Ænima

Ænima
Albümün dijital ortamdaki kapağı. Piyasaya sürülen orijinal CD versiyonu ise bu resmin hareket ediyormuş gibi görünmesini sağlayan mercekli (lentiküler) bir kutuya sahiptir.
Tool stüdyo albümü
Yayımlanma17 Eylül 1996 (1996-09-17)
Stüdyo
Tarz
Süre77:18
Şirket
Yapımcı
  • Tool
  • David Bottrill
Tool kronolojisi
Undertow
(1993)		 Ænima
(1996)		 Salival
(2000)
Ænima albümünden çıkan single'lar
  1. "Stinkfist"
    Yayımlanma: 1996

Ænima (/ˈɑːnɪmə/ AH-ni-mə) Amerikan rock grubu Tool'un ikinci stüdyo albümüdür. 17 Eylül 1996'da vinil, 1 Ekim 1996'da ise kaset ve CD hâlinde Zoo ve Volcano Entertainment aracılığıyla piyasaya sürüldü. Grubun kendisi ve David Bottrill tarafından prodüksiyonu yapılan albüm, Hollywood'daki Ocean Way Recording ve North Hollywood'daki The Hook stüdyolarında kaydedildi. Ænima, grubun albümün piyasa sürülmesinden bir yıl önce orijinal basçı Paul D'Amour'un gruptan ayrılmasıyla onun yerine geçen Justin Chancellor ile kaydettiği ilk albümüdür.

Albüm, çıkışıyla birlikte Bilboard 200 listesinde 2. sırada yer aldı ve satışa sürüldüğü ilk haftada 148.000 adet sattı. RIAA tarafından albüme 4 Mart 2003'te üçlü platin sertifikası verildi. 1996'da Kerrang! ve Terrorizer dergilerinin en iyi albümler listesinde yer aldı. Albümde yer alan "Ænema" şarkısı 1998'de En İyi Metal Performansı Grammy Ödülü'nü kazandı. Ænima, 2003 yılında Kerrang! dergisi tarafından hazırlanan tüm zamanların en etkili albümleri listesinde 6. oldu. 2017'de ise Rolling Stone dergisi Ænima'yı "Tüm Zamanların En İyi 100 Metal Albümü" listesinde 18. sıraya yerleştirdi.

Arka plan

Ænima, Tool'un Peach grubunun eski basçısı Justin Chancellor ile çıkardığı ilk stüdyo albümüdür.

Albümün ismi, "anima" (psikolog Carl Jung tarafından sıklıkla kullanılan, Latince'de "ruh" anlamına gelen ve "yaşam gücü" fikirleriyle ilişkilendirilen bir terimdir) ve lavmanın İngilizcesi "enema" (rektuma sıvı enjekte etmeye yarayan tıbbi işlem) sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

"Stinkfist", albümün single olarak yayımlanan tek şarkısıdır. Şarkı için bir klip de yayınlanmıştır. Sırasıyla "H.", "Ænema", "Forty Six & 2" ve "Eulogy" şarkıları için de tanıtım amaçlı single'lar yayınlandı. Bunlardan sadece "Ænema" için bir klip çekilmiştir.

Şarkıların bir kısmı albümdeki daha uzun şarkılara bağlanan kısa geçişler veya ara bölümlerdir. Bu durum CD'nin toplam süresini yaklaşık 80 dakika yapmaktadır. Bu ara geçiş şarkıları sırasıyla "Useful Idiot", "Message to Harry Manback", "Intermission", "Die Eier von Satan", "Cesaro Summability" ve "(-) Ions"tur.

Şarkı sözleri ve temalar

Albüm kapağındaki notlarda ketamin yoluyla uygulanan disosiyatif anesteziye, Timothy Leary'ye, "futantlara", törensel büyüye ve köktendinciliğe atıflar yer alıyordu. Grup, albümü kendileriyle aynı yönde ilerlediğini düşündükleri komedyen Bill Hicks'e ithaf ederek bu albümün kısmen ondan ilham aldığını belirtmiştir. İç kapakta, grubun vokalisti Maynard James Keenan'a benzeyen engelli bir hastanın başında Bill Hicks'in doktor olarak tasvir edildiği bir resim yer almaktadır. Bu resmin yanında da "Bill Hicks Another Dead Hero" (Türkçe: Bill Hicks, Bir Ölü Kahraman Daha) yazmaktadır.

