Timothy Garton Ash

Timothy Garton Ash (2019)

Timothy Garton Ash (ur. 12 lipca 1955 w Londynie) – brytyjski historyk, zajmuje się głównie historią Europy po 1945.

Życiorys

Syn Lorny Freke i księgowego Johna Gartona Asha (1919–2014), który służył jako obserwator w 86 Pułku Artylerii Polowej(inne języki) w walkach na froncie zachodnim II wojny światowej. Wykształcenie odebrał w St Edmund's School(inne języki) w Hindhead w hrabstwie Surrey i w Sherborne School(inne języki) w hrabstwie Dorset. W 1974 studiował historię nowożytną w Exeter College(inne języki) na Uniwersytecie Oksfordzkim. Po podjęciu studiów doktoranckich w St Antony’s College w Oksfordzie wyjechał w 1978 dzięki stypendium Deutscher Akademischer Austauschdienst na Wolny Uniwersytet Berliński w Berlinie Zachodnim. Porzucił badania nad Berlinem w dobie III Rzeszy (doktoratu nie ukończył) i zajął się pisaniem o Niemieckiej Republice Demokratycznej. W 1980 przeniósł się na Uniwersytet Humboldtów w Berlinie jako pierwszy uczestnik wymiany studenckiej pomiędzy Wielką Brytanią a NRD. Znajdował się pod obserwacją Stasi z powodu podejrzeń o pracę wywiadowczą.

W latach 80. pracował jako redaktor działu zagranicznego dla brytyjskiego tygodnika „The Spectator” i regularny komentator dla dziennika „The Independent”. Był jednym z pierwszych dziennikarzy zachodnich, którzy przybyli do Stoczni Gdańskiej im. Lenina podczas strajku w sierpniu 1980 i spotkał się tam z Lechem Wałęsą. W styczniu 1981 był świadkiem strajków rzeszowsko-ustrzyckich, obserwując w Rzeszowie obrady Krajowej Komisji Porozumiewawczej z udziałem Wałęsy. Przeprowadził wywiady z liderami polskiej opozycji: Bronisławem Geremkiem, Jerzym Turowiczem, Bohdanem Cywińskim, Janem Kielanowskim i Jerzym Milewskim, a także z wiceministrem rolnictwa Zdzisławem Grochowskim. Po wydaleniu z Polski przez władze odwiedził także Czechosłowacką Republikę Socjalistyczną, Węgierską Republikę Ludową, Albańską Socjalistyczną Republikę Ludową i Socjalistyczną Republikę Bośni i Hercegowiny w ważnych dla tych krajów momentach. Współpracował z polskimi wydawnictwami podziemnymi „Krytyka" i „Tygodnik Mazowsze”. W latach 1986–1987 zajmował stanowisko w Woodrow Wilson International Center for Scholars(inne języki) w Waszyngtonie. W szeroko cytowanym eseju z 1986 Does Central Europe Exist? (Czy istnieje Europa Środkowa?) ogłosił wskrzeszenie dawnego niemieckiego pojęcia Europy Środkowej przez dysydentów w Pradze i Budapeszcie na określenie antyradzieckiej tożsamości regionalnej. Był obecny podczas przemówienia Viktora Orbána na Placu Bohaterów w Budapeszcie 16 czerwca 1989 i przy upadku Muru Berlińskiego w listopadzie 1989. W marcu 1990 na zaproszenie premier Margaret Thatcher wziął m.in. obok historyków Normana Stone’a(inne języki) i Hugh Trevora-Ropera udział w poufnym seminarium poświęconym ponownemu zjednoczeniu Niemiec w posiadłości Chequers.

W 1990 został wykładowcą St Antony's College w Oksfordzie, w 2000 objął także niepełny etat jako senior fellow w Hoover Institution przy Uniwersytecie Stanforda, a w 2004 otrzymał stanowisko profesora europeistyki na Uniwersytecie Oksfordzkim. Był od 2000 do 2006 dyrektorem, a następnie honorowym przewodniczącym Centrum Studiów Europejskich w St Antony’s College w Oksfordzie. Zasiada w komitecie sterującym Reuters Institute for the Study of Journalism(inne języki) na Uniwersytecie Oksfordzkim.

Od 2004 jest stałym felietonistą dziennika „The Guardian”. Jego eseje ukazują się także na łamach czasopism: „The New York Review of Books”, „The New York Times”, „The Washington Post”, „Prospect Magazine”, „The Wall Street Journal”, „The Globe and Mail”. W Polsce jego teksty publikuje „Gazeta Wyborcza”.

Laureat „David Watt Memorial Prize”, „Commentator of the Year” brytyjskiego programu „What the Papers Say(inne języki)”, „Premio Napoli(inne języki)”, „Imre Nagy Memorial Plaque”, „Hoffmann von Fallersleben Prize(inne języki)”, „Orwell Prize”, „Somerset Maugham Award” (za Polska rewolucja. „Solidarność” 1980–1982) i fińskiej nagrody im. Kullervo Killinena. W 2005 r. zaliczony do 100 najważniejszych intelektualistów magazynu „Prospect and Foreign Policy” (2005) oraz 100 najbardziej wpływowych ludzi „Time magazine”. Uhonorowany tytułem doktora honoris causa przez University of St Andrews w Szkocji oraz Katholieke Universiteit Leuven w Belgii.

