Lateralus

Lateralus
Albümün dijital ortamdaki kapağı. Albümün baskı versiyonunun kapağında açıldığında insan vücudunun farklı katmanlarını gözler önüne seren yarı saydam sayfalar vardır.
Tool stüdyo albümü
Yayımlanma15 Mayıs 2001 (2001-05-15)
KaydedilmeEkim 2000 - Ocak 2001
Stüdyo
  • Cello (Hollywood)
  • The Hook (Hollywood)
  • Big Empty Space (Hollywood)
  • The Lodge (Hollywood)
Tarz
Süre78:53
ŞirketVolcano
Yapımcı
  • Tool
  • David Bottrill
Tool kronolojisi
Salival
(2000)		 Lateralus
(1996)		 10,000 Days
(2006)
Lateralus albümünden çıkan single'lar
  1. "Schism"
    Yayımlanma: 15 Ocak 2001
  2. "Parabola"
    Yayımlanma: Ocak 2002
  3. "Lateralus"
    Yayımlanma: Şubat 2002

Lateralus (/ˌlætəˈræləs/) Amerikan rock grubu Tool'un üçüncü stüdyo albümüdür. 15 Mayıs 2001'de Volcano Entertainment aracılığıyla piyasaya sürüldü. Albüm, Ekim 2000 ile Ocak 2001 tarihleri arasında Hollywood'daki Cello Studios ve North Hollywood'daki The Hook, Big Empty Space ve The Lodge stüdyolarında kaydedildi. Grubun önceki albümü Ænima'nın yapımcılığını üstlenen David Bottrill, bu albümün yapımcılığını da grupla beraber üstlendi. Bottrill'in yapımcılığını üstlendiği son Tool albümüdür. Lateralus, 23 Ağustos 2005'te sınırlı sayıda üretilmiş çift resimli plak içeren vinil LP hâlinde holografik ve katlanır kapaklı bir paketle piyasaya sürüldü.

Albüm, piyasaya çıktığı ilk hafta 555.200'den fazla kopya satarak Billboard 200 listesinde 1 numaraya yükseldi. 15 Nisan 2021'de RIAA tarafından üçlü platin sertifikası aldı. 13 Şubat 2015'te albüme BPI tarafından Altın sertifikası verildi. Ayrıca hem Avustralya'da hem de Kanada'da çift platin sertifikası aldı. Grup, 2002 yılında "Schism" şarkısıyla En İyi Metal Performansı dalında Grammy Ödülü'nü kazandı. Lateralus, Rock and Roll Hall of Fame'in "Definitive 200" listesinde 123. sırada yer aldı.

Arka plan

Lateralus, Tool'un plak şirketi Volcano Entertainment ile dört yıl süren hukukî bir anlaşmazlığın ardından ortaya çıktı. Anlaşmazlığın devam ettiği yıllarda grup yeni şarkı yazmaktan kaçınmıştı.

Ocak 2001'de grup, yeni albümlerinin adının Systema Encéphale olacağını duyurdu ve "Riverchrist", "Numbereft", "Encephatalis", "Musick" ve "Coeliacus" gibi başlıklar taşıyan 12 şarkılık bir parça listesi yayınladı. Napster gibi dosya paylaşım ağları, başlıkların adlarını taşıyan sahte dosyalarla dolup taştı. O dönemde Tool üyeleri, kariyerlerine devam etmek için kayıtlarının satış yapmasına mecbur olan sanatçılar üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle genel olarak dosya paylaşım ağlarını açıkça eleştirmişti. Grubun solisti Maynard James Keenan, 2000 yılında NY Rock ile yaptığı bir röportajda şunları söyledi:

Bence yok edilmeyi hak eden birçok başka sektör var. MP3'lerden zarar görenler şirketler veya işletmeler değil, daha çok sanatçılar, yani şarkı yazmaya çalışan insanlardır.

Bir ay sonra grup, yeni albümün aslında Lateralus (iddialara göre Vastus lateralis bacak kası ile lateral düşünme teriminin birleşimi) adını taşıdığını ve Systema Encéphale adının ve şarkı listesinin bir düzmece olduğunu açıkladı.

