Parasola

Parasolka
Ilustracja
Parasolka twardotrzonowa (Parasola conopilus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

kruchaweczkowate

Rodzaj

parasolka

Nazwa systematyczna
Parasola Redhead, Vilgalys & Hopple
Taxon 50(1): 235 (2001)
Typ nomenklatoryczny

Parasola plicatilis (Curtis) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001

Parasola auricoma

Parasola Redhead, Vilgalys & Hopple (parasolka) – rodzaj grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).

Charakterystyka

Małe grzyby saprotroficzne, często grzyby koprofilne, o kolorach od ochrowopomarańczowego do liliowego, w większości brązowawe. Pospolicie występują w zbiorowiskach trawiastych, m.in. na szlakach leśnych, niektóre gatunki np. parasolka delikatna, Parasola cuniculorum, okazjonalnie parasolka twardotrzonowa rosną na łajnie. Gatunki Parasola mają małe i głęboko rowkowane kapelusze. Różnią się od blisko spokrewnionych Coprinellus i Psathyrella całkowitym brakiem osłony, pilocystyd i kaulocystyd, chociaż P. conopilus, P. auricoma, P. setulosa oraz P. malakandensis mają szkieletocystydy. Owocniki Parasola nie rozpływają się po dojrzeniu, jak np. u Coprinus, ale jednak następuje częściowa destrukcja ich ciała. Bazydiospory są ciemne, zazwyczaj zaokrąglone, trójkątne, w kształcie serca lub jajowate z przeważnie ekscentrycznymi porami rostkowymi, czym różnią się od zwykle elipsoidalnych bazydiospor Coprinellus i Psathyrella. Badania filogenetyczne wykazały, że Parasola jest taksonem monofiletycznym.

Parasola charakteryzuje się brakiem resztek osłony. Rodzaj podzielono na dwie sekcje różniące się obecnością szkieletocystyd i szczecinek. Sekcja Auricomi ma takie szczecinki, a sekcja Parasola nie.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota.

Rodzaj Parasola utworzyli Scott Alan Redhead, Rytas J. Vilgalys i David Heinrich Hopple w 2001 r. Włączono wiele gatunków grzybów dawniej zaliczanych do rodzaju Psathyrella (kruchaweczka) i Coprinus (czernidłak). Gatunkiem typowym jest Parasola plicatilis (Curtis) Redhead, Vilgalys & Hopple 2001. Polską nazwę rodzaju nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego.

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe według Index Fungorum. Wykaz gatunków według W. Wojewody i innych. Nazwy polskie według W. Wojewody. Są już niespójne z aktualnym nazewnictwem naukowym (odnoszą się do rodzajów Coprinus lub Psathyrella). W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów zarekomendowała nowe nazwy (parasolka).

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2021-01-25] (ang.).
  2. 1 2 János Gergő Szarkándi, Geert Schmidt-Stohn, Bálint Dima, Shah Hussain, The genus Parasola. Phylogeny and the description of three new species, „Mycologia”, 109 (4), s. 1–10, DOI: 10.1080/00275514.2017.1386526 [dostęp 2023-10-26] (ang.).
  3. ↑ Parasola plicatilis [online], Mushroom Expert [dostęp 2021-01-25] (ang.).
  4. ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
  5. 1 2 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-17] (pol.).
  6. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2021-01-25] (ang.).
  7. ↑ Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 144–156, ISBN 83-89648-09-1.
  8. ↑ B. Gierczyk i inni, Rare species of Lepiota and related genera, „Acta Mycologica”, 46, 2011, s. 137–178 (ang.).