Tenrekowate

Tenrekowate
	Tenrecidae
	J.E. Gray, 1821
	; Przedstawiciel rodziny – tenrek zwyczajny (Tenrec ecaudatus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	afrosorkowce
Podrząd	tenrekokształtne
Rodzina	tenrekowate
	Typ nomenklatoryczny
	Tenrec Lacépède, 1799
Podrodziny
	4 podrodziny (w tym 1 wymarła) – zobacz opis w tekście
	4 podrodziny (w tym 1 wymarła) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tenrekowate, kretojeże (Tenrecidae) – rodzina ssaków z podrzędu tenrekokształtnych (Tenrecomorpha) w obrębie rzędu afrosorkowców (Afrosoricida).

Zasięg występowania

Do rodziny należą gatunki występujące na Madagaskarze.

Charakterystyka

Zwierzęta o niewielkich rozmiarach, od 4,5 cm do 40 cm długości. Zajmują różne siedliska, niektóre przystosowane do ziemnowodnego lub podziemnego trybu życia. Żywią się przede wszystkim bezkręgowcami. Większość gatunków prowadzi nocny tryb życia. Ciąża trwa – w zależności od gatunku – 50 do 64 dni. Liczba młodych w miocie – od 2 (rodzaje Micropotamogale i Potamogale) do 32 u tenreka zwyczajnego, najliczniejszy miot wśród ssaków.

Tenrekowate są blisko spokrewnione ze złotokretami.

Systematyka

Do rodziny należą następujące występujące współcześnie podrodziny:

Tenrecinae J.E. Gray, 1821 – tenreki
Geogalinae Trouessart, 1879 – uszorki – jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem jest Geogale aurita Milne-Edwards & A. Grandidier, 1872 – uszorek wielkouchy
Oryzorictinae Dobson, 1882 – ryżorki

Opisano również podrodzinę wymarłą:

Protenrecinae Butler, 1969

oraz rodzaje wymarłe o niepewnej pozycji systematycznej:

Arenagale Pickford, 2015 – jedynym przedstawicielem był Arenagale calcarea Pickford, 2015
Promicrogale Pickford, 2018 – jedynym przedstawicielem był Promicrogale namibiensis Pickford, 2018
Sperrgale Pickford, 2015 – jedynym przedstawicielem był Sperrgale minuta Pickford, 2015

Przypisy

↑ J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 301, 1821. (ang.).
1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 19–20. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 106–111. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Family Tenrecidae. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-27].
↑ Kowalski K., 1971
↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-08-14]. (ang.).
1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Tenrecidae Gray, 1821, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-08-10] (ang.).
↑ Pickford 2015 ↓, s. 140.
↑ M. Pickford. Tenrecoid mandible from Elisabethfeld (Early Miocene) Namibia. „Communications of the Geological Survey of Namibia”. 18, s. 88, 2018. (ang.).
↑ Pickford 2015 ↓, s. 130.

Bibliografia

Kowalski Kazimierz: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
M. Pickford. Late Eocene Potamogalidae and Tenrecidae (Mammalia) from the Sperrgebiet, Namibia. „Communications of the Geological Survey of Namibia”. 16, s. 114–152, 2015. (ang.).

[Gray-1] J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 301, 1821. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 19–20. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 106–111. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Wilson&Reeder-4] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Family Tenrecidae. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-27].

[5] Kowalski K., 1971

[mdd-6] N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-08-14]. (ang.).

[zij-7] 1 2 J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Tenrecidae Gray, 1821, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-08-10] (ang.).

[CITEREFPickford2015140-8] Pickford 2015 ↓, s. 140.

[pic-9] M. Pickford. Tenrecoid mandible from Elisabethfeld (Early Miocene) Namibia. „Communications of the Geological Survey of Namibia”. 18, s. 88, 2018. (ang.).

[CITEREFPickford2015130-10] Pickford 2015 ↓, s. 130.

ssaki wyższe (Eutheria) lub łożyskowce (Placentalia)	szczerbaki owadożerne wiewióreczniki nietoperze latawce naczelne ryjkonosowe tenreki złotokrety zajęczaki gryzonie drapieżne łuskowce rurkozębne nieparzystokopytne parzystokopytne walenie brzegowce †desmostyle trąbowce góralkowce włochacze
ssaki niższe (Metatheria)	amerykotorbowe dydelfokształtne skąpoguzkowce australotorbowe torbikowce niełazokształtne kretoworokształtne jamrajokształtne dwuprzodozębowce
Prassaki (Prototheria)	stekowce
incertae sedis	†allotery †morganukodonty †dokodonty †eutrykonodonty †symetrodonty †eupantotery †haramiidy †Durlstodon †Durlstotherium