Trichiini

	Trichiini
	Fleming, 1821
	Okres istnienia: miocen–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Orszoł paskowany
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Infrarząd	żukokształtne
Nadrodzina	żuki
Rodzina	poświętnikowate
Podrodzina	kruszczycowate
Plemię	Trichiini
Synonimy
	Trichides Baudet-Lafarge, 1809[potrzebny przypis]; Trichiadae Fleming, 1821; Trichiidae Fleming, 1821; Trichiinae Fleming, 1821;
	Trichides Baudet-Lafarge, 1809[potrzebny przypis]; Trichiadae Fleming, 1821; Trichiidae Fleming, 1821; Trichiinae Fleming, 1821;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Trichiini – plemię chrząszczy z rodziny poświętnikowatych i podrodziny kruszczycowatych. Występują we wszystkich krainach zoogeograficznych oprócz australijskiej i madagaskarskiej. W zapisie kopalnym znane od miocenu.

Morfologia

Chrząszcze te mają ciało w obrysie owalne lub wydłużone, zwykle lekko rozszerzone w tyle. Ubarwienie bywa różne: jednolicie brązowe lub czarne, dwubarwne, nakrapiane, prążkowane lub metaliczne. Powierzchnia oskórka może być owłosiona lub naga.

Czułki buduje dziesięć członów, z których trzy ostatnie formują buławkę. Miejsca osadzenia czułków widoczne są patrząc od góry. Żuwaczki miewają różny stopień sklerotyzacji. Szczęki mają zwykle pędzelkowate żuwki zewnętrzne.

Przedplecze jest węższe od pokryw i może być równomiernie wysklepione, lekko wklęśnięte wzdłuż linii środkowej lub mieć wcisk przed dyskiem. Podobnie jak u Valgini a przeciwnie niż u pozostałych kruszczycowatych boczne krawędzie pokryw nie są wykrojone za barkami, w związku z czym lot odbywa się z otwartymi pokrywami. Epimeryty śródtułowia zwykle nie są widoczne w widoku grzbietowym. Odnóża są stosunkowo długie i smukłe, o stopach zwieńczonych nierozszczepionymi pazurkami. Odnóża przedniej pary mają stożkowate, sterczące biodra i zaopatrzone w od 1 do 3 ząbków golenie. Biodra tylnej pary stykają się ze sobą lub są mocno do siebie przybliżone.

Odwłok jest krótki i ma funkcjonalne przetchlinki na segmentach od pierwszego do siódmego. Pygidium jest duże, dobrze widoczne.

Ekologia i występowanie

Larwy przechodzą rozwój w próchniejącym drewnie (kariofagi) i w korzeniach drzew liściastych. Imagines żerują na kwiatach.

Plemię rozprzestrzenione jest w większości krain zoogeograficznych, ale brak go w krainie australijskiej i na Madagaskarze. Podplemiona Platigeniina i Cryptodontina ograniczone są swym zasięgiem do Afryki, a podplemię Incaina do krainy neotropikalnej. Osmodermina i Trichiina zamieszkują zarówno Stary jak i Nowy Świat.

Ogólnie w Nowym Świecie występuje 13 rodzajów, z których w Nearktyce stwierdzono 5. Palearktykę zamieszkuje około 40 gatunków. W Polsce stwierdzono występowanie 6 gatunków, z których 4 umieszczone są na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce: Trichius sexualis, orszoł paskowany, zacnik kropkowany i pachnica dębowa, a ostatni także objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Taksonomia i ewolucja

Takson ten wprowadził w 1821 roku John Fleming pod nazwą Trichiadae. Dawniej klasyfikowany bywał jako odrębna rodzina Trichiidae lub podrodzina Trichiinae w obrębie poświętnikowatych. Do kruszczycowatych w randze plemienia włączył go w 1984 roku Jan Krikken. Dzieli się go na 4 podplemiona:

Cryptodontina Lacordaire, 1856
Incina Burmeister, 1842
Osmodermatina Schenkling, 1922
Platygeniina Krikken, 1984
Trichiina Fleming, 1821

