Olingo

Olingo
	Bassaricyon
	J.A. Allen, 1876
	; Olingo puszystoogonowy (B. gabbii)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Rząd	drapieżne
Podrząd	psokształtne
Infrarząd	Arctoidea
Parworząd	łasicokształtne
Rodzina	szopowate
Rodzaj	olingo
	Typ nomenklatoryczny
	Bassaricyon gabbi J.A. Allen, 1876
Gatunki
	4 gatunki – zobacz opis w tekście
	4 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Olingo (Bassaricyon) – rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny szopowatych (Procyonidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w lasach deszczowych Ameryki Środkowej i Południowej.

Charakterystyka

Długość ciała (bez ogona) 30–49 cm, długość ogona 33–53 cm; masa ciała 0,75–1,6 kg. Średniej wielkości ssaki, prowadzące nadrzewny i nocny tryb życia.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1876 roku amerykański zoolog Joel Asaph Allen w artykule zatytułowanym Opis nowego rodzaju typwego (Bassaricyon) Procyonidae z Kostaryki opublikowanym na łamach „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) olingo puszystoogonowy (B. gabbii).

Etymologia

Bassaricyon: rodzaj Bassaris H. Lichtenstein, 1830 (szopik); κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’.

Podział systematyczny

Badania genetyczne wykazały, że takson ten jest najbliżej spokrewniony z ostronosami (Nasua). Po rewizji taksonomicznej przeprowadzonej w 2013 do rodzaju zalicza się cztery gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Bassaricyon gabbii	J.A. Allen, 1876	olingo puszystoogonowy	gatunek monotypowy	południowy Honduras, Nikaragua, Kostaryka, zachodnia Panama; niezweryfikowane dane z północnej Nikaragui, Hondurasu i Gwatemali, być może reprezentują B. gabbii; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.	DC: 35–49 cm DO: 40–53 cm MC: 1–1,6 kg	LC
Bassaricyon medius	O. Thomas, 1909		2 podgatunki	wschodnia Panama i północno-zachodnia Kolumbia, na zachód od Andów w departamencie Chocó w zachodniej Kolumbii oraz Ekwador; zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.	DC: 31–41 cm DO: 35–52 cm MC: 0,9–1,6 kg	LC
Bassaricyon alleni	O. Thomas, 1880	olingo skryty	gatunek monotypowy	Amazonia na wschód od Andów od Wenezueli i Gujany przez północną Brazylię do Ekwadoru, Peru oraz północnej i środkowej Boliwii; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.	DC: 30–45 cm DO: 40–53 cm MC: 0,9–1,6 kg	LC
Bassaricyon neblina	K.M. Helgen, C.M. Pinto, Kays, L.E. Helgen, M.T.N. Tsuchiya, A. Quinn, D.E. Wilson & Maldonado, 2013	olingo górski	4 podgatunki	Kolumbia (oba zbocza zachodnich i środkowych Andów) i Ekwador (Andy w Pichincha i Cotopaxi); zakres wysokości: 1500–2750 m n.p.m.	DC: 32–40 cm DO: 33–43 cm MC: 0,7–1,1 kg	NT

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia.

Kladogramy wedle Willis et al., 2025

Kladogram na podstawie mtDNA:

Mephitis mephitis (Mephitidae)

Ailurus fulgens (Ailuridae)

Lutra lutra, Mellivora capensis (Mustelidae)

Procyonidae

Potos flavus

	Bassariscus astutus

	Bassariscus sumichrasti

	Procyon lotor

	Procyon cancrivorus

	Nasua nasua

	Nasua narica

Bassaricyon alleni

	Bassaricyon gabbii

	Bassaricyon neblina

Kladogram na podstawie cytochromu b

Lutra lutra, Mellivora capensis (Mustelidae)

Procyonidae

Bassariscus astutus

Bassariscus sumichrasti

	Procyon cancrivorus

	Procyon lotor

Potos flavus

	Nasuella olivacea

	Nasua narica

Nasua nasua

	Bassaricyon neblina

	Bassaricyon gabbii

Bassaricyon gabbii

Bassaricyon medius medius, Bassaricyon medius orinomus

	Bassaricyon alleni

	Bassaricyon alleni, Bassaricyon beddardi

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 J.A. Allen. Description of a new generic type (Bassaricyon) of Procyonidae from Costa Rica. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 28, s. 20, 1876. (ang.).
1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 163. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 462. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 R. Kays: Family Procyonidae (Raccoons). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 525. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Bassaricyon. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-25].
1 2 K.M.K.M. Helgen K.M.K.M. i inni, Taxonomic revision of the olingos (Bassaricyon), with description of a new species, the Olinguito, „ZooKeys”, 324, 2013, s. 1–83, DOI: 10.3897/zookeys.324.5827 (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 692. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 133, 1904. (ang.).
↑ K.-P. Koepfli, M.E. Gompper, E. Eizirik, Ch.-Ch. Ho, L. Linden, J.E. Maldonado & R.K. Wayne. Phylogeny of the Procyonidae (Mammalia: Carnivora): Molecules, morphology and the Great American Interchange. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 43 (3), s. 1076–1095, 2007. DOI: 10.1016/j.ympev.2006.10.003. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
↑ Taxonomy: Bassaricyon – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).
↑ Willis i inni, Complete mitochondrial genomes of the Eastern lowland olingo (Bassaricyon alleni), ringtail (Bassariscus astutus), white-nosed coati (Nasua narica), and crab-eating raccoon (Procyon cancrivorus) elucidate the phylogeny of the Procyonidae, „Frontiers in Ecology and Evolution”, 13, 2025, s. 1518714 [dostęp 2025-08-03] (ang.).

[11] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Allen-1] 1 2 J.A. Allen. Description of a new generic type (Bassaricyon) of Procyonidae from Costa Rica. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 28, s. 20, 1876. (ang.).

[miiz-2] 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 163. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[icmw-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 462. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[hmw-4] 1 2 3 4 5 R. Kays: Family Procyonidae (Raccoons). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 525. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Bassaricyon. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-25].

[Helgen&inni-6] 1 2 K.M.K.M. Helgen K.M.K.M. i inni, Taxonomic revision of the olingos (Bassaricyon), with description of a new species, the Olinguito, „ZooKeys”, 324, 2013, s. 1–83, DOI: 10.3897/zookeys.324.5827 (ang.).

[amw-7] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 692. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-8] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 133, 1904. (ang.).

[Koepfli&inni-9] K.-P. Koepfli, M.E. Gompper, E. Eizirik, Ch.-Ch. Ho, L. Linden, J.E. Maldonado & R.K. Wayne. Phylogeny of the Procyonidae (Mammalia: Carnivora): Molecules, morphology and the Great American Interchange. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 43 (3), s. 1076–1095, 2007. DOI: 10.1016/j.ympev.2006.10.003. (ang.).

[mdd-10] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).

[12] Taxonomy: Bassaricyon – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-07-10]. (ang.).

[Willis&25-13] Willis i inni, Complete mitochondrial genomes of the Eastern lowland olingo (Bassaricyon alleni), ringtail (Bassariscus astutus), white-nosed coati (Nasua narica), and crab-eating raccoon (Procyon cancrivorus) elucidate the phylogeny of the Procyonidae, „Frontiers in Ecology and Evolution”, 13, 2025, s. 1518714 [dostęp 2025-08-03] (ang.).