Vangelis

Vangelis
Βαγγέλης
	; Vangelis (2012)
Imię i nazwisko	Ewangelos Odiseas Papathanasiu
Data i miejsce urodzenia	29 marca 1943 ; Agria
Data i miejsce śmierci	17 maja 2022 ; Paryż
Instrumenty	pianino, syntezator, instrument klawiszowy, organy Hammonda, gitara basowa, perkusja
Gatunki	muzyka instrumentalna, muzyka elektroniczna, muzyka filmowa, new age, muzyka poważna, rock progresywny
Zawód	kompozytor, producent, aranżer
Aktywność	od 1961
Wydawnictwo	RCA Records, Atlantic Records, Sony Music, Warner Music Group, Polydor Records
Powiązania	Forminx, Aphrodite’s Child, Jon and Vangelis
	Współpracownicy
	Jon Anderson; Demis Roussos; Irene Papas; Milva
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Vangelis (gr. Βαγγέλης), właśc. Ewangelos Odiseas Papathanasiu (gr. Ευάγγελος Οδυσσέας Παπαθανασίου; ur. 29 marca 1943 w Agrii, zm. 17 maja 2022 w Paryżu) – grecki kompozytor muzyki elektronicznej i filmowej.

Życiorys

Okres młodzieńczy

Vangelis urodził się 29 marca 1943 roku w Agrii koło Wolos, w Grecji. Edukację muzyczną rozpoczął w wieku 4 lat, a już w wieku 6 lat miał swój pierwszy publiczny występ, na którym prezentował własne kompozycje. Vangelis był w dużej części samoukiem – odmawiał pobierania lekcji gry na pianinie, a w ciągu swojej kariery nie zdobył formalnej wiedzy na temat notacji muzycznej. Uczył się muzyki poważnej, malarstwa i reżyserii filmowej na Akademii Sztuk Pięknych w Atenach.

We wczesnych latach sześćdziesiątych założył grupę Forminx, która stała się w Grecji bardzo popularna. W 1968 roku pod wpływem zamieszek studenckich w Grecji przeniósł się do Paryża, gdzie założył wraz z Demisem Roussosem i Loukasem Siderasem zespół Aphrodite’s Child (Dziecko Afrodyty). Grupa została rozwiązana w 1972 roku.

Początek kariery solowej

Twórczość solową Vangelis rozpoczął pisząc muzykę do dwóch filmów Frederica Rossifa w 1973 roku. Pierwszym oficjalnym solowym albumem Vangelisa był Earth z 1974 roku. W tym okresie Vangelis odbywał też próby z zespołem Yes, do którego jednak nie dołączył. Zaprzyjaźnił się jednak z Jonem Andersonem, wokalistą zespołu, z którym później wielokrotnie współpracował.

Po przeprowadzce do Londynu Vangelis podpisał kontrakt z RCA Records, założył własne studio (Nemo Studios) i rozpoczął nagrywanie własnych albumów elektronicznych. Razem z Jonem Andersonem wydał w latach 80. i 90. kilka albumów jako Jon & Vangelis.

Muzyka filmowa i sukces komercyjny

W 1982 roku Vangelis dostał Oscara za muzykę do filmu Rydwany ognia. W tym samym roku rozpoczął współpracę z Ridleyem Scottem, co zaowocowało stworzeniem muzyki do filmów Łowca androidów i 1492. Wyprawa do raju. Vangelis jest również autorem muzyki do wielu filmów dokumentalnych Jacques’a Cousteau.

Zasiadał w jury konkursu głównego na 44. MFF w Cannes (1991). W 1992 Francja uhonorowała go Orderem Sztuki i Literatury.

Wydana w 2001 roku Mythodea (pierwotnie napisana w roku 1993) została użyta przez NASA jako motyw marsjańskich misji kosmicznych. W roku 2004 został autorem ścieżki dźwiękowej do filmu „Aleksander”. Jest także twórcą hymnu piłkarskich mistrzostw świata, które odbyły się w 2002 roku w Korei i Japonii.

Odznaczenia

Kawaler Orderu Sztuki i Literatury (1992, Francja)
Kawaler Legii Honorowej (2001, Francja)
Komandor Orderu Sztuki i Literatury (2017, Francja)

Twórczość Vangelisa

Solowe płyty studyjne

1972 Fais Que Ton Rêve Soit Plus Long Que La Nuit
1973 Earth
1975 Heaven and Hell
1976 Albedo 0.39
1977 Spiral
1978 Beaubourg
1979 China
1980 See You Later
1984 Soil Festivities
1985 Invisible Connections
1985 Mask
1988 Direct
1990 The City
1995 Voices
1996 Oceanic
1998 El Greco
2001 Mythodea: Music for the 2001 NASA Space Mission
2016 Rosetta
2019 Nocturne: The Piano Album
2021 Juno to Jupiter

