Redvers Buller

Redvers Buller
Ilustracja
Portret
generał
Pełne imię i nazwisko

Redvers Henry Buller

Data i miejsce urodzenia

7 grudnia 1839
Crediton

Data i miejsce śmierci

2 czerwca 1908
Crediton

Przebieg służby
Lata służby

1858–1901

Siły zbrojne

 British Army

Główne wojny i bitwy

II wojna burska

Odznaczenia

Redvers Buller (ur. 7 grudnia 1839 w Crediton, zm. 2 czerwca 1908 tamże) – brytyjski generał, uczestnik licznych wojen kolonialnych; głównodowodzący wojskami brytyjskimi we wstępnej fazie II wojny burskiej (1899).

Życiorys

Młodość i początki kariery wojskowej (1839–1878)

Rodzinna posiadłość Bullera, Downes(inne języki) na akwareli z 1797

Syn parlamentarzysty Jamesa Wentwortha Bullera(inne języki) i Charlotte Howard, bratanicy Bernarda Howarda, księcia Norfolku(inne języki). Przyszedł na świat w rodzinnej posiadłości Downes(inne języki), koło miasta Crediton, w hrabstwie Devon.

Odbył edukację w Eton College. Jako drugi pod względem starszeństwa syn w rodzinie, miał niewielkie szanse na odziedziczenie majątku rodzinnego, toteż obrano dla niego karierę wojskową. Do armii wstąpił 23 maja 1858 roku, poprzez zakup stopnia oficerskiego(inne języki), jako chorąży w 60. Pułku Strzelców(inne języki) (60th Rifles, znanym jako King's Royal Rifle Corps). Wraz z 2. batalionem stacjonował w Waranasi (Benares), w Indiach Brytyjskich. W 1860 roku jego oddział został wysłany do Chin, w związku z II wojną opiumową, jednak nie wziął udziału w walkach.

Po zakupie stopnia porucznika 9 grudnia 1862 roku, wysłany został z 4. batalionem do Kanady. Został tam adiutantem dowodzącego batalionem pułkownika Roberta Hawley’a. Do Anglii powrócił w 1869 roku. Wkrótce jednak, po nabyciu 28 maja 1870 roku rangi kapitana, raz jeszcze służył w Kanadzie, w 1. batalionie. Jednostka wzięła udział w ekspedycji(inne języki) pod dowództwem pułkownika Garneta Wolseley’a, której zadaniem było zdławienie rebelii nad Red River, na terenie obecnej Manitoby. Buller wykazał się wówczas nadzwyczajną siłą. Zgodnie z anegdotą, gdy wyprawa przemierzała drogą lądową kanadyjski interior, Buller jako jedyny był w stanie samodzielnie przenieść na plecach 100-funtową beczkę z wieprzowiną. Jego działania podczas ekspedycji zwróciły uwagę Wolseley’a; Buller należał w kolejnych latach do grona blisko współpracujących z nim oficerów (tzw. krąg Wolseley’a(inne języki)).

Za namową Wolseley’a w 1871 roku Buller wstąpił do uczelni sztabowej Staff College(inne języki) w Camberley. Opuścił ją przed ukończeniem kursu, by wstąpić do sztabu Wolseley’a, który objął dowodzenie nad wojskami brytyjskimi w wojnie z Aszanti, na terenie obecnej Ghany. Bullerowi powierzono działalność wywiadowczą. Kierował grupą tubylczych zwiadowców podczas bitwy o Kumasi(inne języki). Został lekko raniony podczas bitwy pod Ordashu(inne języki), doznał napadu gorączki. Za zasługi w 1874 roku uzyskał awans na majora i został mianowany towarzyszem Orderu Łaźni.

W 1874 roku, po śmierci starszego brata, odziedziczył majątek rodzinny, w skład którego wchodziło 5000 akrów (ok. 2000 hektarów) ziemi w Devonie i Kornwalii. W latach 1874–1878 służył jako oficer sztabowy w Ministerstwie Wojny (War Office).

