach nefelinowych i ich pegmatytach. Można go również spotkać w żyłach wśród łupków glaukofanowych oraz serpentynitów. Towarzyszą mu najczęściej benitoit, egiryn, joaquinit, natrolit, albit, mikroklin, kwarc oraz skaleń.

Najlepszej jakości i dobrze wykształcone okazy pochodzą niemal wyłącznie z kopalni Dalas Gem w hrabstwie San Benito w Kalifornii. Na terenie USA występuje także w Nowym Meksyku, Montanie oraz Karolinie Północnej. Został odnaleziony ponadto również w pegmatytach na Grenlandii, w Irlandii, Mongolii, Tadżykistanie, na Półwyspie Kola, Kanadzie (Quebec), Australii (Nowa Południowa Walia) i Japonii.

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 313-314. ISBN 978-83-8293-231-7.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Neptunite [online], National Gem Lab [dostęp 2025-05-12] (ang.).
  3. 1 2 Neptunite, [w:] WebMineral.com [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 Neptunite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-03-28] (ang.).
  5. 1 2 Rupert Hochleitner: Minerały, kamienie szlachetne skały. Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 64. ISBN 978-83-7073-816-7.
  6. ↑ Neptunite [online], Geology Science, 18 sierpnia 2023 [dostęp 2025-05-12] (ang.).