Robert Karger

Robert Karger

Robert Karger
Data i miejsce urodzenia	24 czerwca 1874 Wyszki, obecnie Polska
Data i miejsce śmierci	17 października 1946 Amecke
Dziedzina sztuki	poezja
Multimedia w Wikimedia Commons

Robert Karger (ur. 24 czerwca 1874 w Wyszkach, zm. 17 października 1946 w Amecke) – niemiecki poeta, główny przedstawiciel twórczości literackiej w dialekcie kłodzkim (Glätzisch Mundart).

Życiorys

Ukończył seminarium nauczycielskie w Bystrzycy Kłodzkiej, pracował jako nauczyciel na ziemi kłodzkiej i Górnym Śląsku. W latach 1923–1946 (aż do wysiedlenia) mieszkał w Nowej Rudzie.

W latach 1911–1942 był wraz z Augustem Walzelem redaktorem i wydawcą popularnego, ludowego kalendarza regionalnego „Guda Obend”, który przyczynił się do popularyzacji folkloru kłodzkiego i jego twórców.

Autor licznych wierszy, zarówno w literackim języku niemieckim, jak i w gwarze kłodzkiej.

Twórczość

Poezja

• Schniegläckla (Śnieżyczki, 1910),
• Marmelade (1917), Marjasonne. A Zoaspel Gedichta aus a Gleetscha Barja (Poranne słonko. Garść wierszy z kłodzkich gór, 1921),
• A holb Schook aale gleetsche Leutla (Pół kopy starych kłodczan, 1925),
• Pauerbrot (Chłopski chleb, 1929).
• Zbiór Bargloft (Górskie powietrze), przygotowany do druku i zawierający ponad 400 wierszy, zaginął w 1945.

Do kilku wierszy poety skomponowano muzykę np. Paul Elsner, Es lei ei a Barja (Wśród gór leży), Anton Günter Om’f Ufabänkla (Przy piecu, na ławeczce).

Sztuki

• Familie Knieckebään (1931),
• Lotterie und Liebe (1931),
• Zwee joste Poarla.
• Der Granzbook – najbardziej znana z jego sztuk została opracowana muzycznie przez Georga Hartmanna (prapremiera w 1924).

W latach 30. XX w. na łamach Guda Obend publikował artykuły prezentujące ideologię nazistowską, napisał także wiersz wychwalający führera.

Przypisy

Bibliografia

• Alois Bartsch: Die Mundart der Grafschatz Glatz, Marx Verlag, Leimen, 1980
• Robert Karger: A holb schook aale gleetsche Leutla, Marx Verlag, Leimen, 1993
• Robert Karger und die Glatzer Heimat, Marx Verlag, Leimen Heidelberg 1974
• Guda Obend, Verlag A. Walzels, Mittelwalde, 1911–1942
• Robert Karger
• Robert Karger, Strona hrabstwa kłodzkiego
• Janusz Kobryń, Zasłyszane – wyczytane – nieznane, „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”, nr 25/2008, Wydawnictwo „Brama”
• Antoni Matuszkiewicz, Małgorzata Staniak, hasło Robert Karger, Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, t. II s. 31, Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, Kłodzko-Nowa Ruda 2009.
• Groffschoaftersch Häämte; Der narsche Grofschoafter, Weinachta ei der Grofschoft Glootz, Marien- und Wallfahrtslieder in der Grafschaft Glatz Schlesien, Durch Glatzer Land. Mundart-Lieder-Musik. Heimatgruppe Grafschaft Glatz e.V Lüdenscheid (Mundartgruppe), 1978; płyty gramofonowe