Grubun eski basçısı Paul D'Amour, ASCAP'ın web sitesinde belirtildiği üzere "H." şarkısı üzerinde çalışmıştır.

"H." adlı şarkı çeşitli spekülasyonların konusu olmuştur. Tool genelde şarkılarının anlamları üzerine pek yorum yapmadığı için bu şarkının anlamı hakkında da nadiren ayrıntılı bilgi vermiştir. Yine de Keenan, 23 Kasım 1996'da Philadelphia Electric Factory'deki bir konser sırasında şarkının anlamıyla ilgili bazı ipuçları verdi. Seyircilere hitaben: "Aranızda o eski Warner Bros. çizgi filmlerini izleyen oldu mu? Bazen bir adamın karar vermeye çalıştığı, bir omzunda melek, diğerinde şeytan olduğu bir çizgi film olur. Epey açık görünüyor, değil mi? Melek ona iyi tavsiyeler vermeye çalışırken, şeytan onun için kötü olacak olana ikna etmeye çalışır. Ancak işler her zaman bu kadar basit değildir. Çoğu zaman bunlar gerçekten melek veya şeytan değil; size tavsiye veren, sizin iyiliğinizi düşünen ama sizin için en iyisinin ne olacağını tam bilmeyen arkadaşlar. Yani bir bakıma iş size kalıyor. Kararı kendiniz vermelisiniz. Bu şarkının adı 'H.'" demiştir. Keenan, bu şarkı hakkında bu dönemdeki başka konserlerde de bilgi verdi. Örneğin 23 Şubat 1997'de, omuzdaki melek ve şeytana atıfta bulunarak şarkıyı tanıtırken aynı zamanda şarkının can yakan fakat bağımlılık yaratan bir ilişki hakkında olduğunu söylemiştir. Yine Keenan, Aralık 1996'da verdiği bir röportajda "Oğlumun adı Devo H. Söyleyeceklerim bu kadar." dedi.[kaynak belirtilmeli] Ayrıca grup henüz bu şarkı üzerinde çalışırken şarkının adı "Half Empty" (Türkçe: Yarı Boş) idi. Bu ad, grubun 1995 yılının aralık ayında Kaliforniya'da gerçekleştirdiği kısa bir turne sırasında tanıtılmıştı.

"Useful Idiot" (Türkçe: Kullanışlı Aptal) adlı parçada, plağın sonunda gramofondan gelen iğnenin atlama sesi, parça ilerledikçe giderek daha yüksek bir sesle duyulmaktadır. Bu parça, Ænima'nın vinil versiyonlarının ilk yüzünün sonuna, plağı satın alanlara bir şaka olması için konulmuştur. Şarkı plakta çalınırsa kilitli olukta bitmekle kalmayıp plağın ikinci yüzünde de devam etmektedir.

"Message to Harry Manback" (Türkçe: Harry Manback'e Mesaj) adlı parçada, sakinleştirici piyano müziği ve martı sesleri eşliğinde, telesekreterden küfür dolu bir sesli mesaj çalmaktadır. Bu sesli mesaj Keenan'ın eski ev arkadaşının bir tanıdığı olan, evden atılmasından ötürü sinirlenmiş davetsiz bir İtalyan misafir tarafından bırakılmıştı. "Harry Manback" ismi, Bill Hicks'in bir stand-up'ına gönderme yapmaktadır.[kaynak belirtilmeli] İtalyan misafirin gönderdiği bir sonraki sesli mesaj ise Tool'un Salival albümünde bu sefer piyano yerine yaylı çalgıların kullanıldığı "Message to Harry Manback II" adlı parçayla yer aldı.

