Salut 7

Salut 7
Ilustracja
Szkic stacji kosmicznej Salut 7 (z prawej) z przycumowanym statkiem Kosmos 1686
Inne nazwy

DOS 6

Indeks COSPAR

1982-033A

Państwo

 ZSRR

Rakieta nośna

Proton K

Miejsce startu

Bajkonur, Kazachska SRR

Orbita (docelowa, początkowa)
Perygeum

219 km

Apogeum

278 km

Okres obiegu

89,2 min

Nachylenie

51,6°

Czas trwania
Początek misji

19 kwietnia 1982 19:45 UTC

Powrót do atmosfery

7 lutego 1991

Wymiary
Wymiary

długość 14,4 m, rozpiętość paneli słonecznych 17,0 m

Masa całkowita

z paliwem 19 824 kg,
bez paliwa 18 624 kg

Salut 7 (DOS 6) – ostatnia załogowa stacja kosmiczna wysłana na orbitę w ramach programu Salut. Żywotność Saluta 6 trwała znacznie dłużej niż oczekiwali konstruktorzy bazy i znacznie wcześniej przygotowali następcę - Saluta 7.

Misja

Wkrótce po zakończeniu wypraw do bazy satelitarnej Salut 6, ale jeszcze przed zakończeniem jej istnienia, na orbitę została wprowadzona baza satelitarna Salut 7. Jej budowa i wyposażenie były podobne do Saluta 6. Stacja wystartowała z Ziemi 19 kwietnia 1982 roku. Początkowe parametry charakteryzujące jej orbitę to: perygeum 219 km, apogeum 278 km, nachylenie orbity 51,6° i okres orbitalny 89,2 min.

Budowa stacji

W konstrukcji bazy wprowadzono kolejne ulepszenia. Najważniejsze z nich to:

  1. zastosowanie w konstrukcji węzła cumowniczego elementów frezowanych zamiast spawanych
  2. zainstalowanie diafragram i zasłon na iluminatorach (dla zmniejszenia erozji ich zewnętrznych powierzchni)
  3. ulepszenie foteli roboczych
  4. zainstalowanie na zewnątrz luków wyjściowych uchwytów, poręczy i uchwytów po zewnętrznej stronie stacji
  5. zainstalowanie na płytach z fotoogniwami słonecznymi uchwytów umożliwiających zamontowanie dodatkowych sekcji baterii słonecznych.

Ulepszono urządzenia bazy, w tym skafandry. Pozwoliło to przedłużyć czas pobytu w otwartej przestrzeni kosmicznej z 3,5 do 5 godzin i ułatwiło wykonywanie prac na zewnątrz bazy. W stacji zainstalowano system precyzyjnej nawigacji Delta i system ostrzegania przeciwpożarowego Signal-B. Zwiększono wyposażenie naukowe: dodano piece Kristałł, Magma F i Korund, przeznaczone do doświadczeń z topieniem i uzyskiwaniem ultraczystych kryształów. Na pokładzie zainstalowano francuski aparat fotograficzny Piramig.