Opublikowane płyty z muzyką filmową

1970 Sex Power
1973 L’Apocalypse des animaux
1975 Ignacio
1976 La Fête sauvage
1979 Opera Sauvage
1981 Chariots of Fire
1983 Antarctica
1992 1492: Conquest of Paradise – złota płyta w Polsce
1994 Blade Runner
2004 Alexander
2007 El Greco
2007 Blade Runner Trilogy
2008 Świadectwo (wspólnie z Robertem Jansonem)

Kompilacje solowe

1978 The Best of Vangelis
1982 To the Unknown Man
1985 Magic Moments
1989 Themes
1991 Greatest Hits
1995 Mundo Magico de Vangelis
1996 Portraits
2000 Reprise 1990–1999
2002 Cosmos
2003 Odyssey: The Definitive Collection
2012 The Collection

Albumy nagrane z Aphrodite’s Child

1968 End of the World
1969 It’s Five O’Clock
1972 666 (The Apocalypse of John,13/18)
1980 Best of Aphrodite’s Child
1995 Aphrodite’s Child's Greatest Hits
1996 The Complete Collection (Aphrodite’s Child)

Albumy nagrane w duecie jako Jon and Vangelis

Albumy nieoficjalne

1978 Hypothesis
1978 Dragon

Obydwa albumy to nagrania jam session z 1971 roku, wydane nielegalnie, bez wiedzy i zgody Vangelisa. Dobór i układ nagrań oraz ich tytuły są własną inwencją wydawcy albumów.

1995 Themes II (składanka)

Współpraca

1977 Chinese Restaurant – Krisma
1979 Odes – Irene Papas
1979 Hibernation – Krisma
1986 Rapsodies – Irene Papas
1986 Tra Due Sogni – Milva

Ważniejsza filmografia

1966 5.000 psemmata
1970 Sex Power
1975 Entends-tu les chiens aboyer? (Ignacio)
1976 La Fête sauvage
1976 Ace Up My Sleeve
1979 Opera Sauvage
1981 Rydwany ognia (Chariots of Fire)
1982 Łowca androidów (Blade Runner)
1982 Zaginiony
1983 Nankyoku Monogatari (Antarctica)
1984 Bunt na Bounty (The Bounty)
1984 Sauvage et Beau
1989 Franciszek (Francesco)
1992 Gorzkie gody (Bitter Moon)
1992 The Plague
1994 1492. Wyprawa do raju
1995 De Nuremberg à Nuremberg
1996 Kawafis
1998 Microneurosurgery with video tapes – Spinal Space-Occupying Lesions, by dr. Stergios Tegos (Medical Publications, Konstandaras, Athens 1998)
2004 Alexander
2007 El Greco
2008 Świadectwo

Przypisy

↑ Vangelis | Biography, Albums, Streaming Links | AllMusic [online], allmusic.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).
↑ Tim Greiving: Vangelis, Oscar-winning composer of ‘Chariots of Fire’ theme, dies at 79. washingtonpost.com, 2022-05-19. [dostęp 2022-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-05-19)]. (ang.).
↑ Złote płyty CD przyznane w 1996 roku [online], ZPAV [dostęp 2020-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2014-10-05] .
↑ „Spin”, Volume One Number Two, June 1985, s. 49.
↑ the growing bin: Vangelis – The Tegos Tapes [online], thegrowingbin.blogspot.com [dostęp 2017-11-27] .

Linki zewnętrzne

Vangelis w bazie Filmweb
Vangelis w Stopklatka. stopklatka.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-27)].

[1] Vangelis | Biography, Albums, Streaming Links | AllMusic [online], allmusic.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).

[2] Tim Greiving: Vangelis, Oscar-winning composer of ‘Chariots of Fire’ theme, dies at 79. washingtonpost.com, 2022-05-19. [dostęp 2022-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-05-19)]. (ang.).

[3] Złote płyty CD przyznane w 1996 roku [online], ZPAV [dostęp 2020-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2014-10-05] .

[4] „Spin”, Volume One Number Two, June 1985, s. 49.

[5] the growing bin: Vangelis – The Tegos Tapes [online], thegrowingbin.blogspot.com [dostęp 2017-11-27] .

