Richard Ryan

Richard M. Ryan
Ilustracja
Richard M. Ryan (2016)
Państwo działania

 Stany Zjednoczone

Data urodzenia

15 maja 1953

profesor
Specjalność: psychologia kliniczna, psychologia motywacji
Alma Mater

University of Connecticut, University of Rochester

psycholog, nauczyciel akademicki
Uczelnia

Australian Catholic University

Strona internetowa

Richard M. Ryan (Richard Michael Ryan, ur. 15 maja 1953) – amerykański psycholog kliniczny, badacz motywacji i nauczyciel akademicki. Profesor w Institute for Positive Psychology and Education na Australian Catholic University oraz emerytowany profesor psychologii na University of Rochester. Wspólnie z Edwardem L. Decim opracował teorię autodeterminacji (ang. self-determination theory, SDT), dotyczącą motywacji człowieka, rozwoju osobowości i dobrostanu psychicznego.

Wykształcenie i kariera naukowa

Ukończył studia licencjackie z filozofii na University of Connecticut. W 1981 roku uzyskał stopień doktora psychologii klinicznej na University of Rochester.

Związany zawodowo z University of Rochester, gdzie prowadził badania nad psychologią motywacji i osobowości. Od 2014 roku pracuje również w Institute for Positive Psychology and Education na Australian Catholic University. W 2025 roku otrzymał tytuł MacKillop Distinguished Professor, przyznany przez tę uczelnię za osiągnięcia akademickie.

Pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopisma naukowego „Motivation and Emotion”, a także redaktora współpracującego „Journal of Personality and Social Psychology”. Jest członkiem m.in. American Psychological Association oraz American Educational Research Association.

Działalność naukowa

Teoria autodeterminacji

Najważniejszym obszarem działalności naukowej Ryana jest teoria autodeterminacji, rozwijana wspólnie z Edwardem L. Decim od lat 80. XX wieku. Teoria zakłada, że dla prawidłowego funkcjonowania i dobrostanu psychicznego człowieka znaczenie ma zaspokajanie trzech podstawowych potrzeb psychologicznych: autonomii, kompetencji oraz relacji z innymi ludźmi.

W ramach teorii badacze rozróżnili motywację wewnętrzną i zewnętrzną, zwracając zarazem uwagę na różne stopnie autonomii regulacji zachowania. Motywacja wewnętrzna wiąże się z podejmowaniem aktywności ze względu na zainteresowanie lub satysfakcję wynikającą z samego jej wykonywania. Motywacja zewnętrzna odnosi się do działań podejmowanych ze względu na możliwe do wyodrębnienia rezultaty. Według tej koncepcji również motywacja zewnętrzna może mieć charakter względnie autonomiczny, jeżeli jednostka przyswoiła cele lub wartości związane z określonym zachowaniem.

Wyniki badań prowadzonych w ramach teorii autodeterminacji znalazły zastosowanie m.in. w psychologii edukacyjnej, psychologii pracy, ochronie zdrowia, sporcie oraz badaniach nad korzystaniem z gier komputerowych i środowisk wirtualnych.

Ryan jest autorem lub współautorem kilkuset publikacji naukowych dotyczących motywacji, osobowości i dobrostanu psychicznego. Współtworzył m.in. monografię Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior (1985) oraz Self-Determination Theory: Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness (2017).

Wyróżnienia

Za działalność naukową otrzymał m.in.:

Wybrane publikacje

Przypisy

  1. ↑ Richard M. Ryan. Research.com. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  2. ↑ Ryan, Richard M.. Library of Congress. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Professor Richard M. Ryan. acu.edu.au. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  4. 1 2 Self-determination theory: A quarter century of human motivation research. apa.org. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  5. ↑ About the Editor. academic.oup.com, 2019-08-12. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  6. 1 2 3 Richard M. Ryan. sas.rochester.edu. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  7. ↑ Richard M. Ryan, Edward L. Deci. Intrinsic and Extrinsic Motivations: Classic Definitions and New Directions. „Contemporary Educational Psychology”. 25 (1), s. 54–67, 2000. DOI: 10.1006/ceps.1999.1020. (ang.).
  8. ↑ University of Rochester Psychologist Awarded Honorary Membership. rochester.edu, 2008-08-11. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
  9. ↑ Award Laureates. scienceofmotivation.org. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).

Linki zewnętrzne