Lateralus ve sonrasında grubun yaptığı turneler, Tool'u, genellikle alternatif metal olarak nitelendirilen önceki eserlerinin aksine, art rock ve progresif rock alanına doğru bir adım daha yaklaştırdı. Albüm ayrıca progresif metal olarak da tanımlanmıştır. Rolling Stone, albümü özetlerken şöyle yazdı: "Davullar, bas ve gitarlar, hiper-uluyuşlar ve neredeyse sessiz ölüm yürüyüşleri arasında sarsıcı döngüler halinde hareket ediyor (...) Lateralus'un on üç şarkısının çoğunun uzun parçalar oluşu yanıltıcıdır zira tüm albüm, tıpkı süitlerde amaçlandığı üzere coşuyor ve akıp gidiyor." A.V. Club'dan Joshua Klein ise, 79 dakikalık süresi ve nispeten karmaşık ve uzun şarkılarıyla (ve üstüne bir de "Parabola" için hazırlanmış on buçuk dakikalık kliple) Lateralus'un hem hayranlar hem de müzik programlama camiası için bir meydan okuma niteliğinde olduğunu dile getirdi. Davulcu Danny Carey, "Üretici firma bize en fazla 79 dakika garanti etti. (...) Biz de onlara nefeslensinler diye iki saniye bırakalım diye düşündük." demiştir. Carey, dinleyerek büyüdüğü sanatçıların şarkıları gibi uzun şarkılar bestelemeyi hedefliyordu. Grup, şarkılar arasına yerleştirilecek geçiş şarkılarına sahipti, ancak mastering aşamasında bunların çoğunu çıkarmak zorunda kaldı. Albümün CD versiyonu HDCD teknolojisi kullanılarak üretilmiştir.

Salival'ın ilk piyasaya sürülmesinde parça listesinde birkaç hata bulunmasına benzer şekilde Lateralus'un ilk kopyalarında da dokuzuncu parçanın adı yanlışlıkla "Lateralis" olarak yazılmıştı. "Reflection" adlı şarkının orijinal adı, albümün yayımlanmasından üç ay önce "Resolution"dı.

Plak versiyonunda parça listesi değiştirilmiştir ve "Disposition" şarkısı 8. sırada yer almaktadır. Uzun çalma süreleri nedeniyle, şarkılar plakların yüzüne CD'deki gibi albüm sırasına göre sığmadığından, çift plak baskısı CD gibi piyasaya sürülemedi. "Disposition" şarkısı önceye taşınarak, plakların iki yüzü de dengelendi ve şarkılar plaklara sığmış oldu. Ancak bu düzenleme, şarkı listesinde birbirine bağlı olan "Disposition" ve "Reflection" (ve bunlara ek olarak "Triad") arasındaki geçişi bozmaktadır.

Albümden çıkan iki single, "Parabola" ve "Schism", Guitar Hero World Tour adlı video oyununda yer almaktadır.

Albüm kutusunun iç kısım yarı saydamdır ve açıldığında insan vücudunun farklı katmanlarını ortaya çıkarır. Beyin dokusunun en üst katmanında İngilizce "Tanrı" kelimesi gizlenmiş hâlde bulunmaktadır. Bu resim, daha sonra Lateralus'un devamı olan 10,000 Days albümünün üç boyutlu baskı kapağını ve Tool'un beşinci stüdyo albümü Fear Inoculum'da kullanılan görsel çalışmaların büyük bir bölümünü tasarlayacak olan sanatçı Alex Grey tarafından yapılmıştır.

Beste ve içerik

Davulcu Danny Carey, "Parabol" için Budist keşişlerin ilahilerini taklit etmek amacıyla bir tüp aracılığıyla nefes alıp vermesini kayıt altına aldı ve "Reflection" için piyano tellerine vurarak sample'lar hazırladı. "Faaip de Oiad" şarkısı Art Bell'in Coast to Coast AM radyo programında 1997 yılında gerçekleşen bir telefon görüşmesinin kaydını içermektedir. "Faaip de Oiad", Enokyan dilinde "Tanrı'nın Sesi" anlamına gelir.

"Disposition", "Reflection" ve "Triad" şarkıları; Mike Patton, Dave Lombardo, Buzz Osborne, Tricky gibi çeşitli turne arkadaşlarının ve Isis, Meshuggah ve King Crimson gruplarının üyelerinin zaman zaman sağladığı katkılarla, canlı performanslarda art arda icra edilen bir sekans oluşturur.

