Szare, według wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego nazywane również Śmierlawką, powstało ok. 1625 r. – prawdopodobnie przez podniesienie przez królową Konstancję do rangi wsi starszej osady wołoskiej. Na terenie tym osiedleni zostali również chłopi z Lipowej, których ziemie zabrał w 1608 r. Mikołaj Komorowski, tworząc lipowski folwark. Szare było wsią zarębną i należało do klucza folwarcznego Węgierskiej Górki; jego mieszkańcy byli zobowiązani m.in. do „wyrabiania” w lasach określonej ilości drewna i spławiania go Sołą do Żywca lub nawet Krakowa, co doprowadziło do szybkiego wylesienia terenu wsi.
W 1672 r. wieś liczyła 20 gospodarstw i 170 mieszkańców, oprócz prac w lesie zajmujących się głównie pasterstwem. Według inwentarza z 1817 r. należało do niej 366 polan o łącznej powierzchni ok. 820 ha. Ludomir Sawicki, prowadzący badania nad pasterstwem na Żywiecczyźnie w 1914 r. zanotował, że na letni wypas mieszkańcy wsi pędzą swe owce do odległych o cały dzień drogi szałasów na Raczy i Przysłopie w Rycerce. W XIX w. działał tu prymitywny zakład produkujący tekturę.
Pod koniec XIX w. (przed 1890 r.) wieś, sięgająca wówczas po granicę śląską pod Ochodzitą, liczyła 255 domów i 1591 mieszkańców, z czego 760 mężczyzn i 831 kobiet. We wsi była szkoła ludowa i kaplica, ale ludność (poza 18 żydami katolicka) należała do parafii w Milówce. Dominium żywieckie posiadało na terenie wsi karczmę i tylko 21 mórg ziemi, a do mieszkańców należało 1585 mórg roli, 229 mórg łąk, 752 morgi pastwisk i jedynie 1 morga lasu.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 297 budynkach w Szarem (obejmujących również późniejsze Laliki) na obszarze 2168 hektarów mieszkało 1945 osób (gęstość zaludnienia 89,7 os./km²), z czego 1934 (99,4%) było katolikami, 10 (0,5%) wyznawcami judaizmu a 1 innej religii, 1937 (99,6%) polsko- a 8 (0,4%) niemieckojęzycznymi.
7 października 1940 r. w ramach hitlerowskiej „Saybusch-Aktion” (Akcja Żywiec) wysiedlono z Szarego 58 polskich rodzin (318 osób), osiedlając na ich miejsce 18 rodzin (70 osób) niemieckich. Wyzwolenie wsi nastąpiło 6 kwietnia1945 r., lecz na odległej o parę km na południe górze Szklanówce okrążone oddziały niemieckie broniły się aż do 30 kwietnia.
We wsi, przy drodze na Pawlicznem, znajduje się kaplica pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej. Wystawiona w 1826 r. przez Szczepana Kuśnierza. Murowana, z kamienia, na rzucie prostokąta, ma kolebkowe sklepienie i gontowy dach z wydatnym okapem od frontu. We wnętrzu ołtarzyk z obrazem Wniebowzięcia, o charakterze ludowego baroku.
We wsi znajduje się także drewniana dzwonnica z 1784 roku.
↑Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z2013r. poz.200 (ISAP)).
↑LudomirSawicki.Szałaśnictwo w Górach Żywieckich (Wędrówki pasterskie w Karpatach IV).„Materiały antropologiczno-archeologiczne i etnograficzne”.Tom XIV, dział III,s.184–195,1919.Akademia Umiejętności, Kraków.(pol.).
49°33′35″N 19°02′46″E/49,559722 19,046111
