Sabadyla

Sabadyla
	; Sabadyla lekarska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	liliowce
Rodzina	melantkowate
Rodzaj	sabadyla
	Nazwa systematyczna
	Schoenocaulon A. Gray; Ann. Lyceum Nat. Hist. New York 4: 127. 1837
	Typ nomenklatoryczny
	S. dubium (A. Michaux) Small
Synonimy
	Asagraea Lindl.; Sabadilla Brandt & Ratzeb.; Skoinolon Raf.;
	Asagraea Lindl.; Sabadilla Brandt & Ratzeb.; Skoinolon Raf.;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sabadyla (Schoenocaulon A.Gray) – rodzaj bylin należący do rodziny melantkowatych (Melanthiaceae). Obejmuje 26 gatunków występujących w Ameryce Północnej i Południowej, spośród których 22 są endemitami w Meksyku. Szerszy zasięg mają tylko dwa gatunki – sabadyla lekarska (Sch. officinale) i Sch. yucatanense rozpowszechnione prawdopodobnie w okresie prekolumbijskim ze względu na zastosowanie ich nasion w roli pestycydów. Przedstawiciele tego rodzaju wyróżniają się tworzeniem kłosokształtnych kwiatostanów.

Systematyka

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)

Rodzaj zaliczany jest do plemienia Melanthieae w rodzinie melantkowatych (Melanthiaceae), należącej do rzędu liliowców (Liliales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).

Wykaz gatunków

Schoenocaulon calcicola Greenm.
Schoenocaulon caricifolium (Schltdl.) A.Gray
Schoenocaulon comatum Brinker
Schoenocaulon conzattii Brinker
Schoenocaulon dubium (Michx.) Small
Schoenocaulon frameae Zomlefer & Judd
Schoenocaulon ghiesbreghtii Greenm.
Schoenocaulon ignigenum Frame
Schoenocaulon intermedium Baker
Schoenocaulon jaliscense Greenm.
Schoenocaulon macrocarpum Brinker
Schoenocaulon madidorum Frame
Schoenocaulon megarrhizum M.E.Jones
Schoenocaulon mortonii Brinker
Schoenocaulon oaxacense (Frame) Zomlefer & Judd
Schoenocaulon obtusum Brinker
Schoenocaulon officinale (Schltdl. & Cham.) A.Gray – sabadyla lekarska
Schoenocaulon pellucidum Frame
Schoenocaulon plumosum Frame
Schoenocaulon pringlei Greenm.
Schoenocaulon rzedowskii Frame
Schoenocaulon tenorioi Frame
Schoenocaulon tenue Brinker
Schoenocaulon tenuifolium (M.Martens & Galeotti) B.L.Rob. & Greenm.
Schoenocaulon texanum Scheele
Schoenocaulon tigrense Frame

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).
1 2 Schoenocaulon. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2017-10-20].
1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-24]. (ang.).
↑ Wendy B. Zomlefer, W. Mark Whitten, Norris H. Williams and Walter S. Judd. Infrageneric phylogeny of Schoenocaulon (Liliales: Melanthiaceae) with clarification of cryptic species based on ITS sequence data and geographical distribution. „American Journal of Botany”. 93, s. 1178–1192, 2006. DOI: 10.3732/ajb.93.8.1178.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).

[ing-3] 1 2 Schoenocaulon. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2017-10-20].

[kew-4] 1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-24]. (ang.).

[5] Wendy B. Zomlefer, W. Mark Whitten, Norris H. Williams and Walter S. Judd. Infrageneric phylogeny of Schoenocaulon (Liliales: Melanthiaceae) with clarification of cryptic species based on ITS sequence data and geographical distribution. „American Journal of Botany”. 93, s. 1178–1192, 2006. DOI: 10.3732/ajb.93.8.1178.