W zapisie kopalnym Trichiini znane są od miocenu. Z epoki tej pochodzą skamieniałości kilku gatunków z rodzaju orszoł oraz jednego gatunku z rodzaju zacnik.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Zdzisława Stebnicka: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 28b Żukowate – Scarabaeidae grupa podrodzin: Scarabaeidae pleurosticti. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1978, s. 41-43.
1 2 3 4 5 6 7 8 Brett C. Ratcliffe: Cetoniinae Leach 1815. Flower chafers. [w:] Generic Guide to New World Scarab Beetles [on-line]. 2001-2005. [dostęp 2020-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
1 2 3 4 Rolf G. Beutel, Richard A. B. Leschen: Coleoptera, Beetles, Volume 1: Morphology and Systematics (Archostemata, Adephaga, Myxophaga, Polyphaga partim). de Gruyter, 2005, seria: Handbuch der Zoologie. ISBN 3-11-017130-9.
1 2 3 4 5 6 Brett C. Ratcliffe: Trichinii Fleming, 1821. Trichiine Flower Chafers. [w:] Generic Guide to New World Scarab Beetles [on-line]. 2001-2005. [dostęp 2020-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
↑ A. Byk: podrodzina: Cetoniinae Leach, 1815. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2020-05-20].
↑ Jerzy Pawłowski, Daniel Kubisz, Mieczysław Mazur: Coleoptera. Chrząszcze. W: Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior: Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce. Suplement. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2002.
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).
1 2 tribus Trichiini Fleming, 1821. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2020-05-20].
↑ J.J. Fleming J.J., Insecta, [w:] Supplement to the Fourth, Fifth and Sixth Editions of the Encyclopaedia Britannica Volume Fifth [Part 1], Edinburgh: Constable and Company, 1821, s. 41–56 [dostęp 2023-10-25] .
↑ Jan Krikken. A new key to the suprageneric taxa in the beetle family Cetoniidae, with annotated lists of the known genera. „Zoologische Verhandelingen”. 210, s. 1-75, 1984.
↑ PatriceP. Bouchard PatriceP. i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1-972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807 .
↑ O. Heer. Beitrage zur Insektenfauna Oeningens: Coleoptera. Geodephagen, Hydrocanthariden, Gyriniden, Brachelytren, Clavicornen, Lamellicornen und Buprestiden. „Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem”. 16 (2), s. 1-90, 1862.

[Stebnicka-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Zdzisława Stebnicka: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 28b Żukowate – Scarabaeidae grupa podrodzin: Scarabaeidae pleurosticti. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1978, s. 41-43.

[gg1-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 Brett C. Ratcliffe: Cetoniinae Leach 1815. Flower chafers. [w:] Generic Guide to New World Scarab Beetles [on-line]. 2001-2005. [dostęp 2020-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].

[Beutel-3] 1 2 3 4 Rolf G. Beutel, Richard A. B. Leschen: Coleoptera, Beetles, Volume 1: Morphology and Systematics (Archostemata, Adephaga, Myxophaga, Polyphaga partim). de Gruyter, 2005, seria: Handbuch der Zoologie. ISBN 3-11-017130-9.

[gg2-4] 1 2 3 4 5 6 Brett C. Ratcliffe: Trichinii Fleming, 1821. Trichiine Flower Chafers. [w:] Generic Guide to New World Scarab Beetles [on-line]. 2001-2005. [dostęp 2020-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].

[biomap-5] A. Byk: podrodzina: Cetoniinae Leach, 1815. [w:] Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2020-05-20].

[clz-6] Jerzy Pawłowski, Daniel Kubisz, Mieczysław Mazur: Coleoptera. Chrząszcze. W: Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior: Czerwona Lista Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce. Suplement. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2002.

[rozp2016-7] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

[biolib-8] 1 2 tribus Trichiini Fleming, 1821. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2020-05-20].

[Fleming-9] J.J. Fleming J.J., Insecta, [w:] Supplement to the Fourth, Fifth and Sixth Editions of the Encyclopaedia Britannica Volume Fifth [Part 1], Edinburgh: Constable and Company, 1821, s. 41–56 [dostęp 2023-10-25] .

[Krikken-10] Jan Krikken. A new key to the suprageneric taxa in the beetle family Cetoniidae, with annotated lists of the known genera. „Zoologische Verhandelingen”. 210, s. 1-75, 1984.

[families-11] PatriceP. Bouchard PatriceP. i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1-972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807 .

[Heer-12] O. Heer. Beitrage zur Insektenfauna Oeningens: Coleoptera. Geodephagen, Hydrocanthariden, Gyriniden, Brachelytren, Clavicornen, Lamellicornen und Buprestiden. „Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem”. 16 (2), s. 1-90, 1862.