Zmiennica

Zmiennica
wieś
Ilustracja
Zabytkowy kościół drewniany
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

brzozowski

Gmina

Brzozów

Wysokość

310-354 m n.p.m.

Liczba ludności (2024)

1224

Strefa numeracyjna

13

Kod pocztowy

36-200

Tablice rejestracyjne

RBR

SIMC

0346218

Położenie na mapie gminy Brzozów
Mapa konturowa gminy Brzozów, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa konturowa powiatu brzozowskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Ziemia49°40′34″N 21°57′49″E/49,676111 21,963611

Zmiennica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów. Ma status sołectwa.

Historycznie położona w Rusi Czerwonej (ziemia sanocka) i w dawnym województwie ruskim.

Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej.

Funkcjonują tu: szkoła podstawowa, ludowy klub sportowy - LKS Płomień Zmiennica, ochotnicza straż pożarna - OSP Zmiennica, koło gospodyń wiejskich - KGW Zmiennica.

Integralne części Zmiennicy
SIMCNazwaRodzaj
0346224Bukowskie Góryczęść wsi
0346230Dółczęść wsi
0346247Góraczęść wsi
0346253Góryczęść wsi
0346260Łazyczęść wsi
0346276Porębyczęść wsi
0346282Wolaczęść wsi

Historia

Pierwsza wzmianka o Zmiennicy pochodzi z XV wieku. W 1514 r. Hieronim Bobola – syn Jana ze Strachociny kupił Zmiennicę. Miał on trzech synów: Andrzeja proboszcza w Dubiecku, Jana i Wojciecha. Zmiennicę odziedziczył Jan Bobola (zm. 1635 r.), syn Hieronima Boboli. 7 lutego 1616 roku jego matka Katarzyna zrzekła się swych praw do własności ziemskich na rzecz syna Jana, który w dzierżawę otrzymał też Krościenko Wyżne. W XVII wieku wieś została trzykrotnie zniszczona: w 1624 roku przez Tatarów, w 1655 roku przez Szwedów, a w 1657 roku przez wojska Rakoczego.

Zmiennica wraz z dawną ziemią sanocką w latach 1772–1774 należała do obwodu czerwonoruskiego. Bardzo uciążliwa dla chłopów w tamtym czasie była obowiązkowa służba wojskowa i obciążenia świadczone dla wojska. Służba wojskowa - z której zwolniona była szlachta i duchowieństwo - obejmowała każdego mężczyznę, w wieku od 18 do 29 lat. Trwała ona w zależności od przydziału 10 do14 lat. W tamtych czasach wieś trawiły dwie klęski - głodu i pożarów.

22 kwietnia 1848 r. zniesiona została pańszczyzna. Zmiennica jako wieś miała typowo rolniczy charakter, przy czym przeważały liczebnie gospodarstwa małorolne (hortulanus – zagrodnik). Zarówno ciężka sytuacja gospodarcza, jak i stosunki polityczne przyczyniły się do nędzy galicyjskiej. Uwłaszczeni chłopi nie posiadali zdolności prawidłowego zarządzania swoją nowonabytą ziemią. Skutkowało to zaciąganiem długów u lichwiarzy. Sytuacja znacząco się zmieniła w 1901 r., kiedy to w pobliskim Jasionowie powstała Kasa Stefczyka.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zmiennica był Franciszek Zaremba. W XIX wieku wieś była własnością Zarębów, Czerwińskich i Ginwill-Piotrowskich, aż do reformy rolnej (ostatni właściciel – Zygmunt Ginwill-Piotrowski). Dwór został spalony w 1914 r., zachował się park z pierwszej połowy XIX wieku, o charakterze krajobrazowym, ze stawem i śladami alei. Zachował się także budynek, w którym są fragmenty polichromii neogotyckiej. W tym samym okresie zbudowany został spichlerz neogotycki, murowany z kamienia i cegły, potynkowany, trójkondygnacyjny, na rzucie prostokąta z pierwszej połowy XIX wieku i kapliczka św. Jana Nepomucena.

W 1926 r. funkcjonowała tu 1-klasowa wiejska szkoła powszechna.

W 1981 r. przeniesiono tu drewniany obiekt sakralny z pierwszej połowy XIX wieku z Jasionowa. Wraz z kościołem przeniesiono także płytę nagrobną A.D.E. Wzdowskiego z 1539 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Zabytki

Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa: