Super Meat Boy

Super Meat Boy
Producent

Team Meat

Wydawca

Team Meat

Dystrybutor

Steam

Projektant

Edmund McMillen(inne języki)
Tommy Refenes(inne języki)

Artysta

Edmund McMillen

Główny programista

Tommy Refenes

Kompozytor

Danny Baranowsky(inne języki)

Data wydania

Xbox 360
20 października 2010
Windows
30 listopada 2010 (Steam)
OS X
listopad 2011
Linux
grudzień 2011
PlayStation 4, PlayStation Vita
6 października 2015
Wii U
2016
Nintendo Switch
11 stycznia 2018

Gatunek

Gra platformowa

Tryby gry

gra jednoosobowa

Platforma

Xbox 360, Windows, OS X, Linux, PlayStation 4, PlayStation Vita, Wii U, Nintendo Switch

Strona internetowa

Super Meat Boy – gra platformowa z 2010 roku, wyprodukowana i wydana przez amerykańskie niezależne studio Team Meat. Zaprojektowali ją Edmund McMillen i Tommy Refenes. Jest następczynią gry Meat Boy z 2008 roku, którą McMillen stworzył razem z Jonathanem McEntee w technologii Flash. Gracz steruje Meat Boyem, który próbuje uratować swoją dziewczynę, Bandage Girl, z rąk złego Dr. Fetusa. Rozgrywka wymaga precyzyjnego sterowania i wyczucia czasu, a gra ma ponad 300 poziomów pełnych pułapek. Gracze mogą też tworzyć własne poziomy. Super Meat Boy ukazał się najpierw w październiku 2010 roku na konsolę Xbox 360 w usłudze Xbox Live Arcade. Później powstały porty na systemy Microsoft Windows, OS X i Linux oraz na konsole PlayStation 4, PlayStation Vita, Wii U i Nintendo Switch. Wersję na WiiWare anulowano.

Prace nad grą rozpoczęły się w styczniu 2009 roku. McMillen projektował poziomy i oprawę graficzną, a Refenes programował. Ścieżkę dźwiękową skomponował Danny Baranowsky, autor muzyki do pierwszej gry Meat Boy. Super Meat Boy zdobył kilka nagród. Krytycy chwalili sterowanie, oprawę graficzną, muzykę i wysoki poziom trudności. Gra odniosła też sukces komercyjny: do stycznia 2012 roku sprzedano ponad milion egzemplarzy. Kontynuacja, Super Meat Boy Forever(inne języki), ukazała się 23 grudnia 2020 roku, już bez udziału McMillena. 31 marca 2026 roku wydano kolejną grę z serii, Super Meat Boy 3D(inne języki).

Rozgrywka

Super Meat Boy to gra platformowa, w której gracz steruje Meat Boyem. Bohater musi uratować swoją dziewczynę, Bandage Girl, z rąk złego Dr. Fetusa. Gra jest podzielona na rozdziały, które łącznie mają ponad 300 poziomów. W każdym poziomie gracz musi dotrzeć do Bandage Girl. Po drodze omija piły tarczowe, znikające platformy i inne śmiertelne przeszkody. Meat Boy biega, skacze i przywiera do ścian, a także odbija się od nich. Gra wymaga precyzyjnego sterowania i wyczucia czasu. Pod względem rozgrywki i poziomu trudności porównywano ją do klasycznych gier platformowych, takich jak Super Mario Bros. i Ghosts’n Goblins.

Poziomy w danym rozdziale można przechodzić w dowolnej kolejności. Aby zmierzyć się z bossem i odblokować następny rozdział, trzeba jednak ukończyć określoną liczbę poziomów. Liczba prób jest nieograniczona. Gdy Meat Boy zginie, natychmiast zaczyna poziom od nowa, a krwawe ślady, które zostawił na ścianach i podłożu, pozostają na miejscu. Po ukończeniu poziomu można obejrzeć powtórkę, która pokazuje jednocześnie wszystkie próby gracza. Wcielenia Meat Boya przebiegają wtedy poziom naraz i giną, aż zostaje tylko to, które dotarło do celu.

Ukończenie poziomu w wyznaczonym czasie daje ocenę A+ i odblokowuje trudniejszą wersję poziomu w „ciemnym świecie” (ang. Dark World). W niektórych poziomach są ukryte przejścia do dodatkowych etapów, tzw. warp zone. Część z nich naśladuje grafikę starszych gier, od 4- do 8-bitowej, i daje graczowi tylko trzy życia. Inne nawiązują do gier niezależnych, na przykład do gry Braid.

Wersja na Xbox Live Arcade otrzymywała darmowe poziomy w trybie „Teh Internets”, przygotowywane przez twórców gry. Wersja na komputery osobiste ma sekcję „Super Meat World”, w której można grać w poziomy stworzone przez innych graczy w edytorze poziomów i je oceniać. Edytor udostępniono w maju 2011 roku. Gracze mogą też uruchomić nieobsługiwany oficjalnie tryb deweloperski i tworzyć w nim własne poziomy za pomocą „surowych” narzędzi, których Team Meat używało podczas pracy nad grą.

