 Widok ze wzgórza twierdzy na starą i nowszą część miasta | |
| Państwo | |
|---|---|
| Administracja zdecentralizowana | |
| Region | |
| Jednostka regionalna | |
| Gmina | |
| Wysokość |
115 m n.p.m. |
| Populacja (2021) |
|
| • liczba ludności |
62 064 |
| Nr kierunkowy |
24310 |
| Kod pocztowy |
421 00 |
| Tablice rejestracyjne |
TK |
Położenie na mapie Grecji  | |
 39°33′N 21°46′E/39,550000 21,766667 | |
| Strona internetowa | |
Trikala (gr. Τρίκαλα) – miasto w środkowej Grecji, w północno-zachodniej części Tesalii.
Położone nad rzeką Pinios, której dopływ Litheos przecina miasto, powstało na ziemiach Histiaiotis (Ἱστιαιῶτις), w historycznym regionie północno-zachodniej Tesalii.
Przynależne do administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa, w regionie Tesalia, w jednostce regionalnej Trikala. Jest siedzibą władz gminy Triki.
W 2021 roku liczyło 62 064 mieszkańców.
Ośrodek handlowy regionu rolniczego z rozwiniętym przemysłem spożywczym i odzieżowym (skórzano-obuwniczym). Węzeł drogowy przy ważnej tesalskiej linii kolejowej. Wśród miejscowych uczelni znajduje się m.in. filia Uniwersytetu Salonickiego (Wydział Wychowania Fizycznego i Sportu).
Ślady prehistorycznego osadnictwa stwierdzono w znacznej części dzisiejszej aglomeracji miejskiej, w tym pierwsze ślady życia w jaskini Theopetra sprzed ok. 50 tysięcy lat, a także odkryte przez archeologów ślady osad neolitycznych datowanych na 6 tysiąclecie p.n.e. (m.in. na stanowisku Megalo Kefalovryso).
Nazwa miasta, wymienionego już przez Homera wśród uczestników wojny trojańskiej (Iliada II, 729) pochodzi od imienia nimfy Trikke (Trikka), córki rzecznego boga Penejosa. Z dzieła Strabona wiadomo, że starożytne Trikke (Τρίκκη) słynęło przede wszystkim jako tradycyjne miejsce narodzin boga Asklepiosa (Geografia XIV 1,39), który miał tam swe najstarsze sanktuarium z przyległym asklepiejonem (Geografia IX 5,17). Poza tym funkcjonował tam kult Ateny i eponimicznej nimfy. W epoce bizantyjskiej miasto, znane też pod nazwą Trikattus, zostało odnowione i ufortyfikowane przez Justyniana, pełniło wówczas także funkcję stolicy biskupiej.
Zarówno w starożytności, jak i w późniejszych epokach burzliwe dzieje sprawiły, że miasto wielokrotnie przechodziło pod różne panowanie, już w 480 p.n.e. zajęte podczas drugiego najazdu Persów. W 352 p.n.e. zostało przyłączone do macedońskiego państwa Filipa II, a wraz z jego upadkiem przeszło w 168 p.n.e. pod władzę Rzymu (łac. Tricca). Po podziale cesarstwa rzymskiego znalazło się w granicach państwa bizantyjskiego, doświadczając niszczących najazdów Hunów, Słowian, Bułgarów, Normanów, Katalończyków i krzyżowców, dopóki w 1395 nie zostało zdobyte przez osmańskich Turków i nie weszło na stałe w skład ich imperium.
Trikala, która w XII wieku nosiła już obecną nazwę, w XIX stuleciu jako Tırhala stała się stolicą tureckiej prowincji (sandżaku). Z tego okresu pochodzą stare budynki w północnej części obecnego miasta, wraz z meczetem Osmana Szacha (ówczesnego władcy sandżaku) oraz liczne cerkwie prawosławne, będące świadectwem gospodarczego rozwoju i dobrobytu mieszkańców w XVIII i XIX wieku. Grecy formalnie odzyskali zwierzchnictwo nad tymi ziemiami w 1881 według postanowień kongresu berlińskiego i na mocy późniejszych porozumień dwustronnych przyznających im Epir i Tesalię, lecz faktyczne ich włączenie do Grecji nastąpiło dopiero w 1898 roku.
W trakcie II wojny światowej Trikala, która stała się ważnym punktem w działalności greckiego ruchu oporu, została wyzwolona spod okupacji niemieckiej w październiku 1944.
Miejscowa twierdza wzniesiona została na miejscu starożytnego akropolu przypuszczalnie w IV wieku p.n.e. lub w okresie hellenistycznym, później została przebudowana przez Bizantyjczyków (VI w.), a następnie przez Turków, którzy w XVII w. na jej terenie wystawili okazałą wieżę zegarową. Obiekt forteczny nie jest w pełni udostępniony zwiedzającym z wyjątkiem części przeznaczonej na spektakle teatralne.
Na terenie pomiędzy głównym placem miasta i cerkwią św. Mikołaja (Ajos Nikolaos) znajdują się pozostałości sanktuarium Asklepiosa z zachowaną ozdobną mozaiką. Powstałe w III wieku p.n.e. wraz z przyległym asklepiejonem, odbudowane zostało w połowie okresu cesarstwa rzymskiego. Niedostępne pozostałości antycznego miasta znajdują się pod staromiejską dzielnicą Warusi (Βαρούσι), w czasach osmańskich zamieszkiwaną przez chrześcijan, gdzie też skupione są najstarsze w Trikali kościoły.
Potureckie zabytki miasta reprezentują: dziś opuszczony, XVI-wieczny meczet Osmana Szacha (pozbawiony minaretu, a od pokrycia dachowego zwany Kursum – „Ołowiany”) wraz z mauzoleum (türbe) tego dostojnika, oraz budynek pobliskiej łaźni (hamam) – wszystkie będące dziełem sławnego sułtańskiego architekta Sinana.
Do istotnych pamiątek budownictwa nowożytnego należą pochodzące z 1886 r. i będące dziełem francuskich inżynierów: żelazny most przerzucony przez rzeczkę Litheos (łączący ówczesny główny plac miasta z dzisiejszym miejskim deptakiem) oraz budynek dworca (stacji kolejowej), powstałe za rządów nowatorskiego premiera Trikupisa.
Dwa charakterystyczne pomniki miejscowe to statua patronującego miastu, uzdrowicielskiego bóstwa – Asklepiosa (na moście nad Litheosem), oraz bohatera partyzantki z czasów okupacji niemieckiej – generała Sarafisa (na Platía Iróon Polytechníu).
Władze miasta utrzymują współpracę na różnych polach i kontakty międzyludzkie na wielu płaszczyznach z następującymi miastami bliźniaczymi w świecie:
Amberg, Niemcy
Banan (dzieln. Chongqing), Chiny Castrop-Rauxel, Niemcy
Dropulli, Albania
Piatigorsk, Rosja
Talence, Francja
Tucson, USA
Vranje, Serbiaoraz z rodzimym
