Waryscyt

Waryscyt
	; Waryscyt polerowany
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	uwodniony fosforan glinu (Al(PO4)·2H2O)
Twardość w skali Mohsa	4-5
Przełam	muszlowy, zadziorowaty
Łupliwość	wyraźna wg {010}
Pokrój kryształu	izometryczny, krótkosłupkowy, igiełkowy, tabliczkowy
Układ krystalograficzny	rombowy
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	2,52- 2,6 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	biały, zielony w odcieniach, bezbarwny, jasnobrązowy
Rysa	biała
Połysk	szklisty, woskowy, tłusty, matowy
Współczynnik załamania	nα = 1.563 nβ = 1.588 nγ = 1.594 (dwuosiowy)
Inne	dwójłomność: 0.031
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Waryscyt, Variscit – minerał z gromady fosforanów. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich. Nazwa pochodzi od dawnej krainy Variscia (obecnie w Niemczech), gdzie minerał ten został po raz pierwszy stwierdzony i opisany.

Bardzo rzadko tworzy kryształy (wrosłe i narosłe) najczęściej izometryczne o postaci zbliżonej do ośmiościanu, o pokroju krótkosłupkowym, igiełkowym, tabliczkowym. Występuje w skupieniach masywnych, ziarnistych, nerkowatych, promienistych, sferolitycznych, włóknistych. Tworzy nacieki, naskorupienia, sekrecje i konkrecje. Jest przezroczysty do przeświecającego, rozpuszcza się w kwasach, nie jest topliwy. Tworzy kryształy mieszane ze strengitem. Waryscyt tworzy zrosty i przerosty z kwarcem, chalcedonem i wardytem – ten kamień ozdobny nazwano amatrix (Utah, Nevada – USA).

Występowanie

Jest produktem procesów hipergenicznych i hydrotermalnych zachodzących w niskich temperaturach. Tworzy się w roztworach zawierających fosforany. Występuje też w pustkach i szczelinach skał bogatych w glin. Czasami tworzy druzy. Najczęściej występuje z wavellitem, goethytem, afmitem, metawaryscytem, kwarcem, strengitem oraz klinowaryscytem.

Miejsca występowania: USA – (najbardziej wartościowy surowiec gemmologiczny) Utah (jajowate, drobnoziarniste skupienia osiągające ok. 10 -30 cm; waryscyt zielony – utahlit, waryscyt niebieski – lucinit), Arkansas, Nevada, Boliwia, Australia – Queensland, Austria – Styria, Niemcy – Saksonia, Oberpfal, Czechy, Szwecja, Hiszpania.

W Polsce stwierdzony został w Górach Świętokrzyskich: Wiśniówka, Podwiśniówka oraz Bukówka k. Kielc. Występuje także na Dolnym Śląsku w Grabinie k. Strzegomia, Brodziszowie k. Ząbkowic Śląskich oraz Pustkowa Wilczkowskiego k. Sobótki.

Zastosowanie

bardzo poszukiwany, wyjątkowo rzadki kamień kolekcjonerski.
stosowany jako kamień ozdobny i dekoracyjny – do wyrobu drobnej galanterii, ozdobnych przedmiotów użytkowych
Materiał rzeźbiarski
stosowany jako imitacja turkusu

Zobacz też

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 478. ISBN 978-83-8293-231-7.
1 2 Variscite.
↑ RupertR. Hochleitner RupertR., Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 230, ISBN 978-83-7073-816-7 .
1 2 EligiuszE. Szełęg EligiuszE., Minerały i skały Polski, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 176, ISBN 978-83-7763-668-8 .

Bibliografia

J. Parafiniuk – Minerały systematyczny katalog 2004 – TG ”Spirifer” W-wa 2005
A. Bolewski, A. Manecki – Mineralogia szczegółowa – Wyd. PAE W-wa 1993
A. Bolewski – Mineralogia szczegółowa – Wyd. Geologiczne W-wa 1965
W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma – Press” 2003
Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne –„Horyzont” 2002

[’’nazwa5’’-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 478. ISBN 978-83-8293-231-7.

[’’strona1’’-2] 1 2 Variscite.

[3] RupertR. Hochleitner RupertR., Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 230, ISBN 978-83-7073-816-7 .

[:0-4] 1 2 EligiuszE. Szełęg EligiuszE., Minerały i skały Polski, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 176, ISBN 978-83-7763-668-8 .