Prosionek pospolity

Prosionek pospolity
	Trachelipus rathkii
	(Brandt, 1833)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	skorupiaki
Gromada	pancerzowce
Rząd	równonogi
Podrząd	Oniscidea
Rodzina	Trachelipodidae
Rodzaj	Trachelipus
Gatunek	prosionek pospolity
Synonimy
	Trachelipus rathkei (Brandt, 1833)
	Trachelipus rathkei (Brandt, 1833)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Prosionek pospolity (Trachelipus rathkii) – gatunek lądowego skorupiaka z rzędu równonogów i rodziny Trachelipodidae.

Opis

Prosionek pospolity osiąga długość do 15 mm.

Grzbiet tego skorupiaka pokryty jest ciemnobrązowym, czerwonawo brązowym i brązowym wzorem, usiany niskimi guzkami. Ponadto epimery, czyli boczne przedłużenia tergitów (płytek grzbietowych) mają u nasady jasnobrązowe lub prawie białe plamy zlewające się w przerywaną linię po każdej stronie grzbietu.

Przednia krawędź głowy (a dokładnie głowotułowia, cefalotoraksu) jest szeroka i wypukła, po obydwu bokach tworzy wyraźny płat między okiem a podstawą czułka. Biczyk (flagellum) czułków II pary, czyli ich końcowy odcinek, zbudowany jest z 2 segmentów. Na głowie znajdują się oczy złożone.

Szerokość na granicy pereonu (tułowia, toraksu) i pleonu (odwłoka, abdomenu) zmniejsza się stopniowo, nie gwałtownie. Skorupiak ten ma 5 par płuc pleopodialnych widocznych jako pogrubione białe łatki, czyli we wszystkich parach pleopodiów (wyrostków na spodzie odwłoka). Ostatnim widocznym segmentem pleonu jest pleotelson, będący tak naprawdę połączeniem ostatniego segmentu i telsonu. Ma on parę uropodiów (odnóży ogonowych). Wystają one poza pleotelson i obrys ciała.

Siedlisko

Prosionek pospolity jest gatunkiem eurytopowym. Występuje w środowisku od wysokiej do niskiej wilgotności. Do tego drugiego przystosował się jako jeden z nielicznych równonogów (obok np. Armadillidium vulgare). Występuje na otwartej przestrzeni oraz w lasach, w ściółce, pod kamieniami, leżącymi pniami, pod korą stojących martwych drzew.

Występowanie

Prosionek pospolity jest gatunkiem kosmopolitycznym, szeroko rozpowszechnionym w Europie z wyjątkiem Strefy Śródziemnomorskiej, w której być może nie występuje zupełnie, zasiedla również Amerykę Północną, gdzie został introdukowany.

W Polsce jest jednym z najczęściej spotykanych gatunków równonogów.

Zobacz też

Lądowe pancerzowce Polski - lista

Przypisy

1 2 3 4 Trachelipus rathkii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Aleksander Bielecki, Alicja Boroń, Janina Dziekońska-Rynko, Dorota Juchno, Karol Komosiński, Robert Krupa, Jolanta Szlachciak: Różnorodność i taksonomia zwierząt. Redakcja: Alicja Boroń, Jolanta Szlachciak, Rysunki i tablice: Sebastian Górzkowski, Andrzej Koryzno i Małgorzata Tanajewska. Wyd. I. T. 2: Przewodnik terenowy do rozpoznawania wybranych krajowych taksonów zwierząt. Olsztyn: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; Wydawnictwo Mantis, Olsztyn, 2013. ISBN 978-83-62860-25-8. [dostęp 2020-02-18].
1 2 3 4 5 6 Jeffrey W. Shultz. A guide to the identification of the terrestrial Isopoda of Maryland, U.S.A. (Crustacea). „ZooKeys”. 801, s. 207–228, 2018. DOI: 10.3897/zookeys.801.24146. [dostęp 2019-09-10]. (ang.). (PDF)
↑ Mieczysław Górny, Andrzej Kaczanowski, Janina Kaczanowska, Jerzy Prószyński, Jan Maciej Rembiszewski, Mirosław Stankiewicz, Wojciech Staręga, Teresa Sulgostowska, Zuzanna Stromenger, Tomasz Umiński, Ludwik Żmudziński: Bezkręgowce. Zbigniew Chrzanowski (red.). Wyd. I. Warszawa: PW Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
1 2 3 4 5 Nicolae Tomescu, Lucian Alexandru Teodor, Sára Ferenti, Severus-Daniel Covaciu-Marcov. Trachelipus species (Crustacea, Isopoda, Oniscidea) in Romanian fauna: morphology, ecology, and geographic distribution. „North-Western Journal of Zoology”. 11 (Supplement 1), s. 1–106, 2015. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).
1 2 3 4 Wojciech Jędryczkowski. Isopods (Isopoda) of Warsaw and Mazovia. „Memorabilia Zoologica”. 34, s. 79–86, 1981. Polska Akademia Nauk; Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).
↑ Wojciech Jędryczkowski. Stonogi (Isopoda, Oniscoidea) Roztocza. „Fragmenta Faunistica”. 37 (3), s. 115–119, 1994-12-31. Polska Akademia Nauk; Muzeum i Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).
↑ Wojciech B. Jędryczkowski. Równonogi (Isopoda) i krocionogi (Diplopoda) rezerwatu „Las Bielański” w Warszawie. „Fragmenta Faunistica”. 29 (6), s. 85–91, 1985-01-15. Polska Akademia Nauk; Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-10].