"Hooker with a Penis" (Türkçe: Penisli Fahişe) şarkısı, grubun ilk EP'sinden sonra ticari kaygılarla hareket ettiğini iddia eden bir hayranını konu alır. "OGT"nin "Orijinal Gangster Tool" anlamına geldiği düşünülmektedir. Keenan şarkı boyunca sol kanaldan fısıldayarak konuşmaktadır. Şarkının 1 dakika 41. saniyesinde geçen "tüketin, çoğalın ve üreyin" ifadesi, "çoğalın ve üreyin" ifadesinin altı kez geçtiği Yaratılış Kitabı'na atıfta bulunuyor olabilir. 1997'deki Lollapalooza festivali sırasında, "Hooker with a Penis"in Billy Howerdel tarafından remikslenmiş bir lounge müzik versiyonu, setler arasında duyuru megafonlarından çalınmıştır.

Keenan, 1996 yılında gerçekleşen konserler sırasında dinleyicilerine "Jimmy" şarkısının "Prison Sex"in devamı olduğunu ve istismarın üstesinden gelmekle ilgili olduğunu söyledi. Jimmy'nin açılış riff'inin kısa bir org uyarlaması olan "Intermission" şarkısı, albümde Jimmy'nin hemen öncesinde yer alır.

Albümün dördüncü geçiş şarkısı "Die Eier von Satan"dır. Parça, 23. saniyede ve sadece on saniye süren distorsiyonlu bir bassline ile başlar. Ardından elektro gitar Drop C akordunda şarkıya girerek 98'lik ölçünün tersine çevrildiği bir davul ritmi üzerine tek bir akorda çalar. Almanca şarkı sözleri, ZAUM ve SexTapes gruplarının bas gitaristi Marko Fox tarafından seslendirilmiştir. Vokalistin sesi, arka planda hidrolik presi andıran bir sesle desteklenir. Şarkı boyunca sözler giderek artan bir şiddetle okundukça arka plandaki kalabalığın alkışları ve tezahüratları da artar. Kalabalığın sesleri en çok da bir slogan gibi tekrar edilen "Und Keine Eier" ("Ve Yumurta Yok") dizesine vurgu yapıldıkça yükselir. Tüm bu özelliklerin birleşimi, şarkının militan bir Alman nutkuna veya Nazi mitingine benzemesine neden olur. Konuşmacının tonu şarkı boyunca agresif olsa da aslında sadece bir Meksika düğün kurabiyesi tarifini okumaktadır. Şarkının orijinal çevirisi Gudrun Fox tarafından yapılmıştır. Tool'un resmî web sitesinin yöneticisi Blair McKenzie Blake'e göre, "Die Eier von Satan" aslında "Marko Fox'un büyükannesinin çocukken ona yumurta kullanmadan pişirdiği kurabiyelerdi. Yumurta yerine kullanılan malzeme, çürüyen bir büyü kitabının kitap kurtları tarafından yenilmiş sayfalarından gelen büyülü bir sözdür." Bu büyülü sözler ("sim salabim bamba sala do saladim"), Alman çocuk şarkısı "Auf einem Baum ein Kuckuck [de]"tan alınmıştır ve Harry August Jansen tarafından popülerleştirilmiştir. Şarkı sözlerine göre bu "büyülü sözlere" ek olarak kullanılan malzeme "bir bıçak ucu kadar Türk kubarıdır". Şarkının adı İngilizce'de "The eggs of Satan" veya Almanca "Eier" kelimesinin çift anlamlılığı nedeniyle "Şeytanın topları" anlamına gelen yumurta dolmasına bir göndermedir. Eserin tamamı canlı olarak sadece 19 Aralık 1996'da Los Angeles'taki Universal Amphitheatre'da gerçekleşen konserde çalınmıştır. Şarkı, Einstürzende Neubauten ve Tom Waits gibi endüstriyel ve deneysel türlerde çalışan sanatçıların eserleriyle kıyaslanmıştır.

"Pushit" kelimesi, İngilizce "sh" telaffuzunun belirsizliğini öne çıkarıp kelime oyunu yapmak adına birleşik yazılmıştır (push it on me/push shit on me; Türkçe: üstüme yık/üstüme bok yık). "Pushit" şarkısının Aloke Dutta'nın tabla solosunun da olduğu bir konser kaydı, grubun Salival albümünde yer almaktadır.

"Third Eye" (Türkçe: Üçüncü Göz) şarkısı komedyen Bill Hicks'in sahne şovlarından kayıtlar içermektedir. Şarkının adının, Hicks'in psilocybe mantarlarının "üçüncü gözü temizlemek için" kullanılabileceği yönündeki beyanlarına bir gönderme olması muhtemeldir. Albümün genel amacı Tool'a göre "insanları bir şekilde açmak, insanların üçüncü gözlerini açmalarına yardımcı olmak ve yürüdükleri yolda onlara yardım etmekti."

