
Arap Yarımadası (eskimiş Ceziretü'l-arap) (Arapça:شبه الجزيرة العربية Şibhe'l-ceziretü'l-Arabiyye) ya da Arabistan, Batı Asya'da yer alan bir yarımadadır. Arap levhası üzerinde bulunan toprakların büyük bir kısmını oluşturur. 3.237.500 km²'lik (1,25 milyon mil kare) yüz ölçümüyle dünyanın en büyük yarımadası olup, büyüklük bakımından kabaca Hindistan ile kıyaslanabilir. Arap Yarımadası üzerinde dokuz ülke bulunur: Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen'in yanı sıra Irak ve Ürdün'ün güney kısımları da bu yarımada üzerinde yer alır.
Coğrafi açıdan Arap Yarımadası; kuzey ve kuzeybatıda Mezopotamya ve Levant bölgesiyle sınır komşusudur. Yarımada; doğu ve kuzeydoğuda Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi; güneydoğuda Umman Denizi; güneyde Aden Körfezi; güneybatıda Babülmendep Boğazı ve batıda Kızıldeniz ile çevrilidir. MS 7. yüzyıldan önce, Greko-Romen dünyasındaki "Arabistan" kavramı, günümüzdeki yarımadadan daha geniş bir alanı kapsıyordu; Sina Yarımadası, Necef Çölü ve günümüz Ürdün'ünün bazı bölgelerini içine alıyordu. Bunun bir örneği, başkenti Petra olan Roma eyaleti Arabia Petraea'dır. Bu bağlamda Sina, Akabe Körfezi ile yarımadadan kısmen ayrılmış olmasına ve Afrika levhası üzerinde yer almasına rağmen, yarımadanın izole bir uzantısı değil, daha geniş bir bölgesel sınıflandırmanın parçası olarak kabul ediliyordu. Yarımadanın büyük bir kısmı, Sahra Çölü'nün bir uzantısı olan Arap Çölü ile kaplıdır.
Yarımada, 56 ila 23 milyon yıl önce, Afrika ve Arap levhalarını etkileyen Kızıldeniz yarığı (rifti) sonucunda oluşmuştur. Burası, Paleolitik Çağ'da modern insanların Afrika'dan ayrılmalarının ardından yerleştikleri ilk bölgelerden biridir. Arap Yarımadası'na dair tarihsel kayıtların, bölgeye yazı sistemlerinin girdiği MÖ 1. binyılın başlarında başladığı düşünülmektedir. Yarımada, antik tarihinin büyük bir bölümünde, Arap kabilelerinin seyrek olarak yerleştiği, çeşitli yerel ve yabancı dinsel uygulamaların bulunduğu bir bölgeydi; bu dönemde farklı imparatorluklar ve krallıklar, yarımadanın çeşitli kısımlarında sınırlı bir siyasi otoriteye sahipti. Ancak MS 7. yüzyılda, tüm Arap Yarımadası, Hz. Muhammed tarafından siyasi ve dinsel olarak birleştirildi.
Greko-Romen dünyası Arap Yarımadası'nı kuzeyde Petraea, merkezde Deserta ve güneyde Felix olmak üzere üç büyük bölgeye ayırırken, Orta Çağ Müslüman coğrafyacıları yarımadayı dört ana bölgeye ayırmışlardır: Orta Plato (Necid ve el-Yemame), Güney Arabistan (Yemen, Hadramut ve güneybatı Umman), el-Bahreyn (Doğu Arabistan veya el-Hasa) ve Hicaz (batı kıyısındaki Tihame dahil). 20. yüzyıldan itibaren yarımada, keşfedilen ve ardından sanayileşme süreciyle işletilmeye başlanan devasa petrol ve doğal gaz rezervleri sayesinde hem Arap dünyasında hem de küresel jeopolitikte kritik bir öneme sahip olmuştur. Yarımadadaki ülkelerin çoğu "petrokrasi" (petrole dayalı yönetimler) niteliğindedir ve buna bağlı olarak, günümüz Orta Doğu'sunu şekillendiren petrol siyasetinde kilit bir rol oynamaktadırlar.
Batısında Kızıldeniz, güneydoğusunda Umman Denizi ve doğusunda da Basra Körfezi bulunur. Yarımadanın başlıca bölümleri batıdaki dağlık Hicaz, iç kısımdaki Necid ve doğudaki Lahsa (Al-Hasa) ile aynı zamanda ülke ismi de olan Umman ve Yemen bölgeleridir
Başlıca yüzey şekilleri şunlardır;
|
Dağlar |
Çöller |
| Sina Yarımadası ve Akabe Körfezi | Levant ve Mezopotamya | Mezopotamya |
| ||||
| Kızıldeniz | Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı | ||||||
| Babü'l Mendep Boğazı | Aden Körfezi | Umman Denizi |
Jeoloik olarak Arap levhası olarak adlandırılan ve kuzeyde Güneydoğu Anadolu bölgesine kadar uzanan ayrı bir levha üzerindedir. Levhanın hareket yönü kuzey doğrultusundadır.
Bölgeye özgü nesli tehlikedeki bazı türler;
Arabistan iklimi, toprağı nedeniyle yüksek bölgelerde genellikle ılıktır. İklimin en uygun olduğu bölgeler, Yemen'e yakın bölgelere sahip olan Necid Çölü'dür. Dehna Çölü ve Tehame bölgelerinde şiddetli sıcaklıklar ve kuraklık vardır. Tehame'de genellikle yağış yoktur ve ortalama sıcaklık 37 °C civarındadır. Yağış olmayan çöllerde sıcaklık geceleri 38 °C, gündüzleri 43 °C'dir.
Hicaz ve güneyin (Yemen, Umman) ılımlı bir havası var. Yıllık ortalama yağış miktarı: 160 – 180 mm. Bununla birlikte, yağışlarla meydana gelen kısmi yeşillik, sıcak ve boğucu sam adı verilen kuru rüzgarlar bölgeye hakimdir.

Daha çok bilgi için: İslam Devleti
Helenistik açıdan Arap Yarımadası 3 kısma ayrılır