Postacie

Oprócz Meat Boya gracz może sterować innymi postaciami. Wiele z nich pochodzi z innych gier niezależnych, m.in. z serii Bit.Trip oraz z gier Braid i Alien Hominid. Każda postać ma inne umiejętności. Na przykład Commander Video z serii Bit.Trip może przez chwilę unosić się w powietrzu. W kwietniu 2009 roku ogłoszono, że jedną z postaci do odblokowania będzie Tim, bohater gry Braid. Można też odblokować m.in. postać z gry Castle Crashers(inne języki), Flywrencha z gry Flywrench i postać Ogmo z gry Jumper.

Postacie odblokowuje się, zbierając bandaże ukryte w poziomach albo przechodząc niektóre warp zone. Część bandaży można zebrać tylko określonymi postaciami. Postać można zwykle zmienić w trakcie gry, ale nie podczas walki z bossem. Zestaw postaci zależy od wersji gry. W listopadzie 2010 roku Team Meat ogłosiło, że w wersji na komputery osobiste Alien Hominida zastąpi Josef, robot z gry Machinarium.

Fabuła

Meat Boy jest chłopcem bez skóry, a jego dziewczyna, Bandage Girl, składa się z bandaży. Meat Boy lubi Bandage Girl, a ona go kocha. Dr. Fetus nienawidzi Meat Boya, a wszyscy nienawidzą Dr. Fetusa. Dr. Fetus jest płodem w mechanicznym kombinezonie, z cylindrem i monoklem. Porywa Bandage Girl, a Meat Boy rusza jej na ratunek.

Pościg za Dr. Fetusem prowadzi przez kolejne rozdziały gry: las, szpital, fabrykę soli, piekło oraz rozdziały The Rapture i The End. W rozdziale The Cotton Alley gracz przechodzi poziomy Bandage Girl.

Produkcja i promocja

Pierwsza gra Meat Boy powstała jako prosty prototyp w technologii Adobe Flash. McMillen stworzył ją w ciągu trzech tygodni razem z Jonathanem McEntee, znajomym z internetu. McEntee był programistą gry. Do kwietnia 2009 roku w oryginalną grę zagrano około 8 milionów razy. Wydano do niej też pakiet dodatkowych poziomów. W 2008 roku Microsoft i Nintendo zaproponowały McMillenowi stworzenie gry dla swoich usług dystrybucji cyfrowej, Xbox Live Arcade i WiiWare. McMillen pracował wtedy z Tommym Refenesem nad grą Grey Matter. Microsoftowi zaproponował najpierw kontynuację gry Gish(inne języki), a Nintendo bardziej interesowała rozszerzona wersja gry Aether(inne języki). Ostatecznie McMillen i Refenes założyli studio Team Meat i zajęli się rozbudowaną wersją gry Meat Boy. Do zespołu należeli też kompozytor Danny Baranowsky i autor efektów dźwiękowych Jordan Fehr. Według McMillena gra „nawiązuje do wielu bardzo trudnych klasyków z NES-a, takich jak Ghosts’n Goblins, Mega Man i japońska wersja Super Mario Bros. 2”. Fabuła miała być „mieszanką wszystkich historii z gier wideo z początku lat 90.”. Twórcy świadomie wzorowali projekt na grze Super Mario Bros. McMillen uważał Super Meat Boy za hołd dla gry Super Mario Bros. autorstwa Shigeru Miyamoto, który był dla niego inspiracją.

McMillen (z lewej) i Refenes na panelu poświęconym filmowi Indie Game: The Movie podczas Game Developers Conference 2012

McMillen projektował poziomy i oprawę graficzną, a Refenes programował. Grę testowali głównie oni sami i ich rodziny. Mieszkali w różnych częściach Stanów Zjednoczonych i w czasie prac spotykali się osobiście kilka razy w roku. Sterowanie dopracowywali w kolejnych wersjach, tak aby było płynne i logiczne. Refenes nie korzystał z gotowego silnika gry, lecz napisał własny. Początkowo gra miała mieć około 100 poziomów oraz tryby wieloosobowe: kooperacyjny i rywalizacji. W trakcie prac liczba poziomów znacznie wzrosła. Twórcy chcieli przywrócić poziom trudności z dawnych gier, ale w nowoczesnym wydaniu. Gra miała być wymagająca i dawać satysfakcję, a nie frustrować. Dlatego zrezygnowali z systemu żyć, skrócili czas odrodzenia, postawili na krótkie poziomy i zadbali, by cel był zawsze widoczny. Uważali, że dzięki powtórkom śmierć staje się czymś, co sprawia przyjemność.

Prace nad grą Super Meat Boy ruszyły w styczniu 2009 roku. Grę zapowiedziano na WiiWare i komputery osobiste. Wersja na WiiWare miała się ukazać w pierwszym kwartale 2010 roku. 23 lutego 2010 roku twórcy ogłosili, że gra trafi też do Xbox Live Arcade. Wszystkie wersje miały wyjść w tym samym miesiącu, ale z powodu „zobowiązań umownych” pierwsza miała być wersja na XBLA. Pod koniec sierpnia 2010 roku Microsoft zaproponował twórcom udział w jesiennej promocji Fall GameFeast w Xbox Live Arcade, która miała się odbyć dwa miesiące później. Kończyły im się pieniądze i nie wierzyli, że utrzymają się do kolejnej, wiosennej promocji. Według ich oceny do ukończenia gry zostały jednak cztery miesiące pracy. Przez ostatnie dwa miesiące nie brali wolnego ani jednego dnia i spali najwyżej pięć godzin na dobę. Refenes zapominał o jedzeniu, jeśli rodzice nie przynosili mu posiłków. McMillen powiedział, że „nigdy dobrowolnie nie przeszedłby przez to ponownie”. Microsoft spodziewał się niskiej sprzedaży gry i słabo wspierał jej promocję. Mimo to po trzech dniach gra sprzedała się lepiej niż Hydrophobia i Comic Jumper w tygodniach premiery razem wziętych. Pośpiech, by zdążyć na promocję, twórcy nazwali „zdecydowanie największym błędem” popełnionym podczas prac nad grą. Pracę zespołu nad grą pokazał film dokumentalny Indie Game: The Movie(inne języki). Gra ukazała się w Xbox Live Arcade 20 października 2010 roku, a w serwisie Steam 30 listopada 2010 roku. W listopadzie 2011 roku wydano wersję na komputery Mac. W grudniu 2011 roku gra trafiła do pakietu Humble Indie Bundle 4, którego gry działały w systemach Windows, OS X i Linux.

Sony początkowo nie było zainteresowane grą, a Team Meat zawarło umowy, które wykluczały jej wydanie na PlayStation 3. Mimo to w czerwcu 2015 roku zapowiedziano wersję na PlayStation 4 i PlayStation Vita. Wersję na WiiWare anulowano, ponieważ gra znacznie przekroczyła limit rozmiaru plików narzucony przez Nintendo. Limit wynosił 50 MB, a gra zajmowała 750 MB. Team Meat rozważało wydanie gry na Wii w wersji pudełkowej, ale żaden wydawca, z którym rozmawiało, nie uważał Wii za dobrą inwestycję. W marcu 2016 roku potwierdzono wersję na konsolę Wii U. Port przygotowało studio BlitWorks. W sierpniu 2017 roku zapowiedziano wersję na Nintendo Switch. Ma ona tryb wyścigowy („Race Mode”), w którym dwóch graczy ściga się na podzielonym ekranie. W październiku 2018 roku tryb ten trafił do wersji na komputery osobiste.

W kwietniu 2011 roku ukazało się pudełkowe wydanie na komputery osobiste, Super Meat Boy Ultra Edition. Zawierało m.in. 40-stronicową książeczkę (w połowie komiks, w połowie szkicownik), mały plakat i cyfrową ścieżkę dźwiękową. Pozwalało też grać Alien Hominidem, wcześniej postacią dostępną tylko na Xboksie. Na początku 2012 roku Team Meat pracowało nad prototypem gry na iOS i Androida. Miała to być inna wersja pomysłu na Super Meat Boy, lepiej dopasowana do sterowania dotykowego niż zwykły port. McMillen mówił, że może to być remake na ekrany dotykowe. Z tego projektu powstała gra Super Meat Boy Forever(inne języki), w której postać biegnie automatycznie. Zapowiedziano ją w 2014 roku na targach PAX.

Team Meat wydało też aplikację na iOS Super Meat Boy Handheld, stylizowaną na przenośne gry elektroniczne firmy Tiger Electronics. Powstała jako żart po wypowiedzi Refenesa podczas Game Developers Conference. Wcześniej, 15 marca 2010 roku, Apple usunęło z App Store jego grę Zits & Giggles, po tym jak Refenes publicznie porównał App Store do przenośnych gier firmy Tiger. Team Meat przygotowało mikrogrę Super Meat Boy do gry WarioWare D.I.Y.(inne języki). Studio sprzedawało też zawieszki, pluszaki i plakaty związane z grą, a także piłeczki antystresowe i komiks. Koszulki z motywami gry były dostępne w sklepie serwisu Newgrounds. W kwietniu 2011 roku firma Voxelous wydała zestaw czterech figurek: Meat Boya, Bandage Girl, Brownie i Tofu Boya.

Muzyka

Ścieżkę dźwiękową skomponował Danny Baranowsky, który wcześniej pisał muzykę do niezależnych gier Canabalt(inne języki) i Gravity Hook. Pracował też przy pierwszej grze Meat Boy. McMillen poprosił go wtedy o niewykorzystane utwory, bo nie było czasu na pisanie nowej muzyki. Baranowsky miał 10 lub 12 nagrań zrobionych w wolnym czasie. Większość utworów w grze Super Meat Boy to ich remiksy. Kompozytor starał się, by muzyka towarzyszyła akcji na ekranie, ale nie zagłuszała efektów dźwiękowych. Baranowsky miał dużą swobodę twórczą i zachował wszystkie prawa do swojej muzyki. Twórcy gry uważali, że dzięki temu bardziej zaangażuje się w pracę. McMillen opisał jego twórczość jako „maniakalną, obsesyjną, złożoną i pełną życia”. Takich właśnie cech twórcy oczekiwali od ścieżki dźwiękowej. Jego zdaniem muzyka „przyspiesza bicie serca, uzupełnia każdy element rozgrywki i zostaje w głowie na wiele dni”.

27 października 2010 roku ścieżka dźwiękowa ukazała się w serwisie Bandcamp jako album cyfrowy Super Meat Boy! Soundtrack. Album ma 34 utwory, w tym kilka remiksów, i trwa około 100 minut. 11 stycznia 2011 roku Baranowsky i Team Meat wydali specjalną edycję ścieżki dźwiękowej na płytach. Zawiera ona dodatkową płytę z utworami spoza pierwszego wydania i nowe remiksy. Wydanie liczy 73 utwory i trwa prawie dwie i pół godziny, a okładkę narysował McMillen. W lutym 2011 roku zapowiedziano, że trzy utwory z gry trafią do serwisu Rock Band Network.

Muzyka Baranowsky’ego nie trafiła do wersji na PlayStation 4 i PlayStation Vita. Kompozytor wyjaśnił, że nie współpracuje już z Team Meat. Studio poprosiło go o licencję na muzykę, ale uznał zaproponowaną opłatę za zbyt niską i odmówił. Muzykę do tych wersji skomponowali Ridiculon (Matthias Bossi i Jon Evans), David „Scattle” Scatliffe i Laura Shigihara(inne języki), znani wcześniej odpowiednio z gier The Binding of Isaac: Rebirth, Hotline Miami i Plants vs. Zombies. 6 października 2015 roku w serwisie Bandcamp ukazał się album z nową muzyką, Songs in the Key of Meat: Music from SMB 5th Anniversary. 13 kwietnia 2017 roku Refenes dodał alternatywną ścieżkę dźwiękową do wersji na komputery osobiste.

Odbiór

 Odbiór gry
Recenzje
Publikacja Ocena
Eurogamer 9/10
„Game Informer” 9/10
GamesRadar+ 9/10
GameTrailers 9,1/10
IGN 9/10
„Official Xbox Magazine” (UK) 10/10
„PC Gamer UK” 90%
Joystiq 4,5/5
X-Play 5/5
Oceny z agregatorów
Agregator Ocena
Metacritic

X360: 90/100
PC: 87/100
PS4: 85/100
PSV: 85/100
Wii U: 83/100
NS: 84/100

OpenCritic

83/100

Gra zebrała bardzo dobre recenzje. Na targach Penny Arcade Expo w 2010 roku zdobyła tytuł „Best of Show”, a serwisy Destructoid i Machinima.com nominowały ją do swoich nagród. Na festiwalu Independent Games Festival w 2010 roku była nominowana do nagrody głównej (Grand Prize) i do nagrody Excellence in Audio. W zestawieniu Best of 2010 serwisu IGN zwyciężyła w kategorii „Most Challenging Game” (najtrudniejsza gra) i zdobyła nominacje w kategoriach „Best Soundtrack” i „Best Retro Design”. W głosowaniu serwisu GameSpot uznano ją za najlepszą konsolową grę do pobrania 2010 roku. Według rankingów Xbox Live do końca 2010 roku w wersję na Xbox 360 grało ponad 100 tysięcy osób. Do kwietnia 2011 roku sprzedano około 600 tysięcy egzemplarzy gry w Xbox Live Arcade i na Steamie, z czego blisko 400 tysięcy na Steamie. 3 stycznia 2012 roku Team Meat ogłosiło, że sprzedaż przekroczyła milion egzemplarzy.

Krytycy chwalili elementy platformowe gry i często komentowali jej poziom trudności. Alexandra Hall z programu X-Play pisała o „porywającej akcji platformowej” i stwierdziła, że „projektanci gry Super Meat Boy są mistrzami w swoim fachu”. Henry Gilbert z serwisu GamesRadar uznał elementy platformowe za doskonałe. Napisał, że „choć gra jest zawsze trudna i wymagająca, nigdy nie wydaje się nieuczciwa ani nie oszukuje gracza”. Recenzent serwisu GameTrailers stwierdził, że „poziom trudności idealnie balansuje między doprowadzaniem gracza do szału po porażce a poczuciem, że jest mistrzem platformówek, gdy mu się uda”. Richard Mitchell z serwisu Joystiq zgodził się z innymi recenzentami: „Super Meat Boy jest trudny, trudny jak najtwardsze gwoździe w najtwardszym wszechświecie”. Gilbert uznał jednak, że wysoki poziom trudności może zniechęcić część graczy, i dlatego nie dał grze maksymalnej oceny. Tom McShea z serwisu GameSpot chwalił „precyzyjne sterowanie”, „niesamowity projekt poziomów” i „płynnie rosnący poziom trudności”. Tom Bramwell z serwisu Eurogamer ostrzegał: „To trudna gra. Powinna sprawić, że zechcesz rzucić padem przez pokój”.

