Space Launch System

Space Launch System
Ilustracja
Start Artemis 1 (2022)
Producent

Boeing, United Launch Alliance, Orbital ATK, Aerojet Rocketdyne

Koszt opracowania

od 7 do 35 mld USD

Koszt wystrzelenia

2.5 mld USD

Data pierwszego startu

16 listopada 2022

Statystyki
Wszystkie starty

2 (Artemis I, Artemis II)

Zdolność wynoszenia

LEO: od 95 do 130 t

Wymiary
Długość

98 m

Średnica

8,4 m

Masa całkowita

2,610,000 kg kg

Ilość stopni

2 + 2 × SRB

Stopnie rakiety
Boostery

2 × pięciosegmentowe SRB

Stopień 1.

4 × RS-25D/E

Stopień 2.

1 × RL10B-2

Space Launch System (SLS) – super-ciężka rakieta nośna NASA jednorazowego użytku, mająca zastąpić wahadłowce kosmiczne STS oraz rakiety Ares I i Ares V, których użytek przewidywano w odwołanym programie Constellation. Przeznaczona jest do wynoszenia na orbitę 4-osobowego statku kosmicznego Orion w ramach programu Artemis. Po pierwszej wersji rakiety (Block 1) planowane było 5 dalszych, które miały za zadanie przenoszenie cięższych ładunków w misjach zarówno załogowych jak i bezzałogowych, jednak wszystkie z nich zostały odwołane. Podstawowym zadaniem SLS jest realizacja programów dalekiej eksploracji kosmosu, m.in. umożliwienie powrotu na Księżyc i budowy pierwszej bazy na jego powierzchni, oraz w dalszej przyszłości lotów załogowych na Marsa.

Ogólna koncepcja

W celu obniżenia kosztów i ułatwienia konstrukcji rakiety SLS korzystają ze znanych już i sprawdzonych w misjach silników RS-25, które początkowo powstały dla potrzeb wahadłowców programu Space Transportation System (STS). Pierwsze osiem misji programu Artemis ma również korzystać z bocznych rakiet dodatkowych używanych poprzednio także w STS.

Początkowo przewidywano trzy warianty drugiego stopnia: pierwszym wariantem był zmodyfikowany człon DCSS z rakiety Delta IV, wyposażony w silnik RL-10, drugi wariant to człon Exploration Upper Stage, który miał korzystać z czterech silników RL-10, a trzecim wariantem miało być Earth Departure Stage z trzema silnikami J-2X. Obecnie stosowany jest jedynie człon Interim Cryogenic Propulsion Stage (ICPS) oparty na DCSS - EUS i EDS zostały odwołane w roku 2026. W lutym 2026 roku NASA ogłosiło, że od misji Artemis IV SLS przejdzie na nowy człon drugiego stopnia - Centaur V. NASA rozważało również użytek SLS jako nośnika sond międzyplanetarnych, satelitów i teleskopów kosmicznych.

Schemat SLS z września 2011 r.

Kongres Stanów Zjednoczonych zarządził w roku 2011 opracowanie nowej platformy nośnej, która miała zastąpić wycofane z użytku wahadłowce STS oraz rakiety anulowanego programu Constellation. W lipcu tego samego roku NASA przedstawiła wstępną koncepcję rakiety nośnej oraz plan prac nad nią, natomiast 14 września został ukazany oficjalny schemat rakiety SLS. Ustalono następującą architekturę rakiety:

Różnice pomiędzy wersjami

Moment startu SLS podczas Artemis II

Program SLS zakładał 6 wersji rakiety, które miały być budowane wraz z rozwojem programu Artemis, kolejno zwiększających się w mocy udźwigu. Planowane były 3 rakiety na potrzeby misji załogowych, oraz 3 na potrzeby dostaw zasobów logistycznych na Księżyc. Na stan roku 2026 NASA nie planuje kontynuacji programu ponad Block 1.

Planowane wersje rakiety SLS
Wersja Pierwszy start Udźwig na Księżyc (t) 1. stopień 2. stopień Boostery
SLS Block 2 2022 >27 4 × RS-25E IPCS (1 × RL 10B) SRB
SLS Block 1 Cargo - >27 4 × RS-25E IPCS (1 × RL 10B) SRB
SLS Block 1B Crew - 38 4 × RS-25E EUS (4 × RL 10C) SRB
SLS Block 1B Cargo - 42 4 × RS-25E EUS (4 × RL 10C) SRB
SLS Block 2 Crew - 43 4 × RS-25E EUS (4 × RL 10C) BOLE
SLS Block 2 Cargo - 46 4 × RS-25E EUS (4 × RL 10C) BOLE
Statek kosmiczny Integrity (Orion) w trakcie misji Artemis II
Grafika NASA przedstawiająca wczesny etap kolonizacji księżyca, do której dąży program Artemis

Plan lotów

Misja Konfiguracja Załoga Data Cel
Artemis I Block I – 16 listopada 2022 Test statku Orion w konfiguracji bezzałogowej
Artemis II Block I 4 os. 1 kwietnia 2026 Pierwszy załogowy lot kapsuły Orion
Artemis III Block I 4 os. połowa 2027 Test dokowania statku Orion z lądownikami komercyjnymi Starship oraz Blue Moon na niskiej orbicie okołoziemskiej
Artemis IV Block IB 4 os. wrzesień 2028 Lot załogowy statku Orion w celu wylądowania na Księżycu
Artemis V Block IB 4 os. marzec 2030 Drugie lądowanie na Księżycu, rozpoczęcie prac prowadzących do utrzymania stałej ludzkiej obecności na powierzchni Księżyca

Według planu z 2021 lot Artemis 2 miał się odbyć już w 2023, planowane starty pozostałych lotów również uległy opóźnieniu. Istnieją duże obawy, czy ze względu na ograniczenia budżetu NASA plan zostanie zrealizowany. Wątpliwości rodzi również mała częstotliwość startów rakiety SLS (najwyżej jeden start rocznie), co spowoduje wysokie koszty stałe obsługi całego systemu.

Zobacz też