Serau

Serau
	Capricornis
	W. Ogilby, 1837
	; Serau kędzierzawy (C. crispus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	parzystokopytne
Podrząd	przeżuwacze
Infrarząd	Pecora
Nadrodzina	Bovoidea
Rodzina	wołowate
Podrodzina	antylopy
Plemię	koziorożce
Rodzaj	serau
	Typ nomenklatoryczny
	Antilope thar B.H. Hodgson, 1831
Synonimy
	Capricornus: J.E. Gray, 1862; Nemotragus Heude, 1898; Capricornulus Heude, 1898; Lithotragus Heude, 1898; Austritragus Heude, 1898;
	Capricornus: J.E. Gray, 1862; Nemotragus Heude, 1898; Capricornulus Heude, 1898; Lithotragus Heude, 1898; Austritragus Heude, 1898;
Gatunki
	5 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	5 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Serau (Capricornis) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w górach Azji od Himalajów po Sumatrę oraz na Tajwanie i w Japonii.

Morfologia

Długość ciała 80–170 cm, długość ogona 6–16 cm, długość ucha 17–21 cm, wysokość w kłębie 50–100 cm; długość rogów 12–34 cm; masa ciała 18–160 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1837 roku irlandzki przyrodnik William Ogilby w artykule zatytułowanym O cechach rodzajowych przeżuwaczy, opublikowanym w czasopiśmie „Proceedings of the Zoological Society of London”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) Antilope thar B.H. Hodgson, 1831.

Etymologia

Capricornis (Capricornus): łac. capricornus ‘koziorożec’, od capra ‘koza’; cornu, cornus lub cornum, corni ‘róg’.
Nemotragus: łac. nemus, nemoris ‘las, gaj’, od gr. νεμος nemos ‘polana, pastwisko’, od νεμω nemō ‘pędzić na pastwisko’; τραγος tragos ‘kozioł’. Gatunek typowy: Heude wymienił sześć gatunków – Capricornis argyrochaetes Heude, 1888 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799), Capricornis cornutus Heude, 1894 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799), Capricornis erythropygius Heude, 1897 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799), Capricornis microdonticus Heude, 1898 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799), Capricornis platyrhinus Heude, 1897 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799) i Capricornis ungulosus Heude, 1894 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Capricornis erythropygius Heude, 1894 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799).
Capricornulus: rodzaj Capricornis Ogilby, 1837; łac. przyrostek zdrabniający -ulus. Gatunek typowy: Heude wymienił trzy gatunki – Antilope crispa Temminck, 1836, Capricornis pryerianus Heude, 1894 (= Antilope crispa Temminck, 1836) i Capricornulus saxicola Heude, 1898 (= Antilope crispa Temminck, 1836) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Antilope crispa Temminck., 1836.
Lithotragus: gr. λιθος lithos ‘kamień, skała’; τραγος tragos ‘kozioł’. Gatunek typowy: Heude wymienił pięć gatunków – Capricornis maritimus Heude, 1888, Capricornis benetianus Heude, 1894 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799), Capricornis berthetianus Heude, 1898 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799), Capricornis marcolinus Heude, 1897 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799) i Capricornis rocherianus Heude, 1894 (= Antilope sumatraensis Bechstein, 1799) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Capricornis maritimus Heude, 1888.
Austritragus: łac. auster, austri ‘południe’; gr. τραγος tragos ‘kozioł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Antilope sumatraensis Bechstein, 1799.

Podział systematyczny

W zależności od ujęcia systematycznego do rodzaju zalicza się 4 (C. crispus, C. rubidus, C. sumatraensis i C. swinhoei), 6 (C. crispus, C. milneedwardsii, C. rubidus, C. sumatraensis, C. swinhoei i C. thar) lub 7 (C. crispus, C. maritimus, C. milneedwardsii, C. rubidus, C. sumatraensis, C. swinhoei i C. thar) występujących współcześnie gatunków; tutaj klasyfikacja za Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023):

