Nazwa
Nazwa, wzmiankowana po raz pierwszy w 1277, ma pochodzenie słowiańskie. Co do jej charakteru wysunięto następujące hipotezy etymologiczne:
- nazwa dzierżawcza, wyprowadzona od nazwy osobowej Strzała przy pomocy formantu -ino,
- nazwa topograficzna, wyprowadzona od pom. nazwy pospolitej *střel „przestrzeń” przy pomocy formantu -ino.
Friedrich Lorentz odnotował formę nazwy w lokalnych gwarach słowińskich: Vjẽlђė Střìe̯länɵ wraz z nazwami mieszkańców – zarówno z pominiętym formantem -ɵv-: 'Střìe̯lȯu̯n, Střìe̯lȯu̯nkă „strzelinianin, strzelinianka”, jak i w postaci pełnej: Střìe̯läńȯu̯n, Střìe̯läńȯu̯nkă „ts.”. Niemiecka nazwa Groß Strellin jest adaptacją pierwotnej nazwy słowiańskiej z wyróżnikiem groß „wielki”, odróżniającym od sąsiedniej miejscowości Klein Strellin „Strzelinko”.
Rada Języka Kaszubskiego proponuje kaszubską formę nazwy Strzelëno.
Historia
Strzelino należy do najstarszych wsi gminy Słupsk. Jest wzmiankowane po raz pierwszy w 1277, kiedy zostało nadane w lenno rycerzowi Mirosławowi Roswarowicowi przez Mściwoja II. Roswarowic odstąpił wieś dziewięć lat później na rzecz zakonu norbertanek ze Słupska, gdzie znajdowała się filia klasztoru w Białobokach. Norbertanki otrzymały również dziesięcinę z pobliskiego Włynkowa. Kolejnym wzmiankowanym właścicielem wsi był odnotowany w źródłach z 1364 Johannes Gherwyn, natomiast już w 1366 wieś została zakupiona przez miasto Słupsk.
W XV wieku zbudowano szachulcowy Kościół na planie prostokąta, przebudowany i rozbudowany w XIX wieku, dobudowano wówczas absydę oraz wieżę, w górnej partii ryglową. Z XV wieku w kościele zachowały się: granitowa chrzcielnica oraz dzwony.
W 1700 roku ziemie Strzelina zakupił Gerd von Below. W rękach tego rodu wieś była do 1784, a ostatnim właścicielem był Franz Jacob von Below. W tym czasie istniał już jeden folwark, młyn wodny, nazywany w odróżnieniu od młyna we Włynkówku "nowym młynem" i 21 "dymów". Z końcem XVIII wieku, miejscowość przeszła w ręce rodziny Meske. W 1853 roku posiadłość zakupił, za sumę 80 000 talarów Gustav Mach. Rodzina Machów administrowała tutejszym majątkiem aż do 1945 roku - ostatnimi właścicielami byli Emil i Rudolf Machowie. W II połowie XIX wieku rodzina Machów zbudowała zespół dworski z zewnętrzną elewacją nawiązującą do budowli klasycystycznych. Z zabytkowego wyposażenia zachował się ozdobny piec kaflowy z otwartym paleniskiem, boazeria w sieni, zaś w sali konferencyjnej, bibliotece i dwóch pomieszczeniach dekoracja stiukowa.
.jpg)
54°30′15″N 16°58′02″E/54,504167 16,967222
.jpg)