Wojny w Afryce (1878–1886)

Redvers Buller (ok. 1882)
Buller podczas zwiadu pod El-Teb, rycina z 1884

W 1878 roku został oddelegowany do służby u boku generała Frederica Thesigera na czas wojny z ludem Xhosa na rubieży Kolonii Przylądkowej. Powierzono mu dowodzenie nad oddziałem kawalerii Frontier Light Horse(inne języki). Jeszcze w tym samym roku awansowany na podpułkownika, za zasługi jego nazwisko zostało odnotowane w sprawozdaniu dla naczelnego dowództwa (Mentioned in Despatches). W 1879 roku wziął udział w wojnie z Zulusami. Jego oddział przydzielony został do 4. kolumny, którą dowodził pułkownik Evelyn Wood(inne języki). W ramach działań zaczepnych 28 marca oddziały kierowane przez Wooda i Bullera (pod jego dowództwem ok. 400 kawalerzystów i 300 rdzennych żołnierzy afrykańskich) zajęły pozycje na płaskowyżu Hlobane. Niespodziewanie dla Brytyjczyków w stronę płaskowyżu skierował się przytłaczający liczebnie główny korpus zuluski. W pospiesznym odwrocie, utrudnionym przez strome zbocza, zginęło blisko 100 żołnierzy brytyjskich. Wśród poległych znalazło się wielu członków 30-osobowego oddziału kawalerii omyłkowo wysłanego przez Bullera wprost na nacierających Zulusów. Sam Buller wsławił się podczas bitwy, ratując trzech żołnierzy, za co odznaczony został Krzyżem Wiktorii. Wojska zuluskie zostały wkrótce zdziesiątkowane podczas bitwy pod Kambulą(inne języki). Buller towarzyszył Woodowi w dalszych działaniach zbrojnych aż po kulminacyjną bitwę pod Ulundi. Jego dokonania podczas wojny zuluskiej zyskały rozgłos w brytyjskiej prasie, która ochrzciła go mianem „Bayarda Południowej Afryki”, w nawiązaniu do słynnego średniowiecznego rycerza.

Wyczerpany wojną Buller powrócił w 1879 roku do kraju, gdzie uzyskał awans na pułkownika i został mianowany adiutantem królowej Wiktorii. Został też mianowany towarzyszem Orderu św. Michała i św. Jerzego. W 1881 roku powrócił do Afryki Południowej, jako szef sztabu u boku Wooda, który został głównodowodzącym wojsk brytyjskich w Natalu. Z nadaniem stanowiska wiązało się nadanie Bullerowi tymczasowego stopnia generała majora.

Podczas kilkumiesięcznego pobytu w Anglii (1881–1882) Buller poślubił Audrey Howard, córkę Johna Townshenda, markiza Townshend(inne języki), a wdowę po swoim kuzynie. Tuż po przedwcześnie zakończonym miesiącu miodowym Buller przybył 1 września 1882 roku do Egiptu, gdzie trwała brytyjska interwencja przeciw powstaniu Ahmada Urabiego. Przybywszy do Aleksandrii, zgodnie z życzeniem Wolseley’a, Buller objął kierownictwo nad wywiadem. Kilka dni później przeprowadził rozpoznanie pozycji nieprzyjaciela pod Tel-el-Kebir, następnie wziął udział w rozegranej tam bitwie. Powrócił do kraju w październiku 1882 roku. Wkrótce później został kawalerem komandorem Orderu św. Michała i św. Jerzego, awansował w strukturach sztabu Ministerstwa Wojny.

W lutym 1884 roku przybył do Sawakinu w Sudanie (de iure pod panowaniem egipskim), gdzie objął dowództwo nad 1. Brygadą Piechoty, która brała udział w ekspedycji(inne języki) skierowanej przeciw powstaniu mahdystów. Głównodowodzącym wyprawy był Gerald Graham(inne języki), Buller z racji pełnionej funkcji był drugi w hierarchii. Wziął udział w bitwach pod El-Teb (29 lutego) i pod Tamai(inne języki) (13 marca). Za zasługi otrzymał awans na generała majora. 26 sierpnia 1884 roku w roli szefa sztabu dołączył do ekspedycji wzdłuż Nilu(inne języki), która miała przybyć z odsieczą do obleganego przez mahdystów Chartumu, gdzie znajdował się egipski garnizon z generałem Charlesem Gordonem na czele. Wyprawa nie osiągnęła celu na czas, miasto upadło. Ciąg nieporozumień oraz problemy w komunikacji, wynikające m.in. ze skali operacji (do pokonania był dystans około 2700 km), zaszkodziły dotychczas serdecznym stosunkom między Bullerem i Wolseley’em. Za zaangażowanie w Egipcie i Sudanie Buller został kawalerem komandorem Orderu Łaźni.