Albümün çıkış parçası olan "Lateralus", Fibonacci dizisi esas alınarak bestelenmiştir. Şarkı, insanların keşfetme ve daha fazla bilgi edinme, her şeyi daha derinlemesine anlama arzusunu anlatır. "Spiral out" (Türkçe: Sarmalı aç, sarmalın dışına çık anlamlarını taşır) sözü hem bu arzuya hem de Fibonacci sarmalına gönderme yapar. Bu sarmal, kenar uzunluğu Fibonacci dizisindeki (1, 1, 2, 3, 5, 8, ...) sayılara karşılık gelen karelerin yan yana dizilmesi ve içlerine birbirini takip eden, karelerin köşelerini birleştiren çeyrek çemberlerin çizilmesiyle oluşturulur. Teorik olarak bu çizim devam ettikçe, asla bitmeyen ve sonsuza doğru uzanan bir sarmal yaratır. Bununla bağlantılı olarak, şarkıda sırasıyla 9/8, 8/8 ve 7/8'lik ölçüler çalınır. 987 sayısı da Fibonacci dizisinin on altıncı tam sayısına denk gelir.

"Eon Blue Apocalypse", "The Grudge" ve "The Patient" şarkıları arasında yer alan enstrümantal bir parçadır. "Mantra" adlı parçaysa, Maynard James Keenan'ın kedilerinden birini nazikçe sıkıştırmasından çıkan sesin yavaşlatılmış hâlidir.

Albümün yapımcısı David Bottrill, kendisiyle yapılan bir röportajda, "Schism" şarkısının sözlerinin, grubun gitaristi Adam Jones'un şarkının sözlerinin onu hassas noktasından vurduğunu düşünmesi sebebiyle son dakikada değiştirildiğini açıkladı. Bottrill'e göre değiştirilmeden önceki şarkı sözleri, hem Maynard ve Adam arasındaki hem de bütün olarak grup içinde artan gerilimleri olanca açıklığıyla ele alıyordu. Maynard, uzun bir grup toplantısının ardından şarkı sözlerini değiştirdi. Yeni sözler yine ilişkilerin bozulmasından bahsederken bu sefer konuyu daha genel olarak ele almaktaydı.

Yayım ve değerlendirme

Profesyonel değerlendirmeler
Toplam derece
Kaynak Derece
Metacritic 75/100
Eleştiri dereceleri
Kaynak Derece
AllMusic 4/5 yıldız
Entertainment Weekly B−
Kerrang! 5/5 yıldız
Los Angeles Times 3.5/4 yıldız
NME 7/10
Pitchfork 1.9/10
Q 4/5 yıldız
Rolling Stone 4/5 yıldız
USA Today 3.5/4 yıldız
The Village Voice C

Genel olarak Lateralus, ilk piyasaya sürüldüğünde ana akım müzik eleştirmenlerinden çoğunlukla olumlu değerlendirmeler aldı. Eleştirmenlerin yorumlarına 100 üzerinden normalize edilmiş bir puan veren Metacritic'te albüm, 15 değerlendirme temelinde 75 puanlık bir ortalama elde etti. Gelen tepkilerin birçoğunda albümün iddialı yapısına ve dinleyicileri şaşırtma becerisine değiniliyordu; örneğin Spin dergisinden Ryan Rayhil, albümü "monolitik bir yapboz kutusu" olarak tanımlamıştı. AllMusic için albümü değerlendiren Rob Theakston ise şu ifadeleri kullanıyordu: "Lateralus, ilk şarkıdan itibaren dikkatli bir dinleme süreci gerektiriyor; zira albümün, öylece dinlenip ilk bakışta anlaşılabilecek türden bir çalışma olmadığı kısa sürede ortaya çıkıyor. Karmaşık ritim değişimleri, ürpertici vokaller ve dinamiklerdeki şiddetli değişimler, bu albümü kendine 'metal grubu' diyenlerin ders alabileceği bir eser haline getiriyor."