Recenzenci wysoko ocenili też oprawę graficzną w stylu retro i sposób prezentacji. Mike Channell z Official Xbox Magazine (UK) docenił różnorodność poziomów w każdym rozdziale. Napisał, że „choć grafika może wyglądać prymitywnie, prezentacja jest wyjątkowa. Każdy poziom ma odrębny styl wizualny”. Daemon Hatfield z IGN zauważył, że poziomy warp zone oddają hołd klasycznym 8-bitowym grom. Chwalił też muzykę: „Rockowa ścieżka dźwiękowa w stylu chiptune to najlepsza, jaką słyszałem od czasu gry Scott Pilgrim vs. The World: The Game”. Joe Leonard z serwisu 1UP.com uznał, że humor gry łagodzi frustrację wywołaną jej trudnością: „Największą zaletą gry Super Meat Boy jest to, że nigdy nie traktuje się zbyt poważnie. Choć niektóre poziomy doprowadzały mnie do szału, nie potrafiłem długo się na nią złościć”. Russ Frushtick z MTV Multiplayer chwalił oprawę wizualną, w tym przerywniki filmowe. Opisał je jako „ręcznie rysowane animacje, które bardzo przypominają intro klasycznej gry”.

Mimo ogólnie bardzo dobrych ocen niektórzy recenzenci mieli zastrzeżenia. Hatfield uznał, że przerywniki filmowe wykonano słabiej i „brakuje im szlifu reszty gry”. Recenzent PC Gamer wspomniał o „kilku drobnych, jeszcze niepoprawionych błędach”. Eduardo Rebouças z serwisu Game Revolution napisał, że „wiele poziomów w grze Super Meat Boy za bardzo opiera się na błyskawicznym refleksie i zapamiętywaniu metodą prób i błędów”. Dodał, że „tu i ówdzie trafiają się nieudane żarty klozetowe”, a wysoki poziom trudności „odstraszy większość okazjonalnych graczy”. Mitchell Dyer z GamePro stwierdził, że „absurdalnie trudne” poziomy mogą się dłużyć, zwłaszcza w wyraźnie słabszej drugiej połowie gry, a walki z bossami bywają równie irytujące.

Znaczenie

Meat Boy występuje gościnnie w innych grach, m.in. w grze Spelunky(inne języki). Organizacja PETA wydała parodię gry, Super Tofu Boy, z hasłami propagującymi weganizm. W ten sposób protestowała przeciwko grze. W odpowiedzi 2 grudnia 2010 roku Team Meat dodało do wersji na komputery osobiste własną interpretację postaci Tofu Boya. Według serwisu Kill Screen sukces gry Super Meat Boy skłonił twórców gry Cuphead, stylizowanej na kreskówki z lat 30. XX wieku, do rozpoczęcia prac około 2010 roku.

29 sierpnia 2014 roku Team Meat zapowiedziało kontynuację, Super Meat Boy Forever, na smartfony, tablety i Steam. Prace utknęły w martwym punkcie i wznowiono je dopiero w 2017 roku, już bez udziału McMillena. Wersje na Nintendo Switch i Windows ukazały się 23 grudnia 2020 roku, a wersje na PlayStation 4 i Xbox One zapowiedziano na styczeń 2021 roku.

McMillen odszedł z Team Meat. W 2017 roku wydał razem z Tylerem Glaielem(inne języki) grę platformową The End Is Nigh(inne języki). Nic Rowen z serwisu Destructoid napisał, że nie jest to kontynuacja gry Super Meat Boy, ale obie mają wiele wspólnego: to bardzo trudne gry platformowe z podobnym humorem i podobnie zaprojektowanymi przeciwnikami.

Kolejną grę, Super Meat Boy 3D, zapowiedziano na pokazie Xbox Games Showcase w 2025 roku. Ukazała się 31 marca 2026 roku.

Uwagi

  1. ↑ Muzykę do wersji na PlayStation 4 i PlayStation Vita skomponowali Ridiculon, David Scatliffe i Laura Shigihara. Zastąpiła ona oryginalną ścieżkę dźwiękową Baranowsky’ego, gdy nie doszedł on do porozumienia z Team Meat w sprawie licencji.