Służba w kraju (1886–1898)

Buller z żoną

W sierpniu 1886 roku oddelegowany został przez rząd brytyjski do Irlandii, ogarniętej niepokojami społecznymi, gdzie objął cywilną funkcję komisarza nadzorującego działania policji w hrabstwach Kerry i Clare. W listopadzie tego samego roku mianowany został podsekretarzem ds. Irlandii(inne języki) (Under-Secretary for Ireland) oraz członkiem Tajnej Rady Irlandii(inne języki) (Privy Council in Ireland). W 1887 roku powrócił do Anglii, gdzie służył w sztabie przy Ministerstwie Wojny. W latach 1887–1890 pełnił funkcję kwatermistrza generalnego(inne języki) (Quartermaster-General to the Forces), a w latach 1890–1897 adiutanta generalnego(inne języki) (Adjutant-General to the Forces). W 1891 roku otrzymał stopień generała porucznika, zaś w 1896 roku – generała. W 1894 roku został odznaczony krzyżem wielkim Orderu Łaźni.

W 1892 roku Buller otrzymał od sekretarza stanu ds. wojny Henry’ego Campbella-Bannermana propozycję objęcia pozycji naczelnego dowódcy wojsk brytyjskich w Indiach(inne języki) (Commander-in-Chief in India), jednak, niezainteresowany służbą w tym kraju, odmówił. Trzy lata później Campbell-Bannerman wytypował Bullera jako następcę księcia Jerzego Hanowerskiego na stanowisku naczelnego dowódcy armii (Commander-in-Chief). Buller wahał się z przyjęciem propozycji, uważając, że posada ta winna przypaść Garnetowi Wolseley’owi. Nim ją zaakceptował nastąpiła zmiana rządu. Nowy premier Robert Gascoyne-Cecil, lord Salisbury z Partii Konserwatywnej był nieprzychylny Bullerowi, prawdopodobnie ze względu na różnice światopoglądowe (Buller sympatyzował z odsuniętą od władzy Partią Liberalną). Ostatecznie naczelnym dowódcą został Wolseley. Wolseley uznał udział Bullera w rywalizacji o stanowisko naczelnego dowódcy za wyraz nielojalności i odtąd odnosił się do niego niechętnie. Sytuację dodatkowo komplikowała niechęć zarówno Bullera, jak i Wolseley’a, do nowego ministra wojny Henry’ego Petty’ego-Fitzmaurice’a, lorda Lansdowne’a.

II wojna burska i jej następstwa (1898–1908)

Buller ze swoimi oddziałami przekraczający Tugelę w lutym 1900, obraz Georgesa Scotta(inne języki), francuskiego korespondenta wojennego
Na karykaturze Vanity Fair z 1900 roku; trzeci z lewej, pośród innych generałów

W 1898 roku Buller został mianowany naczelnym dowódcą dowództwa armii w Aldershot(inne języki) (Aldershot Command), a rok później, w obliczu narastających napięć pomiędzy republikami burskimi a brytyjskimi koloniami w Afryce Południowej, naczelnym dowódcą wojsk brytyjskich w tamtym regionie(inne języki) (Commander-in-Chief in South Africa). Stało się tak, mimo że Buller nie miał doświadczenia w dowodzeniu większymi związkami taktycznymi (podlegał mu cały korpus). On sam wyraził w rozmowach z Lansdowne’em wątpliwości co do słuszności jego mianowania. Bez większego powodzenia nalegał na rząd brytyjski o podjęcie przygotowań do wojny, w szczególności wzmocnienie kontyngentu wojskowego stacjonującego w Afryce Południowej.

Buller przybył do Natalu 30 października 1899 roku, po wybuchu II wojny burskiej. Wojska burskie zdołały już oblec Kimberley(inne języki) i Mafeking, zbliżały się do Ladysmith. Na zachodzie, w Kolonii Przylądkowej wojska brytyjskie zostały pokonane w bitwach pod Stormbergiem(inne języki) (10 grudnia) i Magersfontein(inne języki) (11 grudnia). 15 grudnia pod Colenso, nieopodal Ladysmith, Buller podjął próbę frontalnego ataku na pozycje burskie, która zakończyła się decydującą porażką. Strona brytyjska odnotowała ponad 1100 zabitych i rannych. Pod wpływem wydarzeń ostatnich dni (on sam został trafiony odłamkiem pocisku), wysłał telegram do dowodzącego obroną Ladysmith generała pułkownika George’a White’a(inne języki), radząc poddanie miasta na możliwie korzystnych warunkach, zaś w wiadomości do Lansdowne’a sugerował „odpuszczenie sobie” jego obrony. Po odebraniu depeszy Lansdowne pozbawił Bullera stanowiska głównodowodzącego i powierzył je Frederickowi Robertsowi. Buller od tej pory dowodził jedynie wojskami na terenie Natalu. Dwie kolejne próby odsieczy dla Ladysmith pod jego dowództwem – pod Spion Kop (24 stycznia 1900) i pod Vaal Krantz(inne języki) (początek lutego) również zakończyły się upokarzającą dla Brytyjczyków porażką. Dopiero czwarte natarcie (bitwa na wzgórzach Tugela(inne języki)) doprowadziło do przerwania oblężenia 28 lutego. W kolejnych miesiącach oddziały pod dowództwem Bullera kontynuowały natarcie na północ, 4 lipca pod Balfour spotykając wojska dowodzone przez Robertsa, które prowadziły ofensywę od zachodu, przez terytorium Wolnego Państwa Oranii. 27 sierpnia Buller odnotował znaczące zwycięstwo pod Bergendalem(inne języki).