Terry Bezer, Drowned in Sound için kaleme aldığı bir incelemede Lateralus'u grubun bir önceki albümü Ænima ile kıyaslayarak övdü ve albümü "öncekilere kıyasla daha odaklı, daha zekice bir çalışma; grubun geçmişte ortaya koyduğu her şeyi pek çok açıdan bir bağlama oturtan bir kayıt" olarak tanımladı. Rolling Stone dergisinden David Fricke de albümü grubun önceki çalışmalarıyla kıyasladı: "Tool, sizi sersemletecek her şeye sahip; bunu 1993 tarihli Undertow ve 1996'da Grammy kazanan devasa albümleri Ænima ile kanıtlamışlardı. Bu albümde ise Tool, sizi duyuların içinde boğmak için son derece uç noktalara gidiyor." Kerrang! dergisi için bir inceleme kaleme alan Dave Everly, albüm hakkında "Bu yıl ya da başka herhangi bir yılda duyabileceğiniz, en kusursuz şekilde çalınmış ve en kusursuz prodüksiyona sahip kayıt" ifadesini kullandı ve "hayatınız boyunca dinleyebileceğiniz en harika albümlerden biri" diye yazarak albümü övdü." NME yazarı Andy Capper da albüm için övgü dolu ifadeler kullandı: "Lateralus, grubun ilahiler, davul ritimleri ve yoğun dramadan oluşan paletine biraz daha renk kattı. Solist Maynard James Keenan, yan projesi A Perfect Circle'ın nispeten daha melodik yapısından etkilenmediği gibi çalgıların yalınlığı da prodüksiyon hileleri ve göz boyamalarla dolu bu dünyada Tool'un özündeki ağırlığın öne çıkmasını sağlıyor. Ortada hiçbir düzenbazlık yok; Tool'un progresif tarzı tamamen kendi emeklerinin bir ürünü."

Buna karşılık, Pitchfork için kaleme aldığı bir incelemede Brent DiCrescenzo şu iddiada bulundu: "Yeni yüzyılın başları 'başyapıtlar' talep ederken, Tool da buna ayak uyduruyor. Sorun şu ki Tool, 'başyapıt' kavramını, kendi 'ayırt edici unsurlarını' (otuzbir balçığı) alıp bunu bir kompakt diskin dijital kapasitesinin sınırlarına kadar esnetmek olarak anlıyor." Robert Christgau ise Village Voice'taki yazısında albümü sert bir dille eleştirerek, onu "fantastik kurgu meraklıları için anlam arayışı" olarak nitelendirdi. Blender dergisinde yayımlanan bir incelemede ise albümün tınısı, "bir kömür kuyusunun dibinde Genesis ile doğaçlama yapan Black Sabbath"a benzetildi.

Ticari başarı

Albüm, Amerika Birleşik Devletleri'nde ticari başarı yakaladı; piyasaya sürüldüğü ilk haftada 555.200 adedin üzerinde satışla ABD Billboard 200 albüm listesine 1 numaradan giriş yaptı. Bu başarısıyla Missy Elliott'ın Miss E... So Addictive albümünü geride bırakırken, Destiny's Child'ın Survivor albümünü de zirveden indirdi. Albüm, 5 Ağustos 2003 tarihinde RIAA tarafından çift platin plak ile sertifikalandırıldı. 30 Nisan 2010'da ise Birleşik Krallık'taki 100.000 adetlik satışı nedeniyle BPI tarafından altın plak ile ödüllendirildi. Lateralus ayrıca ARIA ve MC tarafından da çift platin plak sertifikası aldı.

Övgüler

Tool, "Schism" şarkısıyla 2002'de En İyi Metal Performansı Grammy Ödülü'nü aldı. Grubun kabul konuşması sırasında davulcu Danny Carey, ailesine "(ona) katlandıkları için" teşekkür etmek istediğini belirtti ve basçı Justin Chancellor da "Annemi becerdiği için babama teşekkür etmek istiyorum." dedi.

Kludge, Lateralus'u 2001 yılının en iyi 10 albümü listesinde 2. sıraya yerleştirdi. Kerrang! ise albümü, 2001'in "Yılın Albümleri" listesinde 1. sıraya koydu. Q dergisi de Lateralus'u 2001 yılının en iyi 50 albümünden biri olarak gösterdi.