Przypisy

  1. 1 2 Danny Baranowsky: Regarding my Super Meat Boy soundtrack. Danny Baranowsky, 2015-10-02. [dostęp 2015-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-04)]. (ang.).
  2. 1 2 3 Tommy Refenes: Super Meat Boy Leaps Onto PS4, PS Vita on October 6th with New Soundtrack. [w:] Playstation.Blog [on-line]. Sony, 2015-10-02. [dostęp 2015-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-04)]. (ang.).
  3. ↑ Super Meat Boy – xbox.com. xbox.com. [dostęp 2010-12-16]. (ang.).
  4. ↑ Super Meat Boy on Steam. Steam. [dostęp 2010-12-16]. (ang.).
  5. 1 2 Josep Maria Sempere: Super Meat Boy ya disponible en Mac. Eurogamer, 2011-11-20. [dostęp 2026-05-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-09)]. (hiszp.).
  6. 1 2 Mark Brown: Gaming Humble Indie Bundle 4 zips up Cave Story, Meat Boy, Shank and more. Wired, 2011-12-14. [dostęp 2012-01-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-17)]. (ang.).
  7. ↑ Super Meat Boy (PS4). Gry-Online. [dostęp 2015-11-24].
  8. ↑ Super Meat Boy (PS Vita). Gry-Online. [dostęp 2015-11-24].
  9. 1 2 Super Meat Boy for Wii U Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-23)]. (ang.).
  10. ↑ Super Meat Boy [online], nintendo.com [dostęp 2019-01-23] (ang.).
  11. 1 2 3 4 5 6 Ian Adams: Interview: Super Meat Boy's Silly Take On Classic Platformers. Gamasutra, 2010-10-19. [dostęp 2011-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-07)]. (ang.).
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 Nathan Meunier: Indie Queue: Meat Boy Gets Supersized. The Escapist, 2009-04-05. [dostęp 2010-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-15)]. (ang.).
  13. 1 2 Rebekah Valentine: Super Meat Boy 3D Announced for an Early 2026 Release. IGN, 2025-06-08. [dostęp 2025-06-11]. (ang.).
  14. 1 2 3 4 5 Matt Casamassina: Super Meat Boy's Hidden Depth. IGN, 2009-10-14. [dostęp 2010-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  15. 1 2 3 4 5 6 7 Henry Gilbert: Super Meat Boy. GamesRadar, 2010-10-20. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  16. 1 2 3 4 5 6 Tyler Wilde: Super Meat Boy Review. PC Gamer, 2010-12-10. [dostęp 2011-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-14)]. (ang.).
  17. 1 2 Phil Kollar: Super Meat Boy Level Editor Arrives. Game Informer, 2011-05-05. [dostęp 2011-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-04)]. (ang.).
  18. 1 2 Jeffrey Matulef: Super Meat Boy is leaping onto Switch. Eurogamer, 2017-08-09. [dostęp 2017-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-10)]. (ang.).
  19. 1 2 Super Meat Boy for Switch Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-30)]. (ang.).
  20. 1 2 3 Eric Caoili: Super Meat Boy sells 1 million copies. Gamasutra, 2012-01-03. [dostęp 2012-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-06)]. (ang.).
  21. 1 2 3 4 Gillen McAllister: Team Meat Vs The World: Part 1. Gamereactor, 2010-11-17. [dostęp 2011-04-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  22. 1 2 Best of 2010 – Most Challenging. IGN. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  23. 1 2 Best Downloadable Console Game. GameSpot. [dostęp 2010-12-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  24. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Richard Mitchell: Super Meat Boy Review. Joystiq, 2010-10-06. [dostęp 2010-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  25. 1 2 3 4 5 6 7 Daemon Hatfield: Super Meat Boy Review. IGN, 2010-10-18. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-31)]. (ang.).
  26. 1 2 3 4 Mike Channell: Super Meat Boy. Official Xbox Magazine, 2010-10-19. [dostęp 2011-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  27. 1 2 Sal Romano: Super Meat Boy Forever launches December 23 for Switch, in January 2021 for PS4 and Xbox One. Gematsu, 2020-12-10. [dostęp 2020-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-04)]. (ang.).
  28. 1 2 Just making sure you guys know that i wasn't a part of super meat boy forever's end result.... 2021-03-02. [dostęp 2021-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-01)]. (ang.).
  29. 1 2 Paul Farrelly: Xbox Game Pass Gets Surprise New Day One Release For March. Screen Rant, 2026-03-13. [dostęp 2026-04-02]. (ang.).
  30. 1 2 3 Tom Bramwell: Super Meat Boy Review. Eurogamer, 2010-10-18. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  31. ↑ Exclusive Meaty Commentary. GameTrailers, 2010-10-04. [dostęp 2010-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  32. 1 2 Jeff Marchiafava: Super Meat Boy!. Game Informer, 2010-10-21. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  33. ↑ Steve Watts: Super Meat Boy Getting Free DLC on XBLA. 1UP.com, 2010-09-23. [dostęp 2011-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-05)]. (ang.).