Loty stałych załóg

Loty załóg odwiedzających

Loty statków bezzałogowych

  • Progress 13 – start 23 maja 1982, połączenie z Salutem od 25 maja do 4 czerwca; 6 czerwca 1982 likwidacja w atmosferze,
  • Progress 14 – start 10 lipca 1982, połączenie z bazą od 12 lipca do 11 sierpnia; 13 sierpnia 1982 likwidacja,
  • Progress 15 – start 18 września 1982, przyłączenie do stacji 20 września, rozładunek do 14 października, likwidacja 16 października 1982
  • Progress 16 – start 31 października 1982, połączenie od 2 listopada do 13 grudnia, 14 grudnia zniszczenie w atmosferze
  • Kosmos 1443 (TKS-3) – start 2 marca 1983, cumowanie 10 marca. 14 sierpnia nastąpiło odłączenie od stacji, a 23 sierpnia 1983 jego lądownik powrócił na Ziemię z 350 kg ładunku.
  • Progress 17 – start 17 sierpnia 1983, połączenie z Salutem 19 sierpnia, wspólny lot do 17 września, 18 września 1983 likwidacja
  • Progress 18 – start 20 października 1983, połączenie od 22 października do 13 listopada, 16 listopada wtargnięcie do atmosfery i likwidacja
  • Progress 19 – start 21 lutego 1984, cumowanie do bazy 23 lutego. W dniu 25 i 26 lutego wykorzystany do podniesienia wysokości lotu Saluta 7 do wartości 305/327 km; odłączenie 31 marca i likwidacja 1 kwietnia 1984 roku,
  • Progress 20 – start 20 kwietnia 1984, lot z bazą do 6 maja. Korzystając z silników statku wykonano kolejną korektę parametrów orbity Saluta,
  • Progress 21 – start 8 maja 1984, odłączony 26 maja 1984 r.
  • Progress 22 – start 28 maja 1984, 30 maja połączenie z bazą i wspólny lot do 15 lipca. W tym czasie trzykrotnie wykorzystany do podniesienia Saluta na pułap 318/358 km. Po raz pierwszy odłączenie nastąpiło za pomocą sprężyn. Zanieczyszczanie spalinami powierzchni baterii słonecznych powodowało zmniejszenie ilości wytwarzanej energii elektrycznej,
  • Progress 23 – start 14 sierpnia 1984, połączenie z bazą od 16 do 26 sierpnia, kolejna korekta parametrów orbity do wartości 351/387 km, zniszczenie 28 sierpnia 1984
  • Progress 24 – start 21 czerwca 1985, 23 czerwca połączenie. W składzie kompleksu pozostał do 15 lipca 1985. Progress dostarczył dodatkowe panele z bateriami słonecznymi, które kosmonauci Władimir Dżanibekow i Wiktor Sawinych 2 sierpnia 1985 roku zamontowali na zewnątrz bazy satelitarnej na ostatniej, najtrudniej dostępnej płaszczyźnie.
  • Kosmos 1669 (zmodyfikowana wersja Progressa) – start 20 lipca 1985, 21 lipca przyłączony do Saluta od strony części przejściowej. Statek dostarczył nowe skafandry w których kosmonauci pracowali 2 sierpnia 1985. W dniu 28 sierpnia 1985 roku silnik rakietowy satelity został wykorzystany do przeprowadzenia korekty wysokości orbity. Następnego dnia odłączony i skierowany w dolne warstwy atmosfery.
  • Kosmos 1686 (TKS-4) – start 27 września 1985, przyłączenie do bazy 2 października od strony przejściowej. Po raz pierwszy cumowanie dokonano w obecności załogi. Lądownik tym razem nie był przeznaczony do powrotu na Ziemię, urządzono w nim stanowisko pracy kosmonauty-badacza. Kosmos 1686 dostarczył do stacji 5 ton ładunku (w tym 500 kg żywności i 500 kg wody), a w swych zbiornikach miał 3 tony paliwa. W dniach 19-22 sierpnia 1986 wykorzystany do podniesienia wysokości orbity do 492/474 km, (okres obiegu - 94 minuty)Był to prototyp dużego wojskowego załogowego statku kosmicznego, który miał być wykorzystywany jako statek dostawczy do wojskowej bazy satelitarnej typu Ałmaz.

Salut 7 w kulturze

W 2017 nakręcono rosyjski film Salut 7 opowiadający o misji ratunkowej Sojuz T-13. W 2018 roku w kwartalniku Fantastyka – wydanie specjalne ukazała się mikropowieść Bartka Biedrzyckiego zatytułowana Połowa nieba, oparta na wydarzeniach z misji ratunkowej na Salucie 7.

Koniec misji

Wysokość orbity w wyniku znacznie wyższej niż oczekiwano aktywności słonecznej uległa szybszemu niż to zakładano obniżeniu. Opuszczona baza satelitarna wraz z przycumowanym statkiem Kosmos 1686 weszła w dolne warstwy atmosfery 7 lutego 1991 o 03:25 UTC i uległa zniszczeniu nad Ameryką Południową w rejonie Argentyny; część odłamków spadła na powierzchnię Ziemi na terenie Argentyny i Chile.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Mark Wade: Salyut 7. Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2013-09-20]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Jacek Kruk. Epopeja Salutów. „Astronautyka”. 148 (6), s. 5-10, 1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. ISSN 0004-623X.
  3. ↑ Salut 7 w bazie Filmweb.
  4. ↑ Zimne światło gwiazd, [w:] Encyklopedia Fantastyki [online] [dostęp 2020-11-17].
  5. ↑ Salut-7 zakończył działalność. „Astronautyka”. 3-4, s. 28, 1991. ISSN 0004-623X. (pol.).
  6. ↑ Robert Christy: Annual Diaries: Events of 1991. Zarya. [dostęp 2013-09-20]. (ang.).

Bibliografia