Albüm, yayımlanmasını takip eden yıllarda övgüler toplamaya devam etti. 2016 yılında Loudwire, Lateralus'u 21. yüzyılın en iyi hard rock/metal albümü seçti. Dergi ayrıca albümü, "Tüm Zamanların En İyi 25 Progresif Metal Albümü" listesinde 6. sıraya yerleştirdi. Rolling Stone’un "Tüm Zamanların En İyi 50 Progresif Rock Albümü" listesinde ise albüm 32. sırada yer aldı. Louder Sound ise albümü "Tüm Zamanların En İyi 100 Progresif Albümü" listesinde 33. sıraya koydu.

Çeşitli yayın kuruluşları, albümdeki grup üyelerinin performanslarını övmeye devam etti. NutSie.com, Danny Carey'nin "Ticks & Leeches" adlı şarkıdaki davul performansını, "En İyi 100 Rock Davul Performansı" listesinde 3. sıraya yerleştirdi.

Özel baskılar

Albümün ilk piyasaya sürülmesinden sonra yine albümden bir plak ve iki adet DVD tekli (single) yayımlandı. Lateralus albümünün "dört resimli plaktan oluşan çift plak" sürümü, ilk olarak sadece hayran kulübü üyelerine özel, imzalı ve sınırlı sayıda bir baskı olarak sunuldu. 23 Ağustos 2005 tarihinde ise genel satışa çıkarıldı. Albüm için iki klip hazırlandı: bunlardan biri "Schism" (başlangıcında "Mantra" adlı kısa bir atmosferik geçiş bölümüyle birlikte) için, diğeri ise "Parabol/Parabola" için çekildi. Söz konusu klipler, 20 Aralık 2005 tarihinde iki ayrı DVD teklisi olarak yayımlandı ve bu disklerde parçaların Lustmord tarafından yapılan remikslerine de yer verildi.

Şarkı listesi

Tüm şarkılar Danny Carey, Justin Chancellor, Maynard James Keenan ve Adam Jones tarafından yazılıp bestelendi. 

No. Başlık Süre
1. "The Grudge"   8:36
2. "Eon Blue Apocalypse" (enstrümantal) 1:04
3. "The Patient"   7:14
4. "Mantra" (enstrümantal) 1:12
5. "Schism"   6:48
6. "Parabol"   3:04
7. "Parabola"   6:03
8. "Ticks & Leeches"   8:10
9. "Lateralus"   9:24
10. "Disposition"   4:46
11. "Reflection"   11:07
12. "Triad" (enstrümantal - şarkı 6 dakika 32. saniyede biter, gerisi sessizliktir) 8:46
13. "Faaip de Oiad"   2:39
Toplam süre:
 78:53

Not

Albüm kadrosu

Tool

Ek kadro

  • Statik (Collide) - "Triad" şarkısındaki makineler

Prodüksiyon

  • Tool - prodüksiyon
  • David Bottrill - prodüksiyon, ses mühendisliği, miksaj
  • Vince DeFranco (Synesthesia) - "nöro-asistan", ses mühendisliği
  • Alex Grey - illüstrasyonlar
  • Bob Ludwig - mastering

Listeler

Lateralus, ilk haftasında 555.000 adet satarak Billboard 200 listesine bir numaradan giriş yaptı. 7 Temmuz 2010 itibarıyla Lateralus, ABD'de 2.609.000 adetlik satış rakamına ulaştı. Albüm, Rock and Roll Hall of Fame'in "Definitive 200" (En Önemli 200) listesinde 123. sırada yer almaktadır.

Sertifikalar

Bölge SertifikaSatış/gönderi
Avustralya (ARIA) 2× Platin 140.000‡
Kanada (Music Canada) 2× Platin 200.000^
Birleşik Krallık (BPI) Altın 100.000*
ABD (RIAA) 3× Platin 3.000.000‡

* yalnızca sertifikaya dayalı satış rakamları
^ yalnızca sertifikaya dayalı gönderi rakamları
‡ yalnızca sertifikaya dayalı satış/streaming rakamları