"Ænema" şarkısının sözleri, Bill Hicks'in "Arizona Bay" (Türkçe: Arizona Körfezi) adlı albümüne göndermeler yapar. Bu albümde San Andreas Fay Hattı'nın çöküp Güney Kaliforniya ve Baja Yarımadası'nı sular altında bırakarak Arizona'yı okyanusa kıyısı olan bir yer hâline getirmesi anlatılır. Bu durum, Tool albümünün CD tepsisinin altındaki mercekli haritada daha ayrıntılı olarak gösterilmektedir. Ænema şarkısı, albümle aynı adı taşımasına rağmen "i" harfi yerine "e" yazıldığından birleşik isimdeki "enema" (lavman) kısmı vurgulanmış olur. Bu durum şarkının anlamını (Kaliforniya'nın sular altına gömülmesi, ülke için bir tür "durulanmayı" temsil eder) albümün anlamından ("anima" vurgusu ise, albümün bütünündeki spritüel, Jungcu odak noktasını temsil eder) ayırırken aynı zamanda şarkının albüme adını veren parça olma özelliğini korur. Şarkı ve albümün ismi arasındaki bu farklı yazım ve telaffuz biçimi, Tool için farklı bir yaklaşımdır zira grubun diğer albümleri isimlerini direkt içindeki bir parçadan (Opiate, Undertow, Lateralus and Fear Inoculum) veya bölümden (10,000 Days) almaktadır.

Albüm kapağı

Ænima'nın kapak tasarımı, Grammy Award for Best Recording Package'a aday gösterildi. Albümün Kuzey Amerika'daki baskıları, kapak ve iç disk tepsisi için özel bir lentiküler CD kutusu (albüm notlarında "Çoklu Görüntülü CD kutusu" olarak adlandırılmaktadır) hâlinde paketlenmişti. Albüm kapağı ve albüm notlarındaki diğer görseller, sıralı bir animasyon efekti yaratmak için lentiküler "merceğin" arkasına yerleştirilebilir. CD'nin Avrupa baskılarında ise standart bir kutu kullanılmıştı. Kutu kapağının içinde "Tool'un diğer albümleri" başlığıyla adlandırılmış, kurgusal ve mizahi on altı albümün kataloğu yer alıyordu.

Lentiküler efekt için kullanılan özel görüntüler şunlardır:

Yayım ve değerlendirmeler

Profesyonel değerlendirmeler
Eleştiri dereceleri
Kaynak Derece
AllMusic 5/5 yıldız
Collector's Guide to Heavy Metal 8/10
Encyclopedia of Popular Music 4/5 yıldız
Entertainment Weekly A−
Houston Chronicle 4/5 yıldız
Los Angeles Times 3.5/4 yıldız
Pitchfork 7.9/10 (2000)
8.7/10 (2026)
The Rolling Stone Album Guide 2.5/5 yıldız
Spin 5/10
USA Today 3/4 yıldız

Ænima, piyasaya sürüldüğünde, grubun albümde sergilediği yenilikçiliği ve hırsı ana akım müzik eleştirmenlerinden genel olarak olumlu yorumlar aldı. Entertainment Weekly'den Jon Wiederhorn, bunun "1996'nın en tuhaf ve en güçlü alternatif metal albümlerinden biri" olduğunu belirtti. USA Today yazarı Edna Gundersen ise "Tool, üçüncü ve en iyi albümüyle alternatif metalin ön saflarına geçiyor" diye yazdı. Los Angeles Times yazarı Sandy Masuo, grubun "ham ve etkileyici rock" müziğine egzotik enstrümanları ve sample'lamayı başarıyla dahil ederek albüme "daha da coşturucu bir hava" kattığı tespitinde bulundu. Rolling Stone'dan David Fricke, Tool'un "daha büyük bir metafiziksel zafer adına, demir kazık misali rifflerini ve şok terapisi gibi polemiklerini şu sözde alternatif metalin klostrofobik çıkmazına soktuğunu" söyledi ve albümü "gerçekten takdire şayan" ve "hatta biraz etkileyici" olarak nitelendirdi. Ænima'nın retrospektif bir incelemesinde, AllMusic yazarı Rob Theakston, albümde "Tool'un, King Crimson gibi grupların kurduğu progresif rock alanında keşif yaptığını" belirtti. "Ancak Tool'un, icra ettikleri sanatın her ayrıntısında kavramsal açıdan yenilikçi olması onları çoğu gruptan ayırıyor." diye ekledi.

