Uranofan

Uranofan
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	Ca(UO2)2[HSiO4]2·5H2O
Twardość w skali Mohsa	2,5–3,0
Przełam	nierówny bądź muszlowy
Łupliwość	doskonała według (010) (czasem słabo dostrzegalna)
Pokrój kryształu	słupkowy, igiełkowy
Układ krystalograficzny	jednoskośny, P21
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,81–3,96 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	żółty w różnych odcieniach
Rysa	jasnożółta
Połysk	szklisty, oleisty lub matowy
Współczynnik załamania	1,642–1,680
Inne	optycznie ujemny
	Multimedia w Wikimedia Commons

Uranofan – minerał promieniotwórczy z gromady krzemianów, uwodniony krzemian uranylu i wapnia (gromada VI-14 minerały uranylu). Nazwa pochodzi od składu chemicznego (pierwiastek uran, oraz gr. phanos – pojawiać się).

Substancja Ca(UO₂)₂[HSiO₄]₂·5H₂O tworzy dwa jednoskośne warianty strukturalne, które traktowane są jako odrębne minerały (uranofan i β-uranofan).

Odkryty w 1853 r. w nieczynnej już kopalni „Miedzianka”, oraz w pegmatytach Kruczej Skały niedaleko Jeleniej Góry.

Charakterystyka

Właściwości

Tworzy kryształy słupkowe, igiełkowe lub włosowe. Czasem wykształca słupy o pseudotetragonalnym przekroju. Występuje w skupieniach zbitych, ziemistych i igiełkowych, włóknistych, kulistych, promienistych oraz w formie nalotów. Często tworzy pseudomorfozy po uraninicie UO₂.

Geneza

Tworzy się jako minerał wtórny w wyniku wietrzenia (utleniania) minerałów uranu – głównie uraninitu. Często pojawia się również w utworach pegmatytowych i granitach. Rzadziej pojawia się w strefie wietrzenia złóż osadowych.

Asocjacje: najczęściej współwystępuje w towarzystwie uraninitu, autunitu i gummitu.

Występowanie

Jest minerałem dość powszechnie występującym, jednakże w niewielkich ilościach, głównie w strefach hipergenicznych.

W świecie jest znany głównie z Konga, Katangi, USA i Kanady
W Europie występuje głównie we Włoszech (Como i Trentino), Francji (Les Bois Noires, Loire, Owernia), Niemczech (Wōlsendorf, Bawaria), Czechach (złoża uranu w Jáchymovie).

W Polsce występuje na Dolnym Śląsku, m.in. w Miedziance, w Kowarach, Rudawach Janowickich, Kletnie oraz w pegmatytach Kruczych Skał.

Zastosowanie

Stanowi ważną rudę uranu (zawiera go około 67% UO₃),
Ma znaczenie naukowe oraz kolekcjonerskie.

Zobacz też

Przypisy

↑ Uranophane na mindat.org (ang.).
↑ M. Reyes-Cortés i inni. Radioactive mineral samples from the northwest of Chihuahua City, Mexico. „Revista Mexicana de Física”. 3 (53), s. 23, 2007-02. Sociedad Mexicana de Física, A.C.. ISSN 0035-001X. (ang.).

[-------min-4107-1] Uranophane na mindat.org (ang.).

[Reyes_Cortés_i_inni2007-s23-2] M. Reyes-Cortés i inni. Radioactive mineral samples from the northwest of Chihuahua City, Mexico. „Revista Mexicana de Física”. 3 (53), s. 23, 2007-02. Sociedad Mexicana de Física, A.C.. ISSN 0035-001X. (ang.).