1934–1939	Louis Silvers (1934) Max Steiner (1935) Leo Forbstein (1936) Charles Previn (1937) Erich Wolfgang Korngold / Alfred Newman (1938) Herbert Stothart / Richard Hageman, Frank Harling, John Leipold i Leo Shuken (1939)
1940–1949	Leigh Harline, Paul J. Smith, Ned Washington / Alfred Newman (1940) Bernard Herrmann / Frank Churchill i Oliver Wallace (1941) Max Steiner / Ray Heindorf i Heinz Roemheld (1942) Alfred Newman / Ray Heindorf (1943) Max Steiner / Morris Stoloff i Carmen Dragon (1944) Miklós Rózsa / Georgie Stoll (1945) Hugo Friedhofer / Morris Stoloff (1946) Miklós Rózsa / Alfred Newman (1947) Brian Easdale / Johnny Green i Roger Edens (1948) Aaron Copland / Roger Edens i Lennie Hayton (1949)
1950–1959	Franz Waxman / Adolph Deutsch i Roger Edens (1950) Franz Waxman / Johnny Green i Saul Chaplin (1951) Dimitri Tiomkin / Alfred Newman (1952) Bronisław Kaper / Alfred Newman (1953) Dimitri Tiomkin / Adolph Deutsch i Saul Chaplin (1954) Alfred Newman / Robert Russell Bennett, Jay Blackton i Adolph Deutsch (1955) Victor Young / Alfred Newman i Ken Darby (1956) Malcolm Arnold (1957) Dimitri Tiomkin / André Previn (1958) Miklós Rózsa / André Previn i Ken Darby (1959)
1960–1969	Ernest Gold / Morris Stoloff i Harry Sukman (1960) Henry Mancini / Saul Chaplin, Johnny Green, Sid Ramin i Irwin Kostal (1961) Maurice Jarre / Ray Heindorf (1962) John Addison / André Previn (1963) Richard M. Sherman i Robert B. Sherman / André Previn (1964) Maurice Jarre / Irwin Kostal (1965) John Barry / Ken Thorne (1966) Elmer Bernstein / Alfred Newman i Ken Darby (1967) John Barry / John Green (1968) Burt Bacharach / Lennie Hayton i Lionel Newman (1969)
1970–1979	Francis Lai / The Beatles (John Lennon, Paul McCartney, George Harrison i Ringo Starr) (1970) Michel Legrand / John Williams (1971) Charles Chaplin, Raymond Rasch i Larry Russell / Ralph Burns (1972) Marvin Hamlisch / Marvin Hamlisch (1973) Nino Rota i Carmine Coppola / Nelson Riddle (1974) John Williams / Leonard Rosenman (1975) Jerry Goldsmith / Leonard Rosenman (1976) John Williams / Jonathan Tunick (1977) Giorgio Moroder / Joe Renzetti (1978) Georges Delerue / Ralph Burns (1979)
1980–1989	Michael Gore (1980) Vangelis (1981) John Williams / Henry Mancini i Leslie Bricusse (1982) Bill Conti / Michel Legrand, Alan Bergman i Marilyn Bergman (1983) Maurice Jarre / Prince (1984) John Barry (1985) Herbie Hancock (1986) Ryūichi Sakamoto, David Byrne i Cong Su (1987) Dave Grusin (1988) Alan Menken (1989)
1990–1999	John Barry (1990) Alan Menken (1991) Alan Menken (1992) John Williams (1993) Hans Zimmer (1994) Luis Enrique Bacalov / Alan Menken i Stephen Schwartz (1995) Gabriel Yared / Rachel Portman (1996) James Horner / Anne Dudley (1997) Nicola Piovani / Stephen Warbeck (1998) John Corigliano (1999)
2000–2009	Tan Dun (2000) Howard Shore (2001) Elliot Goldenthal (2002) Howard Shore (2003) Jan A.P. Kaczmarek (2004) Gustavo Santaolalla (2005) Gustavo Santaolalla (2006) Dario Marianelli (2007) A.R. Rahman (2008) Michael Giacchino (2009)
2010–2019	Trent Reznor i Atticus Ross (2010) Ludovic Bource (2011) Mychael Danna (2012) Steven Price (2013) Alexandre Desplat (2014) Ennio Morricone (2015) Justin Hurwitz (2016) Alexandre Desplat (2017) Ludwig Göransson (2018) Hildur Guðnadóttir (2019)
Od 2020	Trent Reznor, Atticus Ross i Jon Batiste (2020) Hans Zimmer (2021) Volker Bertelmann (2022) Ludwig Göransson (2023) Daniel Blumberg (2024) Ludwig Göransson (2025)

Albumy	Fais Que Ton Rêve Soit Plus Long Que La Nuit (1972) Earth (1973) Heaven and Hell (1975) Albedo 0.39 (1976) Spiral (1977) Beaubourg (1978) Hypothesis (1978) China (1979) See You Later (1980) Soil Festivities (1984) Invisible Connections (1985) Mask (1985) Direct (1988) The City (1990) Voices (1995) Oceanic (1996) El Greco (1998) Mythodea (2001) Rosetta (2016) Nocturne: The Piano Album (2019) Juno to Jupiter (2021)
Ścieżki dźwiękowe	L’Apocalypse des animaux (1973) Ignacio (1975) La Fête sauvage (1976) Opera Sauvage (1979) Chariots of Fire (1981) Antarctica (1983) 1492: Conquest of Paradise (1992) Blade Runner (1994) Alexander (2004) El Greco (2007) Blade Runner Trilogy (2007)
Kompilacje	Greatest Hits (1981) Themes (1989) Portraits (1996) Reprise 1990–1999 (2000) Odyssey (2003) The Collection (2012)
Utwory	„It’s Five O’Clock” (1970) „I Hear You Now” (1979) „Chariots of Fire” (1981) „I’ll Find My Way Home” (1981) „State of Independence” (1982) „Conquest of Paradise” (1992)
Albumy kolaboracyjne	Odes (1979) Rapsodies (1986)
Powiązane	Aphrodite’s Child Jon and Vangelis