Diğer eleştiriler arasında, Spin dergisi yazarı Chuck Eddy, Jones'un gitarist olarak ilerleme kaydettiğini ancak Keenan'ın ses aralığının sınırlı kaldığını yazdı: "(Keenan), yoğunlaşmayı yalnızca çirkinleşerek başarabiliyor; vokalleri ise ancak zorlayıcı, pes notalara doğru uzanıyor. Tiz ses aralığında ise yükselmek yerine, sadece kuru kuru mırıldanmakla yetiniyor." Greg Kot, The New Rolling Stone Album Guide dergisinde yazdığı yazıda: "Ænima ile grup, hırslarının kurbanı olmak üzere. Zaman zaman araya giren elektronik seslerle daha da yoğunlaşan sürekli karamsar müzikleri, giderek ağır ve bunaltıcı bir hâl alıyor. Maynard James Keenan, 'I've been wallowing in my own chaotic insecure delusions' diye mırıldanıyor; müzik ise onun bu hâline adeta çanak tutuyor. Klostrofobik prodüksiyon da durumu kurtarmıyor." diyerek albümü Tool'un sonraki albümlerine göre daha kalitesiz bulduğunu belirtti. The Village Voice gazetesinden Robert Christgau Ænima'yı "fiyasko" olarak nitelendirdi ve sonrasında hem albümü hem de grubu "underground gibi görünen aptallık" olarak tanımladı.

Ödüller

Albüm, Kerrang! ve Terrorizer'ın 1996'nın en iyi albümleri listelerinde yer aldı. "Ænema" adlı parça 1998'de En İyi Metal Performansı Grammy Ödülü'nü kazandı. Albüm 2003 yılında Kerrang! tarafından yapılan tüm zamanların en etkili albümü sıralamasında 6. oldu. 2006 yılında, Guitar World okurları arasında yapılan ve en iyi 100 gitar albümünü bulmayı amaçlayan bir ankette 14. sırada yer aldı. 2014 yılında Rhythm dergisinin okurları, albümdeki davul performansını progresif rock tarihinin en iyi üçüncüsü olarak seçti. 2025 yılında Loudwire tarafından 1990'ların en iyi progresif metal albümü sıralamasında 9. oldu. 2026 yılında Ænima, Consequence websitesinde 1996'nın en iyi 60 albümü listesinde 4. sırada yer aldı.

Şarkı listesi

Tüm şarkılar yanındaki notta aksi belirtilmedikçe Maynard James Keenan, Adam Jones, Danny Carey ve Justin Chancellor tarafından yazılıp bestelendi. 

No. BaşlıkŞarkı yazar(lar)ı Süre
1. "Stinkfist"  
 5:11
2. "Eulogy"  
  • Keenan
  • Jones
  • Carey
  • D'Amour
 8:28
3. "H."  
  • Keenan
  • Jones
  • Carey
  • D'Amour
 6:07
4. "Useful Idiot"    0:38
5. "Forty Six & 2"    6:04
6. "Message to Harry Manback"    1:53
7. "Hooker with a Penis"    4:33
8. "Intermission"    0:56
9. "Jimmy"    5:24
10. "Die Eier von Satan"    2:17
11. "Pushit"  
  • Keenan
  • Jones
  • Carey
  • D'Amour
 9:55
12. "Cesaro Summability"    1:26
13. "Ænema"    6:39
14. "(-) Ions"    4:00
15. "Third Eye"    13:47
Toplam süre:
 77:18

Albüm kadrosu

Tool

Ek kadro

Prodüksiyon

Listeler

Sertifikalar

Bölge SertifikaSatış/gönderi
Avustralya (ARIA) 3× Platin 210.000‡
Kanada (Music Canada) 3× Platin 300.000‡
Yeni Zelanda (RMNZ) 2× Platin 30.000‡
Birleşik Krallık (BPI) Altın 100.000‡
ABD (RIAA) 3× Platin 3.000.000^

