Warzenko

Warzenko
Wôrzenkò
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

kartuski

Gmina

Przodkowo

Liczba ludności (2025)

577

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

84-208

Tablice rejestracyjne

GKA

SIMC

0169868

Położenie na mapie gminy Przodkowo
Mapa konturowa gminy Przodkowo, blisko prawej krawędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Warzenko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Warzenko”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Warzenko”
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa konturowa powiatu kartuskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Warzenko”
Ziemia54°25′18″N 18°21′33″E/54,421667 18,359167
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Warzenko, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Wôrzenkò, niem. Warschenko – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Przodkowo. Leży nad jeziorem Tuchomskim. Ma status sołectwa.

W pobliżu wsi, w sąsiedztwie jeziora Tuchomskiego, znajduje się użytek ekologiczny. Są również planowane obszary ochrony przyrody: zespół przyrodniczo-krajobrazowy Rynna Kczewsko-Tuchomska oraz zespół przyrodniczo-krajobrazowy Martenki.

Nad Jeziorem Tuchomskim znajduje się grodzisko średniowieczne, przy którym występuje Przęstka pospolita (Hippuris vulgaris) oraz skupienie głogów z 3 gatunków. Koło Warzenka, w pasie torfowiska zarastającego drzewami, występuje bagno zwyczajne (Ledum palustre) objęte ochroną ścisłą, a w przyległym lesie sosnowym spotkać można ściśle chroniony relikt glacjalny – zimoziół północny (Linnaea borealis).

We wsi zlokalizowany jest Ośrodek Szkoleniowo-Kolonijny należący do Fundacji Pro Caritate Gedanesis.

Nazwa miejscowości

Nazwa Warzenko jest nazwą deminutywną, czyli zdrobniałą, od leżącej już w powiecie wejherowskim wsi Warzno. Ta z kolei nazwa została przeniesiona z leżącego w pobliżu miejscowości jeziora Warzno, zapisanego w 1278 r. jako Warsno. Dziś ten zbiornik wodny nosi nazwę Jezioro Tuchomskie. Pierwotna jego nazwa została utworzona typowym dla nazw jezior formantem -no od rzeczownika war, kasz. wôr o znaczeniu 'gorąca woda'.

Historia miejscowości

Wieś istniała już w czasach krzyżackich (1308-1466). W czasach polskich (1466-1772), w powiecie gdańskim województwa pomorskiego, stanowiła własność miejską Gdańska. W późniejszym okresie stała się własnością prywatną. Spośród właścicieli znani są: w 1781 r. Lerchenfeltowa, w 1789 Robakowski, w 1885 r. Max Hevelke.

W roku 1892 wieś miała 94 mieszkańców, 72 Kaszubów katolików i 22 Niemców ewangelików. W roku 1910 było już 175 mieszkańców, w tym, wg deklarowanego języka ojczystego, 130 Kaszubów i 45 Niemców.

W roku 1913 w miejscowym majątku funkcjonowała też cegielnia. Właścicielem był wciąż Max Hevelke, kapitan wojsk pruskich w stanie spoczynku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Przodkowo w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 9
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1455 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 144454.
  5. ↑ 30.12.2014 r., Uchwała Rady Gminy Przodkowo Nr II/18/2014. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/57-32
  6. 1 2 Prussia (Kingdom) Statistisches Landesamt, Gemeindelexikon für die regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln: Auf grund der ergebnisse der volkszählung vom. 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher quellen bearbeitet vom Königlich Preussischen Statistischen Landesamte, verlag des Königlichen Statistischen Landesamts, 1912, s. 32 [dostęp 2025-08-03] (niem.).
  7. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  8. ↑ Strona gminy, sołectwa
  9. 1 2 Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.106
  10. ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 98 [dostęp 2025-08-03].
  11. ↑ Adressbuch aller Länder der Erde, der Kaufleute, Fabrikanten, Gewerbetreibenden, Gutsbesitzer etc, Leuchs, 1913, s. 78 [dostęp 2025-08-03] (niem.).

Linki zewnętrzne