Benitoit

Benitoit

Kryształy benitoitu na łupku glaukofanowym z natrolitem
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	BaTi[Si3O9]
Twardość w skali Mohsa	6–6,5
Przełam	muszlowy, nierówny
Łupliwość	niewyraźna, według <1011>, bardzo słaba, jednokierunkowa
Pokrój kryształu	tabliczkowy, bipiramidalny, krótkosłupkowy
Układ krystalograficzny	heksagonalny, trygonalny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,64–3,68 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	szafirowa, niebieska do białej, niebieskoszara, purpurowa, bezbarwny, niekiedy różowa
Rysa	biała
Połysk	szklisty
Współczynnik załamania	nω = 1,756–1,757; nε = 1,802–10,804
Inne	silny pleochroizm (dichroizm), obserwowane barwy: bezbarwny do różnych odcieni niebieskiego
Dodatkowe dane
Szczególne własności	intensywna luminescencja w kolorze niebieskim
Klasyfikacja Strunza	9.CA.05
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Benitoit – minerał z grupy krzemianów pierścieniowych. Należy do grupy minerałów wyjątkowo rzadkich.

Właściwości

• Pokrój jego kryształów jest piramidalny, do 3 cm wielkości, występuje także w skupieniach tabliczkowych oraz ziarnistych; kryształy wrosłe i narosłe;
• Zawiera 33,2% z baru i 11,5% z tytanu;
• W promieniach ultrafioletowych wykazuje silną niebieską fluorescencję;
• Wykazuje dwójłomność na poziomie 0,047;
• W świetle przechodzącym okazuje pleochroizm w odcieniach niebieskich i purpurowych;
• Dzięki charakterystycznym barwom pleochroicznym łatwo odróżnić go od szafiru;
• Dyspersja wynosi 0,046;
• Przezroczysty lub przeświecający;
• Rozszczepienie w jednym kierunku, niewyraźne;
• Wykazuje przełam od muszlowego do nierównomiernego;

Historia i odkrycie

Benitoit został odkryty w 1907 roku przez poszukiwacza Jamesa M. Coucha na górze San Benito(inne języki), w Kalifornii, mniej więcej w połowie drogi między San Francisco a Los Angeles. Couch początkowo sądził, że odkryty minerał jest szafirem, ponieważ miał podobny kolor. W 1909 roku próbka została przesłana na Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley, gdzie mineralog George Louderback(inne języki) ustalił, że jest to nieznany wcześniej minerał. Szafir (korund) ma twardość 9 w skali Mohsa, natomiast benitoit jest znacznie bardziej miękki, co wykluczyło tę możliwość. Louderback nadał minerałowi nazwę „benitoit” od rzeki San Benito(inne języki) i hrabstwa San Benito, gdzie został odkryty.

W 1985 roku został uznany za oficjalny kamień szlachetny stanu Kalifornii.

Występowanie

Najczęściej występuje w żyłach natrolitu, w łupkach glaukofanowych, w serpentynitach. Spotyka się go także w skałach okruchowych (piaskach). Okazy z hrabstwa San Benito występują w żyłach natrolitowych tnących łupki glaukofanowe, natomiast okazy z Ohmi w Japonii występują w żyłach riebeckitowo-kwarcowo-flogopitowej z albitem.

Współwystępuje najczęściej z: neptunitem, natrolitem, joaquinitem (okazy z Kalifornii), natomiast okazom z Japonii często towarzyszą ohmilite, bario-orthojoaquinite, leucosphenite. Inne minerały towarzyszące to przed wszystkim: andradyt, aktynolit oraz albit.

Możliwość pomylenia z: kordierytem, szafirem, spinelem, tanzanitem, turmalinem, azurytem, skapolitem.

Zastosowanie

• benitoit jest bardzo rzadkim, cenionym w jubilerstwie kamieniem ozdobnym, szlifowanym najczęściej fasetkowo (osobliwość jubilerska, szczególnie okazy fioletowe i różowe).
  Największy oszlifowany okaz benitoitu (masa 7,83 ct) znajduje się w zbiorach Smithsonian Institution w Waszyngtonie.

Zobacz też

• minerał

Przypisy

Bibliografia

• J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG „Spirifer” Warszawa 2005
• A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa, Wyd. PAE W-wa 1993
• C. Hall: Szlachetne i ozdobne kamienie, Elipsa 1993
• W. Schumann: Kamienie szlachetne i ozdobne, Alma-Press 2004

Linki zewnętrzne

• Benitoite, [w:] WebMineral.com [online] [dostęp 2025-04-04]  (ang.).
• Benitoite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-04-04]  (ang.).