^ yalnızca sertifikaya dayalı gönderi rakamları
‡ yalnızca sertifikaya dayalı satış/streaming rakamları

Notlar

  1. ↑ Albüm notlarında "Jimmy" şarkısı tamamen küçük harflerle yazılmıştır.
  2. ↑ Die Eier von Satan, Almanca "Şeytanın Yumurtaları" veya "Şeytanın Testisleri" anlamına gelir.
  3. ↑ Türkçe: "Kendi kaotik, güvensiz kuruntularımın içinde debelenip duruyorum." Eleştirmen burada albümdeki Forty Six & 2 şarkısının bir dizesinden direkt alıntı yaparak Keenan'ı eleştirmektedir.

Kaynakça

Özel
  1. ↑ "The Best Metal Albums From 40 Subgenres". Loudwire. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2018.
  2. ↑ Wiederhorn, Jon (17 Eylül 2018). "Tool's 'Aenima': 10 Things You Didn't Know About Band's Watershed Second Album". Revolver. 4 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2019.
  3. ↑ "Tool Album Discography: AllMusic". AllMusic. 27 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2022.
  4. ↑ The Tool FAQ Temmuz 15, 2013[Tarih uyuşmuyor], tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., G2.
  5. ↑ "Tool News". 2 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2016.
  6. ↑ "Tool News: AENIMA INFO". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2016.
  7. ↑ "The Tool FAQ". toolshed.down.net. 15 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2016.
  8. ↑ "Tool's 'Lateralus' Leads Five Top-10 Debuts". Billboard. 29 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi20 Nisan 2020.
  9. ↑ Theiner, Manny (28 Eylül 2006). "Concert Review: Tool's prog pleases populace". Pittsburgh Post-Gazette. 3 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2007. ...from its triple-platinum 1996 release, "Ænima."
  10. 1 2 "Kerrang! End of Year Lists". Kerrang!. 26 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2007.
  11. 1 2 "Terrorizer End of Year Lists". Terrorizer. 15 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2007.
  12. 1 2 "The Kerrang! 50 Most Influential Albums Of All Time". 26 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2011.
  13. ↑ "The 100 Greatest Metal Albums of All Time". Rolling Stone. 21 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Eylül 2017.
  14. ↑ Radio interview which can be downloaded from the band's website.
  15. ↑ The Tool FAQ, G25.
  16. 1 2 3 Joyce, Craig (1 Ekim 1999). "Rough Guides Music: TOOL". MyWire. Rough Guides, KeepMedia. 13 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007. ...“Die Eier Von Satan” being an interesting attempt at Einstürzende Neubauten-type experimentation, and the lyrics being a recitation in German of a Mexican wedding cookie recipe.
  17. ↑ Joel McIver (2002). Nu-Metal: The Next Generation of Rock & Punk. Omnibus. s. 137. ISBN 0-7119-9209-6. 2 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2008.
  18. ↑ "Songwriting Credits for H". ACE Repertory. 6 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020.
  19. ↑ The Tool FAQ, G31.
  20. ↑ "As Tool's Ænima turns 20 years old, producer David Bottrill talks to us about aging, rumours and more - Firstpost". 2 Ekim 2016. 23 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2018.
  21. ↑ Fruchtman, Edward (August 1997). "Never Wanted To Be Rock Stars But They Are". Circus. 8. CiteSeerX live Özgürce erişilebilir |citeseerx= değerini kontrol edin (yardım). 18 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi25 Haziran 2006.
  22. ↑ Jon Pareles (5 Kasım 1996). "Mad at Everybody, Including Themselves". The New York Times. 21 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2008.
  23. ↑ The Tool FAQ, G43.
  24. ↑ Macrone, Michael (September 1993). "Be Fruitful and Multiply". Brush Up Your Bible. 14 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2007.
  25. ↑ The Tool FAQ, D7.
  26. ↑ "A Review of the Fall 1996 Tour". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2016.
  27. 1 2 David Andrews (25 Ekim 1996). "Tool's Ænima: More songs about paranoia and death". Daily Collegian. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007. ...rhythms of "Die Eier Von Satan," which sounds like a hydraulic press. The song diverges briefly from the usual Tool sound, showing experimentation in an apparent homage to Einstürzende Neubauten, a German prototype to similarly revolutionary music.