  34. ↑ Edmund McMillen: Devmode leaked!. Team Meat, 2010-12-11. [dostęp 2011-04-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  35. 1 2 3 Edmund McMillen: Character roster update!. Team Meat, 2010-09-18. [dostęp 2010-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  36. ↑ Ryan Davis: Super Meat Boy/Braid Crossover Event!. Giant Bomb, 2009-04-29. [dostęp 2010-12-16]. (ang.).
  37. 1 2 Robert Purchese: Team Meat "can't ever do a PS3 version". Eurogamer, 2010-11-12. [dostęp 2011-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-15)]. (ang.).
  38. ↑ Twitter / @Team Meat. Team Meat via Twitter, 2010-11-13. [dostęp 2010-12-16]. Cytat: Its official! The Machinarium Robot (Josef) will be replacing Alien Hominid in the Pc Version of Super Meat Boy! (ang.).
  39. 1 2 Russ Frushtick: 'Super Meat Boy' Honors PETA With Unlockable Character. MTV, 2010-12-02. [dostęp 2011-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-08)]. (ang.).
  40. 1 2 Super Meat Boy Shirt. Newgrounds. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  41. 1 2 Eduardo Rebouças: Super Meat Boy Review for the Xbox 360. Game Revolution, 2010-10-22. [dostęp 2011-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-17)]. (ang.).
  42. Edmund McMillen, Tommy Refenes: Postmortem: Team Meat's Super Meat Boy. Gamasutra, 2011-04-14. [dostęp 2011-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
    1. 1 2 3 4 5 s. 1
    2. 1 2 3 s. 2
    3. 1 2 3 4 s. 3
    4. 1 2 3 s. 4
  43. 1 2 Corbie Dillard: Team Meat Interview – Super Meat Boy. Nintendo Life, 2009-02-01. [dostęp 2010-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-16)]. (ang.).
  44. 1 2 Sam Working: The Binding of Edmund McMillen. Good Times, 2015-07-22. [dostęp 2016-02-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-16)]. (ang.).
  45. ↑ McMillen, Edmund: Meat Boy on XBLA!. Newgrounds, 2010-02-23. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  46. 1 2 Kyle Orland: GDC 2011: Team Meat Discusses Super Meat Boy's Nearly Lethal Development. Gamasutra, 2011-02-28. [dostęp 2011-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  47. ↑ Tommy Refenes: Super Meat Boy Coming to PS4, PS Vita (Yes, Really!). PlayStation Blog, 2015-06-08. [dostęp 2015-06-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-09)]. (ang.).
  48. ↑ Michael McWhertor: Size Limit Spoils Super Meat Boy's November Release On WiiWare. Kotaku, 2010-11-01. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-06)]. (ang.).
  49. ↑ Twitter / @Team Meat. Team Meat via Twitter, 2010-12-23. [dostęp 2010-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. Cytat: There will not be a Wiiware version of SMB. we are looking in to retail Wii, bit its also looking grim. (ang.).
  50. ↑ Damien McFerran: Super Meat Boy Confirmed For Wii U eShop Release. Nintendo Life, 2016-03-04. [dostęp 2016-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-08)]. (ang.).
  51. ↑ Damien McFerran: We'll Be Cursing At Super Meat Boy's Insane Difficulty "Very Very Very Soon". Nintendo Life, 2016-03-07. [dostęp 2016-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-08)]. (ang.).
  52. ↑ Chris Carter: Meat Boy Switch is coming in a few weeks, with a kick ass 'Race Mode'. Destructoid, 2017-12-15. [dostęp 2018-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-31)]. (ang.).
  53. 1 2 Peter Glagowski: Super Meat Boy's Switch exclusive race mode is coming to PC today. Destructoid, 2018-10-24. [dostęp 2018-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-09)]. (ang.).
  54. ↑ Lucas Sullivan: Check out all the additives in the retail release of Super Meat Boy Ultra Edition. PC Gamer, 2011-04-08. [dostęp 2012-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-14)]. (ang.).
  55. ↑ Fred Dutton: Team Meat prototyping Super Meat Boy iOS concept. Eurogamer, 2012-02-08. [dostęp 2012-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-10)]. (ang.).
  56. ↑ Megan Farokhmanesh: Super Meat Boy Forever is an endless platformer, not a little 'throwaway game'. Polygon, 2014-08-29. [dostęp 2022-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-17)]. (ang.).
  57. 1 2 Tom Phillips: Super Meat Boy Forever and the return of Team Meat. Eurogamer, 2017-09-26. [dostęp 2026-05-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-27)]. (ang.).
  58. ↑ Tyler Nagata: Tiger Handheld version of Super Meat Boy is supposed to suck. GamesRadar, 2010-04-05. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  59. ↑ Stephen Totilo: Apple Bans Game, Days After Developer Publicly Trashes App Store. Kotaku, 2010-03-19. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-28)]. (ang.).
  60. ↑ Tom Magrino: WarioWare DIY gets 'big name' creators. GameSpot, 2010-03-23. [dostęp 2011-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-11)]. (ang.).
