Zagrzebek

Zagrzebek
	Myrmechixenus
	Chevrolat, 1835
	; Myrmechixenus subterraneus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Rodzina	czarnuchowate
Podrodzina	borzewkowate
Plemię	Myrmechixenini
Rodzaj	zagrzebek
	Typ nomenklatoryczny
	Myrmechixenus subterraneus Chevrolat, 1835
Synonimy
	Myrmechoxenus Aubé, 1850; Myrmecoxenus Märkel, 1844;
	Myrmechoxenus Aubé, 1850; Myrmecoxenus Märkel, 1844;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zagrzebek (Myrmechixenus) – rodzaj chrząszczy z rodziny czarnuchowatych i podrodziny borzewkowatych, jedyny z monotypowego plemienia Myrmechixenini.

Morfologia

Chrząszcze o ciele długości od 1,3 do 2 mm, w zarysie podługowato-owalnym, z wierzchu lśniącym, porośniętym bardzo krótkimi szczecinkami i punktowanym.

Głowa jest szersza niż dłuższa, o rozszerzonych policzkach oraz podłużnie owalnych, niewykrojonych na przedzie oczach. Krótkie czułki nie przekraczają tylnego brzegu przedplecza po rozprostowaniu ku tyłowi; cztery lub pięć ostatnich ich członów tworzy buławkę, przy czym człony od ósmego do dziesiątego są zawsze poprzeczne. Wierzchołkowy człon głaszczków szczękowych jest nieco toporowato rozszerzony u szczytu.

Przedplecze jest najszersze w przedniej połowie lub pośrodku i od najszerszego miejsca zwęża się wyraźnie ku tyłowi, na przednim brzegu będąc trochę szersze od głowy, a na tylnym wyraźnie węższe od podstawy pokryw. Wszystkie kąty przedplecza są zaokrąglone. Pokrywy są podługowato-owalne, najszersze w ⅔ długości, pozbawione wyraźnych rzędów i międzyrzędów, punktowane bezładnie, czasem tylko z nieregularnie zaznaczonym rzędem przyszwowym. Skrzydła tylnej pary są dobrze wykształcone. Stosunkowo krótkie i chude odnóża zwieńczone są czteroczłonowymi stopami.

Odwłok ma niezakryte pokrywami pygidium.

Ekologia i występowanie

Gatunek typowy jest myrmekofilem i bytuje w gniazdach mrówek z rodzaju Formica, pozostałe zaś zamieszkują gnijące szczątki roślinne, pryzmy kompostowe, sterty siana i odchody roślinożerców.

Zasięg rodzaju jest kosmopolityczny. W Europie występują wszystkie gatunki, a w Polsce dwa M. subterraneus i M. vaporariorum.

Taksonomia

Rodzaj i gatunek typowy opisane zostały po raz pierwszy w 1835 roku przez Louisa A.A. Chevrolata na łamach „Revue Française d'Entomologie”. Chrząszcze te na przestrzeni wieków umieszczane były wśród gwozdnikowatych. Współcześnie klasyfikowane są w monotypowym plemieniu Myrmechixenini w obrębie czarnuchowatych, przy czym takson rangi ponadrodzajowej od omawianego rodzaju jako pierwszy utworzył w 1858 roku Pierre N.C. Jacquelin du Val.

Na przestrzeni wieków w obrębie rodzaju opisano około 10 gatunków, z których po rewizjach, w tym ostatniej Wolfganga Schawallera z 2018 roku, ostały się trzy:

Myrmechixenus picinus (Aubé, 1850)
Myrmechixenus subterraneus Chevrolat, 1835
Myrmechixenus vaporariorum Guérin-Ménéville, 1843

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 Zdzisława Stebnicka: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 91 Czarnuchowate – Tenebrionidae, Boridae. Wrocław: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1991, s. 64-65.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Wolfgang Schawaller. Taxonomy and distribution of the species of the genus Myrmechixenus Chevrolat, 1835 (Tenebrionidae: Diaperinae). „Integrative Systematics: Stuttgart Contributions to Natural History”. 1 (1), s. 1-6, 2018.
1 2 3 4 5 6 7 Vladimir Novák: Beetles of the family Tenebrionidae of Central Europe. Praga: Academia, 2014, s. 375-377, seria: Zoological Keys.
1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 3. „Katalog Fauny Polski”. 23 (14), 1987.
1 2 3 I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 315. ISBN 87-88757-84-6.
↑ L.A. Chevrolat. Mémoire sur un coléoptère tétramère de la famille des xylophages, et observations sur plusieurs espèces de cet ordre, rencontrées dans diverses fourmillières. „Revue française d'Entomologie”. 3, s. 263-269, 1835.
1 2 Bouchard, Patrice; Lawrence, John F.; Davies, Anthony E.; Newton, Alfred F. Synoptic Classification of the World Tenebrionidae (Insecta: Coleoptera) with a Review of Family-Group Names. „Annales Zoologici”. 55 (4), s. 499-530, 2005.
1 2 tribus Myrmechixenini Jacquelin du Val, 1858. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2025-03-16].

[Stebnicka-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 Zdzisława Stebnicka: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 91 Czarnuchowate – Tenebrionidae, Boridae. Wrocław: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1991, s. 64-65.

[Schawaller-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Wolfgang Schawaller. Taxonomy and distribution of the species of the genus Myrmechixenus Chevrolat, 1835 (Tenebrionidae: Diaperinae). „Integrative Systematics: Stuttgart Contributions to Natural History”. 1 (1), s. 1-6, 2018.

[Novak-3] 1 2 3 4 5 6 7 Vladimir Novák: Beetles of the family Tenebrionidae of Central Europe. Praga: Academia, 2014, s. 375-377, seria: Zoological Keys.

[Burakowskietal-4] 1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 3. „Katalog Fauny Polski”. 23 (14), 1987.

[cpc-5] 1 2 3 I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 315. ISBN 87-88757-84-6.

[Chevrolat-6] L.A. Chevrolat. Mémoire sur un coléoptère tétramère de la famille des xylophages, et observations sur plusieurs espèces de cet ordre, rencontrées dans diverses fourmillières. „Revue française d'Entomologie”. 3, s. 263-269, 1835.

[Bouchardetal-7] 1 2 Bouchard, Patrice; Lawrence, John F.; Davies, Anthony E.; Newton, Alfred F. Synoptic Classification of the World Tenebrionidae (Insecta: Coleoptera) with a Review of Family-Group Names. „Annales Zoologici”. 55 (4), s. 499-530, 2005.

[biolib-8] 1 2 tribus Myrmechixenini Jacquelin du Val, 1858. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2025-03-16].