Start Artemis 1 (2022) | |
| Producent |
Boeing, United Launch Alliance, Orbital ATK, Aerojet Rocketdyne |
|---|---|
| Koszt opracowania |
od 7 do 35 mld USD |
| Koszt wystrzelenia |
2.5 mld USD |
| Data pierwszego startu |
16 listopada 2022 |
| Statystyki | |
| Wszystkie starty |
2 (Artemis I, Artemis II) |
| Zdolność wynoszenia |
LEO: od 95 do 130 t |
| Wymiary | |
| Długość |
98 m |
| Średnica |
8,4 m |
| Masa całkowita |
2,610,000 kg kg |
| Ilość stopni |
2 + 2 × SRB |
| Stopnie rakiety | |
| Boostery |
|
| Stopień 1. |
4 × RS-25D/E |
| Stopień 2. |
1 × RL10B-2 |
Space Launch System (SLS) – super-ciężka rakieta nośna NASA jednorazowego użytku, mająca zastąpić wahadłowce kosmiczne STS oraz rakiety Ares I i Ares V, których użytek przewidywano w odwołanym programie Constellation. Przeznaczona jest do wynoszenia na orbitę 4-osobowego statku kosmicznego Orion w ramach programu Artemis. Po pierwszej wersji rakiety (Block 1) planowane było 5 dalszych, które miały za zadanie przenoszenie cięższych ładunków w misjach zarówno załogowych jak i bezzałogowych, jednak wszystkie z nich zostały odwołane. Podstawowym zadaniem SLS jest realizacja programów dalekiej eksploracji kosmosu, m.in. umożliwienie powrotu na Księżyc i budowy pierwszej bazy na jego powierzchni, oraz w dalszej przyszłości lotów załogowych na Marsa.
W celu obniżenia kosztów i ułatwienia konstrukcji rakiety SLS korzystają ze znanych już i sprawdzonych w misjach silników RS-25, które początkowo powstały dla potrzeb wahadłowców programu Space Transportation System (STS). Pierwsze osiem misji programu Artemis ma również korzystać z bocznych rakiet dodatkowych używanych poprzednio także w STS.
Początkowo przewidywano trzy warianty drugiego stopnia: pierwszym wariantem był zmodyfikowany człon DCSS z rakiety Delta IV, wyposażony w silnik RL-10, drugi wariant to człon Exploration Upper Stage, który miał korzystać z czterech silników RL-10, a trzecim wariantem miało być Earth Departure Stage z trzema silnikami J-2X. Obecnie stosowany jest jedynie człon Interim Cryogenic Propulsion Stage (ICPS) oparty na DCSS - EUS i EDS zostały odwołane w roku 2026. W lutym 2026 roku NASA ogłosiło, że od misji Artemis IV SLS przejdzie na nowy człon drugiego stopnia - Centaur V. NASA rozważało również użytek SLS jako nośnika sond międzyplanetarnych, satelitów i teleskopów kosmicznych.
Kongres Stanów Zjednoczonych zarządził w roku 2011 opracowanie nowej platformy nośnej, która miała zastąpić wycofane z użytku wahadłowce STS oraz rakiety anulowanego programu Constellation. W lipcu tego samego roku NASA przedstawiła wstępną koncepcję rakiety nośnej oraz plan prac nad nią, natomiast 14 września został ukazany oficjalny schemat rakiety SLS. Ustalono następującą architekturę rakiety:


Program SLS zakładał 6 wersji rakiety, które miały być budowane wraz z rozwojem programu Artemis, kolejno zwiększających się w mocy udźwigu. Planowane były 3 rakiety na potrzeby misji załogowych, oraz 3 na potrzeby dostaw zasobów logistycznych na Księżyc. Na stan roku 2026 NASA nie planuje kontynuacji programu ponad Block 1.

| Wersja | Pierwszy start | Udźwig na Księżyc (t) | 1. stopień | 2. stopień | Boostery |
|---|---|---|---|---|---|
| SLS Block 2 | 2022 | >27 | 4 × RS-25E | IPCS (1 × RL 10B) | SRB |
| SLS Block 1 Cargo | - | >27 | 4 × RS-25E | IPCS (1 × RL 10B) | SRB |
| SLS Block 1B Crew | - | 38 | 4 × RS-25E | EUS (4 × RL 10C) | SRB |
| SLS Block 1B Cargo | - | 42 | 4 × RS-25E | EUS (4 × RL 10C) | SRB |
| SLS Block 2 Crew | - | 43 | 4 × RS-25E | EUS (4 × RL 10C) | BOLE |
| SLS Block 2 Cargo | - | 46 | 4 × RS-25E | EUS (4 × RL 10C) | BOLE |


| Misja | Konfiguracja | Załoga | Data | Cel |
|---|---|---|---|---|
| Artemis I | Block I | – | 16 listopada 2022 | Test statku Orion w konfiguracji bezzałogowej |
| Artemis II | Block I | 4 os. | 1 kwietnia 2026 | Pierwszy załogowy lot kapsuły Orion |
| Artemis III | Block I | 4 os. | połowa 2027 | Test dokowania statku Orion z lądownikami komercyjnymi Starship oraz Blue Moon na niskiej orbicie okołoziemskiej |
| Artemis IV | Block IB | 4 os. | wrzesień 2028 | Lot załogowy statku Orion w celu wylądowania na Księżycu |
| Artemis V | Block IB | 4 os. | marzec 2030 | Drugie lądowanie na Księżycu, rozpoczęcie prac prowadzących do utrzymania stałej ludzkiej obecności na powierzchni Księżyca |
Według planu z 2021 lot Artemis 2 miał się odbyć już w 2023, planowane starty pozostałych lotów również uległy opóźnieniu. Istnieją duże obawy, czy ze względu na ograniczenia budżetu NASA plan zostanie zrealizowany. Wątpliwości rodzi również mała częstotliwość startów rakiety SLS (najwyżej jeden start rocznie), co spowoduje wysokie koszty stałe obsługi całego systemu.