  61. ↑ Edmund McMillen: You Need this stuff!. Team Meat, 2011-02-11. [dostęp 2011-04-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  62. ↑ Edmund McMillen: Super Meat Boy Store in full effect!. Team Meat, 2010-11-08. [dostęp 2011-04-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  63. ↑ Owen Good: The First Four Super Meat Boy Figurines Have Arrived. Kotaku, 2011-04-09. [dostęp 2011-04-11]. [zarchiwizowane (2011-04-13)]. (ang.).
  64. 1 2 Evan Lahti: Behind the music: an interview with Super Meat Boy composer Danny Baranowsky. PC Gamer, 2011-04-04. [dostęp 2011-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  65. ↑ Super Meat Boy! Soundtrack. Bandcamp. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  66. ↑ Edmund McMillen: Super Meat Boy Physical Soundtrack is out!. Team Meat, 2011-01-11. [dostęp 2011-04-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  67. ↑ Fred Dutton: Super Meat Boy tunes for Rock Band. Eurogamer, 2011-02-09. [dostęp 2011-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-02-13)]. (ang.).
  68. ↑ Matthias Bossi, Jon Evans: Songs in the Key of Meat: Music from SMB 5th Anniversary. Bandcamp. [dostęp 2015-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-04)]. (ang.).
  69. ↑ Tommy Refenes: Version 1.2.4 is now up on the beta branch. SuperMeatBoy.com, 2017-04-13. [dostęp 2017-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-18)]. (ang.).
  70. 1 2 Review Pod – Super Meat Boy. GameTrailers, 2010-10-25. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-31)]. (ang.).
  71. 1 2 Alexandra Hall: Super Meat Boy Review. X-Play, 2010-10-21. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  72. 1 2 Super Meat Boy for Xbox 360 Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2010-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  73. ↑ Super Meat Boy for PC Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2011-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  74. ↑ Super Meat Boy for PlayStation 4 Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-17)]. (ang.).
  75. ↑ Super Meat Boy for PlayStation Vita Reviews. [w:] Metacritic [on-line]. CBS Interactive. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-08)]. (ang.).
  76. ↑ Super Meat Boy Reviews. OpenCritic, 2018-01-22. (ang.).
  77. ↑ Edmund McMillen: We Won Something!. Team Meat, 2010-09-08. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  78. ↑ 2010 Independent Games Festival Winners. Independent Games Festival. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-27)]. (ang.).
  79. ↑ Hilary Goldstein: IGN's Best of 2010 Awards Nominations. IGN, 2010-11-24. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-06-06)]. (ang.).
  80. ↑ Ryan Langley: In-Depth: Xbox Live Arcade's 2010 Sales Revealed. Gamasutra, 2011-01-28. [dostęp 2011-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-03-07)]. (ang.).
  81. ↑ Kyle Orland: Team Meat: Roughly 600,000 Sales For Super Meat Boy. Gamasutra, 2011-04-06. [dostęp 2011-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  82. ↑ Adrian Werner, Super Meat Boy – sprzedano już 600 tysięcy egzemplarzy [online], GRY-Online, 7 kwietnia 2011 [dostęp 2016-09-23].
  83. ↑ Tom Mc Shea: Super Meat Boy Review. GameSpot, 2010-10-21. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-01-17)]. (ang.).
  84. ↑ Joe Leonard: Super Meat Boy Review. 1UP.com, 2010-10-18. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-18)]. (ang.).
  85. ↑ Russ Frushtick: 'Super Meat Boy' Review – It Builds Character. MTV Multiplayer, 2010-10-07. [dostęp 2010-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  86. ↑ Mitchell Dyer: Super Meat Boy review. GamePro, 2010-10-18. [dostęp 2011-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-03)]. (ang.).
  87. ↑ Stephanie Carmichael: Why Spelunky, Meat Boy, and other indie stars are photo-bombing each other's games. VentureBeat, 2015-02-12. [dostęp 2015-10-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-10)]. (ang.).
  88. ↑ Play PETA's Super Meat Boy parody game, Super Tofu Boy. People for the Ethical Treatment of Animals. [dostęp 2010-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-07)]. (ang.).
  89. ↑ Clayton Purdom: Where Did Cuphead Come From?. Kill Screen, 2014-07-14. [dostęp 2014-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-08)]. (ang.).
  90. ↑ Announcing Super Meat Boy Forever!. [dostęp 2014-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-02)]. (ang.).
  91. ↑ rawmeatcowboy: Super Meat Boy Forever – Team Meat on why Edmund McMillen isn't involved. GoNintendo, 2017-09-26. [dostęp 2026-09-30]. (ang.).
  92. ↑ Nic Rowen: Review: The End is Nigh. Destructoid. [dostęp 2026-09-30]. (ang.).

Linki zewnętrzne