Kaynakça

  1. ↑ "Release "Lateralus" by Tool - Cover art - MusicBrainz". musicbrainz.org. Erişim tarihi: 12 Eylül 2025.
  2. ↑ Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: "Section of MTV Riot Interview with Danny Carey and Justin Chancellor". YouTube. n.d. Erişim tarihi: 1 Kasım 2014.
  3. 1 2 "Tool's 'Lateralus' Leads Five Top-10 Debuts". Billboard6 Ekim 2016.
  4. 1 2 "American album certifications – Tool – Lateralus". Recording Industry Association of America. If necessary, click Advanced, then click Format, then select Album, then click SEARCH
  5. 1 2 3 "British album certifications – Tool – Lateralus". British Phonographic Industry. Enter Lateralus in the field Search. Select Title in the field Search by. Select album in the field By Format. Click Go
  6. 1 2 3 "ARIA Charts – Accreditations – 2019 Albums". Australian Recording Industry Association.
  7. 1 2 3 "Canadian album certifications – Tool – Lateralus". Music Canada.
  8. 1 2 "Grammy Award Winners". The Recording Academy. 13 Nisan 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2007.
  9. ↑ "The Rock and Roll Hall of Fame's "Definitive 200."". c. 2007. 20 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2011.
  10. 1 2 3 Akhtar, Kabir (16 Temmuz 2001). "The Tool FAQ". toolshed.down.net. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011. C15. What's this lawsuit I heard about?
    Which one?
    In late 1997, Volcano Records filed suit against Tool, claiming the band had violated their contract by seeking / entertaining offers from other labels. Tool filed suit against Volcano, saying that the label had failed to exercise a renewal option in their contract, and so they were free to leave. This ugly deadlock lasted for over a year, when finally, at the last minute, both parties agreed to terms (including a three-record deal), rather than going to court. The band didn't work on much new material during this period, not wanting it to wind up in the hands of the wrong label. Luckily, it all worked out.
    However, in 2000, the band fired manager Ted Gardner (runs Larrikin Management, and used to manage Jane's Addiction). He filed suit against the band, essentially claiming they owe him money. At present, no information is available about the resolution of that dispute.
  11. 1 2 Akhtar, Kabir. "Old News. January — March 2001". toolshed.down.net. 7 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2006.
  12. ↑ Gabriella (September 2000). "Interview with Maynard James Keenan of A Perfect Circle". NY Rock. 13 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2006.
  13. ↑ McIver, Joel (2002). Nu-Metal: The Next Generation of Rock & Punk. Omnibus. s. 137. ISBN 978-0-7119-9209-2. Erişim tarihi: 27 Ocak 2008.
  14. ↑ D'Angelo, Joe. "Tool Tinker With Album Title, Set Track List". MTV News. MTV.com. 2 Mayıs 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2006.
  15. ↑ "Lateralus review". E! Online. 2001. Erişim tarihi: 18 Haziran 2007.
  16. ↑ Bond, Laura (2001). "Tool Stretch Out And Slow Down In Show With King Crimson". VH1.com. 1 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2007.
  17. ↑ Brett, Milano (2006). "Power Tool: Maynard James Keenan and band craft epic art-metal". Boston Herald. 29 Haziran 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2006.
  18. 1 2 3 4 Fricke, David (14 Mayıs 2001). "Lateralus". Rolling Stone19 Şubat 2008.
  19. 1 2 3 Theakston, Rob. "Lateralus – Tool". AllMusic. Erişim tarihi: 28 Nisan 2006.
  20. ↑ DeRogatis, p. 562.
  21. ↑ "Tool : Lateralus". NME. 12 Eylül 2005. Erişim tarihi: 23 Şubat 2019.
  22. ↑ NOISE – Las Vegas Weekly Mart 4, 2016[Tarih uyuşmuyor], tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  23. ↑ Reed, Ryan (15 Mayıs 2018). "10 Things You Didn't Know About Tool's 'Lateralus'". Revolver. Erişim tarihi: 23 Şubat 2019.
  24. ↑ Klein, Joshua (15 Mayıs 2001). "Tool: Lateralus". The A.V. Club. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2007.
  25. 1 2 J. R. Griffin (May 2001). "Interview with Danny Carey". Mean Street. s. 26.
  26. ↑ "Tool - Lateralus (2001, CD) | Discogs". Discogs. Erişim tarihi: 5 Haziran 2020.
  27. ↑ Micallef, Ken (June 2001). "Danny Carey: Demon On Drums". Modern Drummer, transcribed by Ruskin F. for The Tool Page. Erişim tarihi: 17 Nisan 2007. I also had a piano that was destroyed. I got some good samples from that, banging on the strings for 'Resolution.'
  28. ↑ Abbott, Jim (24 Mayıs 2001). "Tool's latest a step ahead of the 'metal' mouths". Orlando Sentinel. Erişim tarihi: 15 Nisan 2008.
  29. ↑ Kava, Brad (13 Ağustos 2001). "Tool, King Crimson remind audiences how rock should be". San Jose Mercury News. Erişim tarihi: 19 Şubat 2008.