[itis-1] 1 2 3 4 Trachelipus rathkii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Bielecki13-2] Aleksander Bielecki, Alicja Boroń, Janina Dziekońska-Rynko, Dorota Juchno, Karol Komosiński, Robert Krupa, Jolanta Szlachciak: Różnorodność i taksonomia zwierząt. Redakcja: Alicja Boroń, Jolanta Szlachciak, Rysunki i tablice: Sebastian Górzkowski, Andrzej Koryzno i Małgorzata Tanajewska. Wyd. I. T. 2: Przewodnik terenowy do rozpoznawania wybranych krajowych taksonów zwierząt. Olsztyn: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; Wydawnictwo Mantis, Olsztyn, 2013. ISBN 978-83-62860-25-8. [dostęp 2020-02-18].

[Shultz18-3] 1 2 3 4 5 6 Jeffrey W. Shultz. A guide to the identification of the terrestrial Isopoda of Maryland, U.S.A. (Crustacea). „ZooKeys”. 801, s. 207–228, 2018. DOI: 10.3897/zookeys.801.24146. [dostęp 2019-09-10]. (ang.). (PDF)

[mszB1976-4] Mieczysław Górny, Andrzej Kaczanowski, Janina Kaczanowska, Jerzy Prószyński, Jan Maciej Rembiszewski, Mirosław Stankiewicz, Wojciech Staręga, Teresa Sulgostowska, Zuzanna Stromenger, Tomasz Umiński, Ludwik Żmudziński: Bezkręgowce. Zbigniew Chrzanowski (red.). Wyd. I. Warszawa: PW Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.

[Tomescu-5] 1 2 3 4 5 Nicolae Tomescu, Lucian Alexandru Teodor, Sára Ferenti, Severus-Daniel Covaciu-Marcov. Trachelipus species (Crustacea, Isopoda, Oniscidea) in Romanian fauna: morphology, ecology, and geographic distribution. „North-Western Journal of Zoology”. 11 (Supplement 1), s. 1–106, 2015. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).

[Jedryczkowski81-6] 1 2 3 4 Wojciech Jędryczkowski. Isopods (Isopoda) of Warsaw and Mazovia. „Memorabilia Zoologica”. 34, s. 79–86, 1981. Polska Akademia Nauk; Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).

[Jedryczkowski94-7] Wojciech Jędryczkowski. Stonogi (Isopoda, Oniscoidea) Roztocza. „Fragmenta Faunistica”. 37 (3), s. 115–119, 1994-12-31. Polska Akademia Nauk; Muzeum i Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-14]. (ang.).

[Jedryczkowski85-8] Wojciech B. Jędryczkowski. Równonogi (Isopoda) i krocionogi (Diplopoda) rezerwatu „Las Bielański” w Warszawie. „Fragmenta Faunistica”. 29 (6), s. 85–91, 1985-01-15. Polska Akademia Nauk; Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-10].