Kawaler Orderu św. Michała i św. Jerzego, Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec oraz Medalu Zasługi Republiki Czeskiej. Odznaczony Medalem Wdzięczności Europejskiego Centrum Solidarności (2010). W 2019 wybrany członkiem Polskiej Akademii Umiejętności.

Mówi biegle po niemiecku i polsku. Wraz z żoną Danutą (Polką poznaną w Berlinie Zachodnim), historykiem sztuki i dwoma synami, Thomasem, studentem filozofii, i Alekiem, studentem anglistyki, mieszkają w Oksfordzie. Do wypromowanych przez niego doktorów należy Timothy Snyder (1995).

Prace wydane w języku polskim

Przypisy

  1. ↑ John Garton Ash – obituary [online], The Telegraph, 16 lipca 2014 [dostęp 2025-08-15].
  2. ↑ Timothy Garton Ash [online], Exeter College, Oxford [dostęp 2025-08-13] [zarchiwizowane z adresu 2024-07-24].
  3. ↑ Timothy Garton Ash, Is there a doctor in the house? [online], The Guardian, 12 lutego 2013.
  4. 1 2 3 4 5 6 Harriet Swain, The suspect Romeo [online], Times Higher Education, 11 lipca 1997 [zarchiwizowane z adresu 2022-01-28].
  5. ↑ Gunda Achterhold, Timothy Garton Ash, “Politics is also the art of the impossible” [online], Deutscher Akademischer Austauschdienst, 2 lutego 2025 [zarchiwizowane z adresu 2025-08-13].
  6. ↑ Michael Glover, Memoirs of an inadvertent spy [online], The Independent, 2 września 1998 [zarchiwizowane z adresu].
  7. ↑ Marcin Frybes, Reakcje Zachodu na polski Sierpień, „Wolność i Solidarność. Studia z Dziejów Opozycji wobec Komunizmu i Dyktatury”, 1, 2010, s. 40, ISSN 2082-6826.
  8. 1 2 Rory MacLean, Right place, right time [online], The Times Literary Supplement, 24 marca 2023.
  9. Timothy Garton Ash, The Polish Revolution: Solidarity, New York: Charles Scribner’s Sons, 1984, ISBN 0-684-18114-2.
    1. ↑ S. 112–32.
    2. ↑ S. 81, 169, 224, 335, 360, 362–63, 365–66.
  10. 1 2 Grudniowa Wdzięczność dla przyjaciół Polski z Europy środkowej i zachodniej [online], Europejskie Centrum Solidarności, 27 grudnia 2012.
  11. 1 2 3 Timothy Garton Ash [online], Uniwersytet Sabancı [dostęp 2025-08-16].
  12. ↑ Timothy Garton Ash, Does Central Europe Exist?, The New York Review, 9 października 1986.
  13. ↑ Timothy Garton Ash, Does Central Europe Exist? [online], Grupa Wyszehradzka [dostęp 2025-08-14].
  14. ↑ Larry Wolff, The Traveler’s View of Central Europe: Gradual Transitions and Degrees of Difference in European Borderlands, [w:] Omer Bartov, Eric D. Weitz (red.), Shatterzone of Empires: Coexistence and Violence in the German, Habsburg, Russian, and Ottoman Borderlands, Bloomington: Indiana University Press, 2013, s. 37, ISBN 978-0-253-00631-8.
  15. ↑ Timothy Garton Ash, The Puzzle of Central Europe [online], The New York Review, 18 marca 1999.
  16. ↑ Neil Buckley, Andrew Byrne, Viktor Orban: the rise of Europe’s troublemaker [online], Financial Times, 25 stycznia 2018.
  17. ↑ John Campbell, Margaret Thatcher, t. 2, London: Random House, 2011, s. 634, ISBN 0-7126-6781-4.
  18. ↑ Fellows: Timothy Garton Ash [online], Hoover Institution [dostęp 2025-08-16].
  19. 1 2 Prof. Timothy Garton Ash [online], Uniwersytet Witolda Wielkiego, 1 marca 2024 [dostęp 2025-08-16].
  20. 1 2 Professor Timothy Garton Ash [online], St Antony’s College w Oksfordzie [dostęp 2025-08-13] [zarchiwizowane z adresu 2015-02-18].
  21. 1 2 Professor Timothy Garton Ash [online], Reuters Institute for the Study of Journalism [dostęp 2025-08-13].
  22. ↑ Global public intellectuals poll – Prospect Magazine. prospect-magazine.co.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-28)]..
  23. ↑ Garton Ash Timothy [online], sowiniec.com.pl [dostęp 2025-08-16].
  24. ↑ Członkowie PAU wybrani podczas Walnego Zgromadzenia Akademii w dniu 15 czerwca 2019 roku, „Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności”, 2019, s. 126.
  25. ↑ Timothy Snyder, Nationalism, Marxism, and Modern Central Europe: A Biography of Kazimierz Kelles-Krauz, 1872–1905, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1997, xv.

Linki zewnętrzne