| wieś | |
Zabytkowy kościół drewniany | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
310-354 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2024) |
1224 |
| Strefa numeracyjna |
13 |
| Kod pocztowy |
36-200 |
| Tablice rejestracyjne |
RBR |
| SIMC |
0346218 |
Położenie na mapie gminy Brzozów | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa podkarpackiego | |
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego | |
Zmiennica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów. Ma status sołectwa.
Historycznie położona w Rusi Czerwonej (ziemia sanocka) i w dawnym województwie ruskim.
Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej.
Funkcjonują tu: szkoła podstawowa, ludowy klub sportowy - LKS Płomień Zmiennica, ochotnicza straż pożarna - OSP Zmiennica, koło gospodyń wiejskich - KGW Zmiennica.
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0346224 | Bukowskie Góry | część wsi |
| 0346230 | Dół | część wsi |
| 0346247 | Góra | część wsi |
| 0346253 | Góry | część wsi |
| 0346260 | Łazy | część wsi |
| 0346276 | Poręby | część wsi |
| 0346282 | Wola | część wsi |
Pierwsza wzmianka o Zmiennicy pochodzi z XV wieku. W 1514 r. Hieronim Bobola – syn Jana ze Strachociny kupił Zmiennicę. Miał on trzech synów: Andrzeja proboszcza w Dubiecku, Jana i Wojciecha. Zmiennicę odziedziczył Jan Bobola (zm. 1635 r.), syn Hieronima Boboli. 7 lutego 1616 roku jego matka Katarzyna zrzekła się swych praw do własności ziemskich na rzecz syna Jana, który w dzierżawę otrzymał też Krościenko Wyżne. W XVII wieku wieś została trzykrotnie zniszczona: w 1624 roku przez Tatarów, w 1655 roku przez Szwedów, a w 1657 roku przez wojska Rakoczego.
Zmiennica wraz z dawną ziemią sanocką w latach 1772–1774 należała do obwodu czerwonoruskiego. Bardzo uciążliwa dla chłopów w tamtym czasie była obowiązkowa służba wojskowa i obciążenia świadczone dla wojska. Służba wojskowa - z której zwolniona była szlachta i duchowieństwo - obejmowała każdego mężczyznę, w wieku od 18 do 29 lat. Trwała ona w zależności od przydziału 10 do14 lat. W tamtych czasach wieś trawiły dwie klęski - głodu i pożarów.
22 kwietnia 1848 r. zniesiona została pańszczyzna. Zmiennica jako wieś miała typowo rolniczy charakter, przy czym przeważały liczebnie gospodarstwa małorolne (hortulanus – zagrodnik). Zarówno ciężka sytuacja gospodarcza, jak i stosunki polityczne przyczyniły się do nędzy galicyjskiej. Uwłaszczeni chłopi nie posiadali zdolności prawidłowego zarządzania swoją nowonabytą ziemią. Skutkowało to zaciąganiem długów u lichwiarzy. Sytuacja znacząco się zmieniła w 1901 r., kiedy to w pobliskim Jasionowie powstała Kasa Stefczyka.
W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zmiennica był Franciszek Zaremba. W XIX wieku wieś była własnością Zarębów, Czerwińskich i Ginwill-Piotrowskich, aż do reformy rolnej (ostatni właściciel – Zygmunt Ginwill-Piotrowski). Dwór został spalony w 1914 r., zachował się park z pierwszej połowy XIX wieku, o charakterze krajobrazowym, ze stawem i śladami alei. Zachował się także budynek, w którym są fragmenty polichromii neogotyckiej. W tym samym okresie zbudowany został spichlerz neogotycki, murowany z kamienia i cegły, potynkowany, trójkondygnacyjny, na rzucie prostokąta z pierwszej połowy XIX wieku i kapliczka św. Jana Nepomucena.
W 1926 r. funkcjonowała tu 1-klasowa wiejska szkoła powszechna.
W 1981 r. przeniesiono tu drewniany obiekt sakralny z pierwszej połowy XIX wieku z Jasionowa. Wraz z kościołem przeniesiono także płytę nagrobną A.D.E. Wzdowskiego z 1539 roku.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa: