| Ptilodactyla | |||
| Illiger, 1807 | |||
| Okres istnienia: eocen–dziś | |||
.png) Ptilodactyla exotica | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
Ptilodactyla | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Ptilodactyla elaterina Illiger, 1807 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Ptilodactyla – rodzaj chrząszczy z rodziny Ptilodactylidae i podrodziny Ptilodactylinae. Obejmuje 43 opisane gatunki.
Chrząszcze o ciele wydłużonym, pozbawionym owłosienia hydrofobowego.
Poprzeczna, niezbyt mocno ku dołowi pochylona głowa ma wykształconą listewkę potyliczną. Dobrze wykształcone żuwaczki mają więcej niż jeden ząb wierzchołkowy i rozwinięte mole. Czteroczłonowe głaszczki szczękowe mają człon ostatni walcowaty do siekierowatego. Bródka nie wchodzi w wykrojenie przedpiersia.
Przedplecze ma boczne żeberka krawędziowe niepełne lub całkiem zanikłe, tylną krawędź powrębianą, a wyrostki notalne wydłużone. Tarczka ma kształt trójkątny. Pokrywy są pozbawione wzoru barwnego, wielokrotnie dłuższe od przedplecza, całobrzegie, na szczycie wspólnie zaokrąglone, o w pełni wykształconych podgięciach. Użyłkowanie tylnego skrzydła cechuje się bliższym końcem komórki radialnej zaostrzonym, co najwyżej czterema żyłkami za żyłką kubitalną i brakiem komórki analnej. Przedpiersie ma przedni brzeg niewysunięty w przód. Panewki przednich bioder są od boków zamknięte, a ich krętarzyki całkiem zasłonięte przez tylne wypustki przedpiersia stykające się z hypomerami. Wyrostek międzybiodrowy przedpiersia łączy się z jamką w śródpiersiu. Zapiersie ma co najwyżej szczątkowo wykształcony szew poprzeczny. Widełki sternalne zatułowia mają krótki lub całkiem zanikły wyrostek przedni. Tylne biodra cechują się dobrze rozwiniętymi płytkami biodrowymi. Przynajmniej jedna para odnóży ma powiększone ostrogi wierzchołkowe goleni. Stopy są pięcioczłonowe, o członie czwartym co najwyżej nieznacznie pomniejszonym, empodium silnie uwstecznionym, a pazurkach wciętych lub uzębionych, ale nigdy grzebykowanych.
Pierwszy z widocznych sternitów odwłoka wypuszcza ku przodowi dobrze rozwinięty wyrostek międzybiodrowy. Przetchlinki na ósmym segmencie są uwstecznione do formy niefunkcjonalnej lub całkiem zanikłe. Samiec ma tergit dziewiąty całobrzegi i niezlany z dziesiątym, a sternit dziewiąty wydłużony. Edeagus cechuje się symetryczną fallobazą i jednopłatowym prąciem. Samica ma spiculum ventrale z jedną lub dwiema parami wyrostków. Pokładełko cechuje się niepodzielonym gonokoksytem i brakiem gonostylików.
Larwy przechodzą rozwój w wilgotnej glebie i ściółce. Żerują na martwej materii roślinnej (saprofitofagi). Część gatunków podawana była jako szkodniki korzeniowe, jednak dokładniejsze obserwacje wskazują, że zgryzane są przez larwy tylko martwe elementy korzeni.
Przedstawiciele rodzaju zamieszkują strefę tropikalną i subtropikalną obu półkul, ponadto zawlekani są z roślinami doniczkowymi do strefy umiarkowanej. W Polsce w latach 2024–2025 wykryto P. exotica, jako jedynego w tym kraju przedstawiciela rodziny.
Rodzaj ten wprowadzony został w 1807 roku przez Johanna K.W. Illigera. Gatunkiem typowym została P. elaterina opisana w tej samej publikacji. Opisu larw i poczwarek jako pierwsi dokonali Cleide Costa i współpracownicy w 1988 roku.
Do rodzaju zalicza się 43 opisane gatunki:
Zapis kopalny rodzaju obejmuje dwa eoceńskie gatunki, Ptilodactyla eocenica i Ptilodactyla odnosum.
