Poliaminy, poliaminy alifatyczne (PA) – związki organiczne o małej masie molowej, mające w swojej strukturze co najmniej dwie grupy aminowe−NH2. Część z nich występuje w komórkach zwierząt (w tym ludzi), roślin i bakterii i zaliczane są do amin biogennych np. kadaweryna, putrescyna, spermidyna. Poliaminy biorą udział w wielu biochemicznych procesach komórkowych, znajdując się w centrum przemian azotowych. Część badaczy przypisuje im rolę hormonów roślinnych i koenzymów.
W większych stężeniach występują w rozkładającej się materii organicznej, stąd nadano im nazwę "trupich jadów" (ptomainy). Dawniej uważano, że odpowiadają za toksyczność takiej materii, jednak w rzeczywistości odpowiadają za nią toksyczne produkty metabolizmu bakterii, zaś toksyczność samych poliamin jest umiarkowana, np. LD50 putrescyny wynosi 740 mg/kg dla szczura przy doustnym podaniu.
Fizjologiczna rola poliamin
Wysoki poziom poliamin występuje w tkankach charakteryzujących się wysoką intensywnością podziałów komórkowych. Najwyższy poziom obserwowano w komórkach pod koniec fazy G1. Prawdopodobnie związki te są niezbędne podczas replikacji DNA. Zarówno mutanty niemające zdolności syntezy poliamin, jak i rośliny potraktowane inhibitorami syntezy poliamin wykazują zahamowanie rozwoju. Poza wpływem na cykl komórkowy stwierdzono również udział PA reakcji na stres, starzeniu oraz regulacji tempa wzrostu i różnicowania się komórek.
Znaczne ilości PA występują w organach młodych, a dodanie poliamin egzogennych może hamować starzenie się organów roślin. Stwierdzono również zaburzenia w morfogenezie u mutantów z defektami szlaków syntezy PA.
Synteza poliamin u roślin wyższych może przebiegać przy udziale dekarboksylazy argininy (ADC) albo dekarboksylazy ornityny (ODC), u niektórych roślin np. Arabidopsis thaliana występuje jedynie szlak ADC. Dla odmiany u większości grzybów stwierdzono występowanie jedynie szlaku ODC, jednak u niektórych gatunków grzybów patogennych dla roślin występują obie drogi syntezy PA.
Przypisy
↑P.N.P.N.MoschouP.N.P.N., J.J.WuJ.J., A.A.ConaA.A., P.P.TavladorakiP.P., R.R.AngeliniR.R., The polyamines and their catabolic products are significant players in the turnover of nitrogenous molecules in plants, „Journal of Experimental Botany”, 63 (14), 2012, s. 5003–5015, DOI:10.1093/jxb/ers202, ISSN0022-0957, PMID:22936828 [dostęp 2019-12-16].
↑RR.ScheuerRR., WW.RodelWW., Determination of biogenic-amines In Fermented meat-products, „Fleischwirtschaft”, 75 (1), 1995, s. 73-75.
↑H.Bae,SH.Kim,MS.Kim,RC.Sicheri inni.The drought response of Theobroma cacao (cacao) and the regulation of genes involved in polyamine biosynthesis by drought and other stresses.„Plant Physiol Biochem”.46(2),s.174-188,2008. DOI: 10.1016/j.plaphy.2007.10.014. PMID: 18042394.
↑S.Pandey,SA.Ranade,PK.Nagar,N.Kumar.Role of polyamines and ethylene as modulators of plant senescence.„J Biosci”.25(3),s.291-299,2000. DOI: 10.1007/BF02703938. PMID: 11022232.
123AW.Galston.Polyamines and the integrity of the plant body.„Acta Univ Agric Fac Agron”.33(3),s.115-119,1985. PMID: 11540939.
↑ColinC.HanfreyColinC., SusanneS.SommerSusanneS., Melinda J.M.J.MayerMelinda J.M.J., DanielD.BurtinDanielD., Anthony J.A.J.MichaelAnthony J.A.J., Arabidopsis polyamine biosynthesis: absence of ornithine decarboxylase and the mechanism of arginine decarboxylase activity, „The Plant Journal”, 27 (6), 2001, s. 551–560, DOI:10.1046/j.1365-313x.2001.01100.x, ISSN0960-7412 [dostęp 2019-12-09].