S&P 500 (ang. Standard & Poor’s 500) – indeks giełdowy, w skład którego wchodzi 500 przedsiębiorstw o największej kapitalizacji, notowanych na New York Stock Exchange, NASDAQ i Cboe BZX Exchange. Są to głównie przedsiębiorstwa amerykańskie.
Indeks ten jest najbardziej znanym wskaźnikiem zarządzanym przez S&P Dow Jones Indices, spółkę joint venture, której większościowym właścicielem jest S&P Global, a jego składniki są wybierane przez komisję.
S&P 500 wchodzi w skład szerszego indeksu – S&P 1500 oraz S&P Global 1200. Indeks jest oznaczany wieloma różnymi symbolami, w tym ^GSPC. INX, $SPX w zależności od rynku lub witryny internetowej.

Historia indeksu S&P 500 sięga roku 1923 gdy firma Standard Statistics Company opracowała swój pierwszy indeks giełdowy pod nazwą Composite Index składający się z 233 amerykańskich przedsiębiorstw. Początkowo wartość spółek akcyjnych obliczana była w okresach tygodniowych. Zmiana częstotliwości nastąpiła w 1926 roku, kiedy to wyodrębniono 90 przedsiębiorstw przemysłowych, dla których przyjęto dzienną wycenę wartości.
W 1941 roku Standard Statistics Company połączyło się z wydawnictwem Poor’s Publishing tworząc agencję ratingową Standard&Poors, znaną dzisiaj pod skrótem S&P. Poor’s Publishing, którego założycielem był Henry Varnum Poor, w wyniku fuzji dostarczyło pogłębioną wiedzę z zakresu informacji finansowych i statystycznych na temat analizowanych przedsiębiorstw. Synergiczne połączenie odniosło skutek w postaci dwóch raportów: 90 przedsiębiorstw wycenianych w ujęciu dziennym oraz 423 przedsiębiorstw wycenianych w ujęciu tygodniowym.
4 marca 1957 roku portfolio zostało rozszerzone do 500 spółek i ten dzień uznaje się za oficjalną datę powstania Indeksu S&P500. Aktualnie indeks stanowi benchmark globalnego rynku akcji.
O wyborze spółek giełdowych wchodzących w skład indeksu S&P 500 decyduje Komitet Indeksowy, który stosuje ściśle określone kryteria wyboru. Warunkiem sine qua non zakwalifikowania przedsiębiorstwa do indeksu jest:
Od 2017 r. do indeksu nie są dodawane spółki posiadające dwie lub więcej klas akcji. W indeksie znajdują się dodane wcześniej przedsiębiorstwa posiadające dwie klasy akcji: Berkshire Hathaway, Alphabet, News Corporation.
Indeks rekonstruowany jest co kwartał. Przedsiębiorstwo niespełniające kryteriów zastępowane jest inną spółką. Od 1957 roku w składzie indeksu dokonano 186 zmian, tym samym sumarycznie na przestrzeni lat do indeksu zaliczono 686 przedsiębiorstw.
Przedsiębiorstwa wchodzące w skład indeksu S&P 500 stanowią około 80% kapitalizacji rynkowej spółek giełdowych w USA. Trzon dziesięciu składowych o największej wadze w indeksie tworzą: Nvidia Corp. (NVDA), Alphabet Inc. A. (GOOGL) oraz C. (GOOG), Apple Inc. (AAPL), Microsoft Corp. (MSFT), Amazon.com Inc. (AMZN), Broadcom (AVGO), Meta Platforms, Inc. A (META), Tesla (TSLA), Berkshire Hathaway B (BRKB) oraz Eli Lilly and Company (LLY).
Sektory przedsiębiorstw wchodzących w skład indeksu S&P 500 według kapitalizacji rynkowej:
Indeks S&P 500 ważony jest kapitalizacją rynkową, co oznacza, że o pozycji w rankingu decyduje nie tylko cena poszczególnych akcji, ale także ich liczba. W celu ustalenia kapitalizacji rynkowej spółki używa się wyłącznie akcji w wolnym obrocie. Udziały posiadane przez wewnętrznych akcjonariuszy, które nie są notowane publicznie są wyłączone z obliczeń.
Formuła do obliczenia wartości indeksu S&P 500:
gdzie:
– aktualna cena akcji poszczególnych spółek indeksu
– liczba akcji w wolnym obrocie poszczególnych spółek indeksu
– czynnik normalizujący
Kapitalizacja rynkowa każdej spółki jest obliczana poprzez pomnożenie liczby jej akcji przez ich aktualną cenę. Następnie sumuje się iloczyny wszystkich spółek wchodzących w skład indeksu i dzieli przez wartość dzielnika. Dzielnik ma zmienną wartość jest czynnikiem normalizującym, odgrywającym kluczową rolę w utrzymaniu spójności wartości indeksu S&P 500 niezależnie od działań korporacyjnych, takich jak dodatkowe emisje akcji, wykupy akcji, dywidendy specjalne, zmiany składników, oferty praw poboru i podziały spółek. Te działania mają wpływ na kapitalizację rynkową i w przeciwnym razie mogłyby zakłócić wzór obliczeniowy.
Każda spółka w indeksie S&P500 ma swoją własną wagę, uzyskaną przez podzielenie indywidualnej kapitalizacji rynkowej spółki przez całkowitą kapitalizację rynkową indeksu S&P 500. Tym samym wyceny największych spółek mają kluczowy wpływ na wartość i notowania indeksu.
Sam indeks S&P 500 jako taki nie może być przedmiotem handlu – jest to tylko określona wartość. W powiązaniu z indeksem tworzone są instrumenty finansowe, którymi handluje się na giełdach papierów wartościowych lub w obrocie pozagiełdowym na rynkach OTC instrumentów pochodnych. Inwestowanie w oparciu o indeks S&P 500 jest możliwe za pomocą takich instrumentów jak fundusze indeksowe, fundusze ETF, lokaty strukturyzowane, kontrakty różnicy kursowej.