  28. 1 2 "Tool: A Trip to Rock's Darker Side". The Columbian. Vancouver, WA. 20 Ağustos 1998. 23 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (fee required) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007 – HighBeam Research vasıtasıyla. ..."Die Eier Von Satan, or "The Egg of Satan," which sounds like A militant German speech.
  29. ↑ Mark Jenkins (29 Kasım 1996). "Tool Could Use Some Retooling". The Washington Post. 23 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (fee required) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007 – HighBeam Research vasıtasıyla. ...a German rant on "Die Eier von Satan," ...
  30. 1 2 "Tool of the devil or tuneful psychonauts?". Anchorage Daily News. 27 Eylül 2002. 17 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (fee required) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007. Die Eier von Satan from 1996's Aenima sounds like a Nazi pep rally But is really a megaphone recitation of a cookie recipe in German...
  31. ↑ Blair MacKenzie Blake. "Tool Newsletter, September, 2005 e.v." Tool. 2 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
  32. ↑ Frank Petersohn. "Auf einem Baum ein Kuckuck saß" (Almanca). ingeb.org. 2 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
  33. ↑ "Aenima: Tool". What Magazine. 1 Kasım 1996. 23 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (fee required) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007 – HighBeam Research vasıtasıyla. "Die Eier Von Satan" and is as hokee lokee as any Tom Waits or Einsterzende Neubaten tip of the ice pick could ever be.
  34. ↑ Troy J. Augusto (2 Nisan 1998). "Tool Review". Variety. 29 Ocak 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2008. "Pushit" was slowed and bent into a somber mood piece...
  35. ↑ Don Waller (25 Kasım 2004). "Pix Mix Hicks Licks". Los Angeles CityBeat. 26 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
  36. ↑ Bart Blasengame. "Matthew McConaughey". Style.com. s. 1. 26 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
  37. ↑ "Is anyone listening?". The Age. Australia. 5 Mayıs 2006. s. 1. 16 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2008.
  38. ↑ Langer, Andy (May 1997). "Another Dead Hero". The Austin Chronicle. 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından (transcription) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2007.
  39. ↑ Zwick, John (25 Şubat 2004). "Dead 10 years, Hicks still makes us laugh". University of Colorado Denver Advocate. 7 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2007.
  40. ↑ The Tool FAQ, D11.
  41. ↑ Cam de Leon. "Smoke Box – digital composite". Happy Pencil. 27 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
  42. ↑ Cam de Leon. "Ocular Orifice – Photoshop". Happy Pencil. 27 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
  43. ↑ Theakston, Rob. "Ænima – Tool". AllMusic. 4 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2026.
  44. ↑ Popoff, Martin (2007). The Collector's Guide to Heavy Metal: Volume 3: The Nineties. Burlington, Ontario, Canada: Collector's Guide Publishing. s. 454. ISBN 978-1-894959-62-9.
  45. ↑ Larkin, Colin (2011). "Tool". The Encyclopedia of Popular Music (5th concise bas.). Omnibus Press. ISBN 978-0-85712-595-8.
  46. ↑ Wiederhorn, Jon (4 Ekim 1996). "Aenima". Entertainment Weekly. s. 62. 20 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi23 Nisan 2012.
  47. ↑ Vaziri, Aidin (29 Eylül 1996). "Tool, Aenima, Zoo". Houston Chronicle. 24 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2018.
  48. ↑ Masuo, Sandy (6 Ekim 1996). "Hammering It Out With New Tools". Los Angeles Times. 21 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2018.
  49. ↑ Wisdom, James P. "Tool: Aenima". Pitchfork. 16 Ağustos 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2019.
  50. ↑ Larson, Jeremy D. (25 Ocak 2026). "Ænima - Tool". Pitchfork. 26 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2026.
  51. ↑ Kot, Greg (2004). "Tool". Brackett, Nathan; Hoard, Christian (Ed.). The New Rolling Stone Album Guide (4th bas.). Simon & Schuster. ss. 818-19. ISBN 0-7432-0169-8.