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Capricornis sumatrensis	(Bechstein, 1799)	serau białogrzywy	4 podgatunków	południowe zbocza Himalajów (północne Indie, Nepal, Bhutan i Bangladesz), na wschód do środkowej i południowo-wschodniej Chińskiej Republiki Ludowej, kontynentalna południowo-wschodnia Azja, północna i zachodnia Sumatra (góry Barisan); zakres wysokości: 0–3500 m n.p.m.	DC: 140–170 cm DO: 11–16 cm MC: 85–160 kg	VU
Capricornis rubidus	E. Blyth, 1863	serau rudy	gatunek monotypowy	północna (prawdopodobnie zachodnia) Mjanma, sąsiadujące wschodnie Indie i Chińska Republika Ludowa (Junnan); granice nieznane	DC: 140–155 cm DO: brak danych MC: brak danych	VU
Capricornis crispus	(Temminck, 1836)	serau kędzierzawy	gatunek monotypowy	endemit Japonii: Honsiu, Sikoku i Kiusiu; zakres wysokości: 0–2700 m n.p.m.	DC: brak danych DO: 6–8 cm MC: 31–48 kg	LC
Capricornis swinhoei	J.E. Gray, 1862	serau tajwański	gatunek monotypowy	endemit Tajwanu: stromy, górzysty teren w lasach; zakres wysokości: 200–3870 m n.p.m.	DC: 80–114 cm DO: 7–12 cm MC: 18–30 kg	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, VU – gatunek narażony.

Opisano również wymarły plejstoceński gatunek z Chińskiej Republiki Ludowej:

Capricornis kanjereus Colbert & Hooijer, 1953

Uwagi

1 2 Podgatunek C. sumatrensis.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Capricornis Ogilby, 1837.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 W. Ogilby. On the generic characters of Ruminants. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 4, s. 139, 1836. (ang.).
↑ J.E. Gray. Notice of a New „Wild Goat” (Capricornus Swinhoei) from the Island of Formosa. „The Annals and magazine of natural history”. Third series. 10, s. 320, 1862. (ang.).
1 2 3 Heude 1898 ↓, s. 13.
↑ Heude 1898 ↓, s. 14.
1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 183. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 5 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 368. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 C. Groves, D. Leslie, B. Huffman, R. Valdez, K. Habibi, P. Weinberg, J. Burton, P. Jarman & W. Robichaud: Family Bovidae (Hollow-horned Ruminants). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 747–749. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.).
1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Capricornis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-02]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 624. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
1 2 Palmer 1904 ↓, s. 158.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 452.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 379.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 130.
1 2 N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-21]. (ang.).
↑ Taxonomy Capricornis – Ganus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).
↑ E.H. Colbert & D.A. Hooijer. Pleistocene mammals from the limestone fissures of Szechwan, China. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 102, s. 127, 1953. (ang.).

Bibliografia

P.M. Heude. Capricornes de Moupin. „Mémoires concernant l’histoire naturelle de l’Empire chinois”. 4 (1), s. 1–14, 1898. (fr.).
T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[sum-2] 1 2 Podgatunek C. sumatrensis.

[3] Niepoprawna późniejsza pisownia Capricornis Ogilby, 1837.

[17] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Ogilby-1] 1 2 W. Ogilby. On the generic characters of Ruminants. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 4, s. 139, 1836. (ang.).

[Gray-4] J.E. Gray. Notice of a New „Wild Goat” (Capricornus Swinhoei) from the Island of Formosa. „The Annals and magazine of natural history”. Third series. 10, s. 320, 1862. (ang.).

[CITEREFHeude1898[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.c039703325&seq=21_13]-5] 1 2 3 Heude 1898 ↓, s. 13.

[CITEREFHeude1898[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.c039703325&seq=22_14]-6] Heude 1898 ↓, s. 14.

[miiz-7] 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 183. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[icmw-8] 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 368. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[hmw-9] 1 2 3 4 5 C. Groves, D. Leslie, B. Huffman, R. Valdez, K. Habibi, P. Weinberg, J. Burton, P. Jarman & W. Robichaud: Family Bovidae (Hollow-horned Ruminants). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 747–749. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-10] 1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Capricornis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-02]. (ang.).

[amw-11] 1 2 3 4 5 6 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 624. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655314_158]-12] 1 2 Palmer 1904 ↓, s. 158.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655608_452]-13] Palmer 1904 ↓, s. 452.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655535_379]-14] Palmer 1904 ↓, s. 379.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655286_130]-15] Palmer 1904 ↓, s. 130.

[mdd-16] 1 2 N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-21]. (ang.).

[18] Taxonomy Capricornis – Ganus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).

[col&hoo-19] E.H. Colbert & D.A. Hooijer. Pleistocene mammals from the limestone fissures of Szechwan, China. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 102, s. 127, 1953. (ang.).