    "Tool shakes the walls". The Roanoke Times. 5 Kasım 2002. Erişim tarihi: 19 Şubat 2008.
  30. ↑ "Fibonacci in Tool's Lateralus". UpVenue. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011.
  31. ↑ "Tool – Lateralus tab". GuitareTab!. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011.
  32. ↑ "Fibonacci and extensions". indigo.ie. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011.
  33. ↑ "The Tool Page: Articles". toolshed.down.net. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011.
  34. ↑ Produce Like A Pro (9 Ocak 2023). David Bottrill on Producing King Crimson, Tool, Muse and more – Part 1. Erişim tarihi: 6 Ocak 2025 – YouTube vasıtasıyla.
  35. 1 2 "Reviews for Lateralus by Tool". Metacritic. Erişim tarihi: 24 Nisan 2012.
  36. ↑ Browne, David (25 Mayıs 2001). "Lateralus". Entertainment Weekly. 28 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi24 Nisan 2012.
  37. 1 2 Everley, Dave (9 Mayıs 2001). "The Future Starts Here". Kerrang!: 44.
  38. ↑ Appleford, Steve (14 Mayıs 2001). "With 'Lateralus,' Tool Reclaims the Good Old Excessive Sound". Los Angeles Times. 17 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2018.
  39. 1 2 Capper, Andy (31 Mayıs 2001). "Tool: Lateralus". NME. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Ekim 2012.
  40. 1 2 DiCrescenzo, Brent (15 Mayıs 2001). "Tool: Lateralus". Pitchfork. Erişim tarihi: 28 Nisan 2012.
  41. ↑ "Tool: Lateralus". Q (179): 141. August 2001.
  42. ↑ Gundersen, Edna (15 Mayıs 2001). "They're just the right Tool for the thinking headbangers". USA Today.
  43. 1 2 Christgau, Robert (27 Kasım 2001). "Turkey Shoot 2001". The Village Voice. Erişim tarihi: 24 Şubat 2018.
  44. ↑ Rayhil, Ryan (April 2002). "The Spin Top 40 (Only Bands that Matter)". Spin. s. 77.
  45. ↑ Bezer, Terry (14 Mayıs 2001). "Album Review: Tool - Lateralus". Drowned in Sound. 14 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2019.
  46. ↑ "Then And Now: Does Tool's Back Catalogue Hold Up?". Kerrang!. 2 Ağustos 2019. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2019.
  47. ↑ "Tool: Lateralus". Blender: 115. July 2001.
  48. ↑ "Mixed Critic Reviews for Lateralus by Tool". Metacritic. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2019.
  49. ↑ "Billboard 200". Billboard. 2 Haziran 2001. s. 1244 Aralık 2025.
  50. ↑ D'Angelo, Joe (2002). "Alicia Keys Takes Five, 'O Brother' Gets Most At 44th Grammy Awards". MTV News. MTV.com. 3 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2006.
  51. ↑ Perez, Arturo. "Top 10 Albums of 2001". Kludge. Erişim tarihi: 25 Kasım 2015.
  52. ↑ "Kerrang! End Of Year Lists". Rocklist.net. 26 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2019.
  53. ↑ "The Best 50 Albums of 2001". Q. December 2001. ss. 60-65.
  54. ↑ "Top 100 Hard Rock + Metal Albums of the 21st Century". Loudwire. Erişim tarihi: 2 Haziran 2016.
  55. ↑ Hill, John (2 Ağustos 2017). "Top 25 Progressive Metal Albums of All Time". Loudwire. Erişim tarihi: 22 Haziran 2019.
  56. ↑ "50 Greatest Prog Rock Albums of All Time". Rolling Stone. 17 Haziran 201531 Ağustos 2015.
  57. ↑ Henstra, Jeroen (6 Ağustos 2014). "The 100 Greatest Prog Albums Of All Time: 40-21". TeamRock. Erişim tarihi: 11 Şubat 2018.