  52. ↑ Eddy, Chuck (December 1996). "Tool: Ænima". Spin. 12 (9). ss. 142-43. 21 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Nisan 2020.
  53. ↑ Gundersen, Edna (29 Ekim 1996). "Tool, Aenima"Ücretli abonelik gerekli. USA Today. ProQuest 306766696. 12 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2013.
  54. ↑ Fricke, David (5 Aralık 1996). "Aenima". Rolling Stone. 9 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi24 Nisan 2014.
  55. ↑ Christgau, Robert (17 Aralık 1996). "Consumer Guide Dec. 17, 1996". The Village Voice (İngilizce). 9 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2024.
  56. ↑ Christgau, Robert (2000). "Robert Christgau: Limp Bizkit: Chocolate St*rfish and the Hot Dog Flavored Water". Spin (İngilizce). 17 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2026.
  57. ↑ "Peart named most influential prog drummer". TeamRock. 3 Ekim 2014. 15 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2015.
  58. ↑ Blum, Jordan (10 Şubat 2025). "The 12 Best Prog Metal Albums of the '90s (Ranked)". Loudwire (İngilizce). Townsquare Media. 3 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2026.
  59. ↑ "The 60 Best Albums of 1996". consequence.net. 22 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2026.
  60. ↑ "ACE Repertory". ACE. 6 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2017.
  61. ↑ "Tool – %C6nima". Australiancharts.com. Hung Medien. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2019.
  62. ↑ "Longplay-Chartverfolgung at Musicline" (Almanca). Musicline.de. Phononet GmbH. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  63. ↑ "Tool – %C6nima". Charts.org.nz. Hung Medien. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  64. ↑ "Tool – %C6nima". Norwegiancharts.com. Hung Medien. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  65. ↑ "Tool – %C6nima". Swedishcharts.com. Hung Medien. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  66. ↑ "Chart Log UK: DJ T – Tzant". zobbel.de. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  67. 1 2 "Tool Album & Song Chart History" Tool için Billboard 200. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  68. ↑ "Tool – %C6nima" (Felemenkçe). Dutchcharts.nl. Hung Medien. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  69. ↑ "Tool – %C6nima" (Felemenkçe). Ultratop.be. Hung Medien. Erişim tarihi: August 10, 2019.
  70. ↑ "Tool – {{{album}}}". Irishcharts.com. Hung Medien.
  71. ↑ "Tool – %C6nima". Portuguesecharts.com. Hung Medien. Erişim tarihi: October 29, 2021.
  72. ↑ "Tool Album & Song Chart History" Tool için Billboard Top Rock Albums. Erişim tarihi: August 4, 2020.
  73. ↑ "Top Billboard 200 Albums – Year-End 1996". Billboard. 27 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi20 Şubat 2021.
  74. ↑ "ARIA End of Year Albums Chart 1997". Australian Recording Industry Association. 14 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2020.
  75. ↑ "Top Selling Albums of 1997". RIANZ. 10 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2021.
  76. ↑ "Top Billboard 200 Albums – Year-End 1997". Billboard. 10 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi20 Şubat 2021.
  77. ↑ "Top Billboard 200 Albums – Year-End 1998". Billboard. 20 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi20 Şubat 2021.
  78. ↑ "Canada's Top 200 Alternative albums of 2002". Jam!. 2 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2022.
  79. ↑ "Top Rock Albums – Year-End 2019". Billboard. 6 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Ağustos 2020.
  80. ↑ "ARIA Charts – Accreditations – 2019 Albums". Australian Recording Industry Association.
  81. ↑ "Canadian album certifications – Tool – Aenima". Music Canada.
  82. ↑ THE FIELD id (chart number) MUST BE PROVIDED for NEW ZEALAND CERTIFICATION.
  83. ↑ "British album certifications – Tool – Ænima". British Phonographic Industry. Enter Ænima in the field Search. Select Title in the field Search by. Select album in the field By Format. Click Go
  84. ↑ "American album certifications – Tool – Aenima". Recording Industry Association of America. If necessary, click Advanced, then click Format, then select Album, then click SEARCH
Genel

Dış bağlantılar