Wraz z zakończeniem regularnych działań zbrojnych Buller za zgodą Robertsa powrócił do Anglii 9 listopada 1900 roku. Spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem, został odznaczony krzyżem wielkim Orderu św. Michała i św. Jerzego. Ponownie objął kierownictwo nad dowództwem armii w Aldershot. W prasie spotkał się z zawziętą krytyką swojego dowodzenia podczas wojny ze strony Leo Amery’ego, korespondenta wojennego dziennika The Times. 10 października 1901 roku podczas bankietu w Londynie, sprowokowany, wygłosił nieplanowaną przemowę w swojej obronie, w szczególności tłumacząc się z telegramów, w których nawoływał do poddania Ladysmith. Publiczne wystąpienie Bullera stanowiło poważne naruszenie protokołów i stało się podstawą do zdymisjonowania go ze stanowisk dowódczych 21 października tego roku.

Ostatnie lata życia Buller spędził w rodzinnej posiadłości Downes. Reputacja Bullera została poważnie nadszarpnięta za sprawą opublikowanej przez Amery’ego wpływowej publikacji dokumentującej II wojnę burską – Times History of the War in South Africa. Mimo to miał wielu sympatyków w swoim najbliższym regionie, czego przejawem było odsłonięcie przedstawiającego go posągu w Exeterze w 1905 roku, którego budowa sfinansowana została ze składek tysięcy osób. Buller był obecny na ceremonii odsłonięcia. Cieszył się też uznaniem wielu podległych mu żołnierzy. W latach 70. XX wieku historiografia brytyjska zaczęła przychylniej oceniać dokonania Bullera. Zaczęły się wówczas pojawiać opinie, że był on wygodnym kozłem ofiarnym, a jego zdymisjonowanie pozwalało odwrócić uwagę od wielu uchybień w dowództwie armii.

Zmarł na raka pęcherzyka żółciowego i wątroby 2 czerwca 1908 roku, pochowany w rodzinnym Crediton.

Nagrody i odznaczenia

W mundurze z odznaczeniami

Upamiętnienie

Posąg konny przedstawiający Bullera w Exeterze

W Exeterze znajduje się przedstawiający Bullera posąg konny odsłonięty w 1905 roku. W tamtejszej katedrze znajduje się poświęcona mu tablica pamiątkowa. Upamiętniony jest też cenotafem w formie tumby w katedrze w Winchesterze oraz poprzez epitafium w kościele parafialnym w Crediton(inne języki).

Na jego cześć nazwane zostało kanadyjskie miasto Redvers, w prowincji Saskatchewan.

Uwagi

  1. ↑ Chorąży (ensign) to wówczas najniższy stopień oficerski w British Army.
  2. ↑ Około 45 kilogramów.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Ian F. W. Beckett: Buller, Sir Redvers Henry. [w:] Oxford Dictionary of National Biography [on-line]. Oxford University Press, 2008-01-03. [dostęp 2026-08-29]. (ang.).
  2. ↑ KwaZulu-Natal Branch Newsletter No. 509 July 2018. The South African Military History Society. [dostęp 2026-08-29]. (ang.).
  3. 1 2 Sir Redvers Buller, VC. Exeter Civic Society. [dostęp 2026-08-29]. (ang.).
  4. ↑ Remembering a local hero. Church Monuments Society. [dostęp 2026-08-29]. (ang.).
  5. ↑ Redvers. [w:] The Encyclopedia of Saskatchewan [on-line]. University of Regina. [dostęp 2026-08-29]. (ang.).