Solwoliza

Solwoliza – reakcja chemiczna, w wyniku której dany związek chemiczny znajdujący się w roztworze reaguje z rozpuszczalnikiem (np. typu ROH), jonem lioniowym(inne języki) (odpowiednio ROH2+) lub jonem liatowym(inne języki) (odpowiednio RO−). Zazwyczaj termin ten odnosi się do reakcji, w których cząsteczka rozpuszczalnika działa jako czynnik nukleofilowy.

Reakcje solwolizy mają często nadawane szczegółowe nazwy pochodzące od reagującego rozpuszczalnika, np. woda – hydroliza, alkohol – alkoholiza, kwas octowy – acetoliza(inne języki).

Solwolizą określa się także reakcje w mieszaninie rozpuszczalników, pod warunkiem, że czynnik nukleofilowy występuje w środowisku reakcji w bardzo dużym nadmiarze w stosunku do głównego substratu, np. solwolizą nazywa się hydrolizę w układzie aceton – woda w stosunku 4:1.

Przykładem tego rodzaju reakcji jest np. hydroliza estru, która jest odwrotnością reakcji estryfikacji:

Kinetyka

W trakcie solwolizy stężenie rozpuszczalnika pozostaje praktycznie niezmienne. Pozwala to uprościć równanie kinetyczne opisujące rząd reakcji. Np. reakcja transestryfikacji jest reakcją drugiego rzędu:

RCOOR1 + R2OH ⇌ RCOOR2 + R1OH
szybkość = k2[RCOOR1][R2OH]

W przypadku prowadzenia reakcji w roztworze alkoholu R2OH:

[R2OH] = const

i reakcja staje się tzw. reakcją pseudopierwszego rzędu:

szybkość = k′1[RCOOR1]