Waniliowe

Waniliowe
	; Vanilla pompona
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	storczykowate
Podrodzina	waniliowe
	Nazwa systematyczna
	Vanilloideae Szlach.; Fragm. Florist. Geobot., Supp. 3: 48. 1995
	Typ nomenklatoryczny
	Vanilla Mill.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Waniliowe (Vanilloideae) – podrodzina w obrębie storczykowatych (Orchidaceae). Należy do niej 245 gatunków skupionych w 14 rodzajach, występujących na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej oraz w strefie umiarkowanej we wschodniej części Ameryki Północnej oraz Azji. Przez długi czas pozycja i ranga systematyczna tej grupy roślin budziła wśród systematyków długie spory, czego przyczyną jest szereg cech plezjomorficznych u jej przedstawicieli. Po raz pierwszy diagnozę naukową tego taksonu podał polski botanik – Dariusz Szlachetko w 1995. Później została ona potwierdzona w szeregu publikacjach prezentujących wyniki analiz molekularnych i morfologicznych.

Należące tu rośliny cechują się wzrostem sympodialnym lub monopodialnym, wielu przedstawicieli to myko-heterotrofy i pnącza. Do cech charakterystycznych należą miękkie pyłkowiny, w których pyłek skupiony jest w tetrady, brak tarczek (viscidium). Pręcik pojedynczy, wygięty do przodu, pochodzący z zewnętrznego okółka pręcikowia, oraz dwa prątniczki stanowiące pozostałość okółka wewnętrznego.

Systematyka

Pozycja systematyczna podrodziny według Angiosperm Phylogeny Website

storczykowate

Apostasioideae

waniliowe Vanilloideae

obuwikowe Cypripedioideae

	epidendronowe Epidendroideae

	storczykowe Orchidoideae

Podział systematyczny

Plemię Pogonieae

Cleistes Rich. ex Lindl.
Cleistesiopsis Pansarin & F.Barros
Duckeella Porto & Brade
Isotria Raf.
Pogonia Juss.

Plemię Vanilleae

Clematepistephium N. Hallé
Cyrtosia Blume
Epistephium Kunth
Eriaxis Rchb. f.
Erythrorchis Blume
Galeola Lour.
Lecanorchis Blume
Pseudovanilla Garay
Vanilla Mill. – wanilia

Pogonia ophioglossoides
Epistephium williamsii
Torebka wanilii

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-16] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-04-16] (ang.).
1 2 James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – V. [w:] Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium [on-line]. University of Maryland. [dostęp 2012-07-14]. (ang.).
↑ Vanilloideae. Tropicos.org. [dostęp 2023-04-16].
1 2 Emerson R. Pansarin, Antonio Salatino, Maria L.F. Salatino. Phylogeny of South American Pogonieae (Orchidaceae, Vanilloideae) based on sequences of nuclear ribosomal (ITS) and chloroplast ( psaB, rbcL, rps16, and trnL-F ) DNA, with emphasis on Cleistes and discussion of biogeographic implications. „Organisms, Diversity & Evolution”. 8, s. 171–181, 2008.
↑ Krystyna Oszkinis: Storczyki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2004, s. 193. ISBN 83-09-01774-X.
↑ Mark W. Chase, Kenneth M. Cameron, John V. Freudenstein, Alec M. Pridgeon i inni. An updated classification of Orchidaceae. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 177, s. 151–174, 1 lutego 2015. Linnean Society of London. DOI: 10.1111/BOJ.12234. (ang.).
↑ Vanilloideae. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-04-16].
↑ Emerson R. Pansarin, Fábio de Barros. Taxonomic notes on Pogonieae ( Orchidaceae ): Cleistesiopsis, a new genus segregated from Cleistes , and description of two new South American species, Cleistes batistana and C. elongata. „Kew Bulletin”. 63, 3, s. 441-448, 2008. DOI: 10.1007/s12225-008-9047-5.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-16] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 5 6 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-04-16] (ang.).

[rev-3] 1 2 James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – V. [w:] Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium [on-line]. University of Maryland. [dostęp 2012-07-14]. (ang.).

[tropicos-4] Vanilloideae. Tropicos.org. [dostęp 2023-04-16].

[pansarin-5] 1 2 Emerson R. Pansarin, Antonio Salatino, Maria L.F. Salatino. Phylogeny of South American Pogonieae (Orchidaceae, Vanilloideae) based on sequences of nuclear ribosomal (ITS) and chloroplast ( psaB, rbcL, rps16, and trnL-F ) DNA, with emphasis on Cleistes and discussion of biogeographic implications. „Organisms, Diversity & Evolution”. 8, s. 171–181, 2008.

[6] Krystyna Oszkinis: Storczyki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2004, s. 193. ISBN 83-09-01774-X.

[CHASE-7] Mark W. Chase, Kenneth M. Cameron, John V. Freudenstein, Alec M. Pridgeon i inni. An updated classification of Orchidaceae. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 177, s. 151–174, 1 lutego 2015. Linnean Society of London. DOI: 10.1111/BOJ.12234. (ang.).

[NCBI-8] Vanilloideae. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-04-16].

[9] Emerson R. Pansarin, Fábio de Barros. Taxonomic notes on Pogonieae ( Orchidaceae ): Cleistesiopsis, a new genus segregated from Cleistes , and description of two new South American species, Cleistes batistana and C. elongata. „Kew Bulletin”. 63, 3, s. 441-448, 2008. DOI: 10.1007/s12225-008-9047-5.