Poszyna

Poszyna
osada
Ilustracja
Ośrodek Hodowli Żubrów
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

wielicki

Gmina

Kłaj

Strefa numeracyjna

12

Kod pocztowy

32-014

Tablice rejestracyjne

KWI

SIMC

0321862

Położenie na mapie gminy Kłaj
Mapa konturowa gminy Kłaj, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Poszyna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Poszyna”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Poszyna”
Położenie na mapie powiatu wielickiego
Mapa konturowa powiatu wielickiego, blisko prawej krawędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Poszyna”
Ziemia50°02′46″N 20°22′06″E/50,046111 20,368333

Poszyna – osada w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Kłaj, we wsi Kłaj. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Przepływa przez nią Traczówka.

Historia

Po raz pierwszy Poszyna wzmiankowana jest w 1365 r. jako leżąca w dobrach królewskich Niepołomice osada lub część lasu o nazwie Puszyna. W 1394 roku król Władysław Jagiełło zlecił wybudowanie w Poszynie budynku mieszkalnego i stajnię dla koni, a w 1420 roku w rozbudowanej osadzie istniała już królewska kwatera myśliwska. Korzystali z niej władcy przybywający na polowania z pobliskiego Krakowa. Miejsce to zaważyło na losach Jagiellonów i Polski. Z powodu epidemii, jaka panowała w Krakowie w 1527 r., Zygmunt I Stary wraz z małżonką przybyli do Niepołomic. Czas umilano sobie polowaniami. Podczas jednego niedźwiedź zaatakował królową Bonę, która spadła z konia i poroniła; dziecku nadano imię Olbracht. Jego zwłoki złożono w kaplicy zamkowej. W miejscu wypadku król polecił zbudować kaplicę, która nie zachowała się. Najprawdopodobniej była drewniana i miała kształt domkowy. Po śmierci Zygmunta I Starego ołowianą trumienkę z prochami dziecka przeniesiono do sarkofagu ojca podczas pogrzebu w lipcu 1548 roku.

Po przeniesieniu stolicy do Warszawy w Poszynie nadal urzędował zarządca królewskiej kwatery. Mieszkał w niewielkim parterowym domu drewnianym, nazywanym potocznie dworem lub dworkiem.

W pierwszej połowie XVIII wieku w pobliżu dworu były dwa stawy i istniał tartak, a prawdopodobnie także młyn, napędzany wodą z Traczówki. Traczem był wówczas Andrzej Bochenek, pochodzący z rodziny, która według tradycji otrzymała nadanie w Poszynie jeszcze za czasów króla Zygmunta Starego. Chłop Bochenek otrzymał to nadanie jako nagrodę za opiekę nad królową Boną po jej upadku z konia podczas polowania.

Obok tartaku znajdowały się inne zabudowania – dom, stajnia, stodoła i spichlerz z sieciarnią, w której przechowywano 45 sieci przeznaczonych do chwytania wilków. Rodzina Bochenków miała też położone na północ od Poszyny pole, obecnie znajdujące się na uroczysku leśnym Miastobór oraz prawo do wypasania bydła w puszczy. Lustracja Puszczy z 1736 roku podała: O ćwierć mile od Poszyny we śrzodku lasu w pewnym miejscu, miasto Bor nazywanym, jest duża sztuka zboża płotem ogrodzona, traczowi w Poszynie mieszkającemu należąca. Ten tracz od tej roli nic nie płaci, że mu ta rola jeszcze za xiążąt Ich MMościów Lubomirskich była nadana. Później cała zagroda Bochenków, pole i prawo do wypasania w puszczy przeszły do rodziny Porębskich i Grzybowskich. W czasie II wojny światowej gospodarujący tu Porębscy zostali wysiedleni przez Niemców. Do dzisiaj na polanie Poszyna stoi ich opuszczony dom mieszkalny, budynek gospodarczy i studnia. Na miejscu dworku myśliwskiego w XIX wieku wybudowano leśniczówkę, a w roku 1936 obok niej uruchomiono istniejący do dziś Ośrodek Hodowli Żubrów. Po powojennej reaktywacji Ośrodka jego kierownicy mieszkali w Poszynie.

We wrześniu 1939 w pobliżu Poszyny batalion 156 Pułku Piechoty stoczył walkę z oddziałami niemieckimi, wskutek czego został całkowicie rozbity.

Poszyna obecnia

Do Poszyny dochodzi Królewska Droga, Żubrostrada i droga biegnąca na południe wzdłuż Traczówki. Stara leśniczówka spaliła się w styczniu 1981 roku, a na jej miejscu jeszcze w tym samym roku wybudowano istniejący obecnie dom wielorodzinny. W Poszynie nadal działa zachowawczy Ośrodek Hodowli Żubrów. W 2023 r. w hodowli było 16 żubrów, ale liczba ta ciągle zmienia się, gdyż ciągle rodzą się nowe żubry, a niektóre wysyłane są w różne rejony Polski i Europy. Hodowla jest ogrodzona i zamknięta i nie można jej zwiedzać. W pobliżu ogrodzenia wykonano podest do obserwacji terenu hodowli. W jego pobliżu są dwa kamienie pamiątkowe. Odsłonięty w 2006 roku, upamiętnia Tadeusza Jarząbka, Nadleśniczego Nadleśnictwa Niepołomice w latach 1953–1987. Drugi, odsłonięty w roku 2009, poświęcony jest Stanisławowi Majewskiemu, Dyrektorowi Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w Krakowie w latach 1974–1991.

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 109085.
  2. ↑ GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  3. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
  4. 1 2 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2026-10-05].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Piotr Rachowski, Puszcza Niepołomicka, część pierwsza [online], Kultura w lesie [dostęp 2026-09-27].
  6. ↑ Hołd pruski i jego ocena [online], Zintegrowana Platforma Edukacyjna [dostęp 2026-08-31].
  7. ↑ Olbracht Jagiellończyk [online], eniepolomice.pl [dostęp 2026-08-31].
  8. ↑ Julian Zinkow, Wokół Niepołomic i Puszczy Niepołomickiej, wyd. 2 zaktual. i uzup., Niepołomice: Urząd Miasta i Gminy w Niepołomicach, 2009, s. 286, ISBN 978-83-926652-2-9.
  9. ↑ Na podstawie tablicy informacyjnej zamontowanej na podeście obserwacyjnym.