  58. ↑ "Top 100 Rock Drum Performances". www.nuTsie.com. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011.
  59. ↑ "Discography Tool Laterlaus". Billboard.com. 11 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Nisan 2006.
  60. ↑ "The Definitive 200". Rock and Roll Hall of Fame. 2007. 20 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2008.
  61. ↑ "Tool – Lateralus". Australiancharts.com. Hung Medien.
  62. ↑ "Tool – Lateralus" (Almanca). Austriancharts.at. Hung Medien.
  63. ↑ "Tool – Lateralus" (Felemenkçe). Ultratop.be. Hung Medien.
  64. ↑ "Tool – Lateralus" (Fransızca). Ultratop.be. Hung Medien.
  65. ↑ "Tool Chart History (Canadian Albums)". Billboard. Retrieved August 10, 2019.
  66. ↑ "Tool – Lateralus". Danishcharts.com. Hung Medien.
  67. ↑ "Tool – Lateralus" (Felemenkçe). Dutchcharts.nl. Hung Medien.
  68. ↑ "Eurochart Top 100 Albums - June 02, 2001" (PDF). Music & Media. 18 (23). 2 Haziran 2001. s. 1217 Kasım 2021.
  69. ↑ "Tool: Lateralus" (Fince). Musiikkituottajat – IFPI Finland.
  70. ↑ "Tool – Lateralus". Lescharts.com. Hung Medien.
  71. ↑ "Longplay-Chartverfolgung at Musicline" (Almanca). Musicline.de. Phononet GmbH.
  72. ↑ "Tool – {{{album}}}". Irishcharts.com. Hung Medien.
  73. ↑ "Tool – Lateralus". Italiancharts.com. Hung Medien.
  74. ↑ "Tool – Lateralus". Charts.org.nz. Hung Medien.
  75. ↑ "Tool – Lateralus". Norwegiancharts.com. Hung Medien.
  76. ↑ "Tool Polish Charting". olis.onyx.pl. 7 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2008.
  77. ↑ "20010520 Top 40 Scottish Albums Archive". Official Charts Company.
  78. ↑ Salaverri, Fernando (September 2005). Sólo éxitos: año a año, 1959–2002 (1st bas.). İspanya: Fundación Autor-SGAE. ISBN 84-8048-639-2.
  79. ↑ "Tool – Lateralus". Swedishcharts.com. Hung Medien.
  80. ↑ "Tool – Lateralus". Swisscharts.com. Hung Medien.
  81. ↑ "20010520 Top 40 UK Albums Archive". Official Charts Company.
  82. ↑ "Tool Album & Song Chart History" Tool için Billboard 200.
  83. ↑ "Tool – Lateralus". Portuguesecharts.com. Hung Medien.
  84. ↑ "Tool Album & Song Chart History" Tool için Billboard Top Hard Rock Albums.
  85. ↑ "Tool Album & Song Chart History" Tool için Billboard Top Rock Albums.
  86. ↑ "ARIA Top 100 Albums for 2001". Australian Recording Industry Association. Erişim tarihi: 26 Ekim 2021.
  87. ↑ "Jaaroverzichten 2001". Ultratop. Erişim tarihi: 2 Mart 2022.
  88. ↑ "Canada's Top 200 Albums of 2001 (based on sales)". Jam!. 12 Aralık 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2022.
  89. ↑ "Top Selling Albums of 2001". The Official NZ Music Charts. Erişim tarihi: 8 Kasım 2020.
  90. ↑ "Top Billboard 200 Albums – Year-End 2001". Billboard26 Ekim 2021.
  91. ↑ "Canada's Top 200 Alternative albums of 2002". Jam!. 2 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2022.
  92. ↑ "Top 100 Metal Albums of 2002". Jam!. 12 Ağustos 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2022.
  93. ↑ "Top Rock Albums – Year-End 2019". Billboard26 Ekim 2021.
  94. 1 2 3 "Tool Chart History". Billboard10 Ağustos 2019.
  95. ↑ "Discografie Tool". dutchcharts.nl. Erişim tarihi: 14 Eylül 2008.

Dış bağlantılar